အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ ဟောမုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ထားခံရသည့် အခြေအနေရှိသော်လည်း နိုင်ငံသုံးခု၏ တောင်းဆိုလာမှုအရ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအနေဖြင့် ဓာတ်မြေ ဩဇာ ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာကို တင်ပို့လိမ့်မည်ဖြစ်သည် ဟု စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး Andi Amran Sulaiman က ဧပြီ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
အဆိုပါ ၃ နိုင်ငံမှာ မည်သည့်နိုင်ငံများဖြစ်သည်ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်းမပြုသော်လည်း ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ဆဲဖြစ်ကြောင်း၊ သဘောတူညီချက်သည် အင်ဒိုနီးရှား အတွက် ဈေးနှုန်းပိုမိုကောင်းမွန်စွာရရှိစေပြီး အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ယခုနှစ်အစပိုင်း ကတည်းကပင် ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူစုဆောင်းထားပြီးဖြစ်၍ ဓာတ်မြေဩဇာ ထောက်ပံ့ ပေးသွင်းမှုမှာ ဖူလုံမှုရရှိထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ပြည်တွင်း၌ ဆန်ဖူလုံမှုရှိသဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော နိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအတွင်း စားသောက် ကုန်များ၏ ဈေးနှုန်းများအပေါ် သိသာစွာ သက်ရောက်မှုမရှိကြောင်း Mr. Sulaiman က ပြောဆို ထားသည်။
အင်ဒိုနီးရှား၏ နိုင်ငံတော်အရန်ဆန် သိုလှောင်မှုမှာ တန်ချိန် ၄.၅ သန်းအထိ ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်ပြီး ယင်းပမာဏသည် ရှေ့လာမည့် ၁၁ လစာ ကာလအတွက် လုံလောက်မှုရှိသည်။ PT Pupuk Indonesia မှ ဒါရိုက်တာဥက္ကဋ္ဌ Rahmad Pribadi ကလည်း ပြည်တွင်းဝယ်လိုအားကို ဖြည့်ဆည်း ပေးနိုင်စွမ်းရှိနေသမျှ ကာလတစ်လျောက် ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာကို ဆက်လက်တင်ပို့မည်ဟု ဧပြီ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြောဆိုခဲ့သည်။ လက်ရှိကာလတွင် အင်ဒိုနီးရှားအနေဖြင့် ဓာတ်မြေဩဇာ ထောက်ပံ့ပေးသွင်းမှု ကန့်သတ်ချက်နှင့် ကြုံတွေ့နေရသော အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့ ဆက်လက်၍ တင်ပို့နိုင်စွမ်းရှိနေသည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ ပဋိပက္ခဖြစ်ပေါ်မှုကြောင့် ဟောမုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုဖြစ် ခြင်းက နိုင်ငံများစွာအတွက် ရေနံနှင့် ဓာတ်မြေဩဇာတို့ကဲ့သို့သော ကုန်စည်အများအပြားကို ဝယ်ယူရရှိနိုင်ရန် အတားအဆီးဖြစ်စေလျက်ရှိသည်။
ယခင်က အင်ဒိုနီးရှား၏ ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာ တင်ပို့ရာဒေသများတွင် ဩစတေးလျ၊ အိန္ဒိယနှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့ ပါဝင်ကြောင်း၊ နိုင်ငံ၏ ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းမှာ စက်တပ်ဆင်ထားရှိမှုအရ တန်ချိန် ၉.၄ သန်းရှိပြီး လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုအားဖြင့် တန်ချိန် ၈.၈ သန်း အထိ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း Mr. Pribadi က ပြောဆိုထားသည်။
ကမ္ဘာ့ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာ ဈေးနှုန်းများသည် တစ်တန်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၀၀ ခန့်ရှိရာမှ ဒေါ်လာ ၈၀၀ အထိ တစ်ဟုန်ထိုး တိုးတက်လာသော်လည်း ပြည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်နိုင် စွမ်းရှိမှုအရ အင်ဒိုနီးရှားအနေဖြင့် ဖူလုံစွာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ဆဲဖြစ်သည်။ ပြည်ပသို့ တင်ပို့နိုင်သည့် ယူရီးယားဓာတ်မြေဩဇာပမာဏမှာ တန်ချိန် ၁.၅ သန်းခန့်ရှိသော်လည်း ပြည်တွင်း ဈေးကွက်၌ ဖြန့်ဖြူးမှု အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်း Pupuk Indonesia ဦးပိုင် ကုမ္ပဏီ၏ ဖော်ပြချက်အရ သိရှိရသည်။
Source: Antara News, 5 April, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)