အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပဲမျိုးစုံနှင့် ကောက်ပဲသီးနှံများအသင်း (IPGA) ၏ အပတ်စဉ်တနင်္လာနေ့ ထုတ်ပြန်သည့် အစီရင်ခံစာအရ ကုလားပဲမှာ မကြာခင်ကာလအတွင်း ဈေးနှုန်းကျဆင်းနိုင်ပြီး မတ်ပဲနှင့် ပဲစင်းငုံဈေးနှုန်းများမှာမူ ပုံမှန်အတိုင်း အတက်အကျနည်းပါးစွာ ကာလအပိုင်းအခြား တစ်ခုအတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း သိရပါသည်။ ကုလားပဲမှာ ဈေးကွက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်မှုများပြားလာခြင်း၊ ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုများပြားခြင်းနှင့် ဝယ်လို အား လျော့နည်းလာခြင်းတို့ကြောင့် ဈေးနှုန်းကျဆင်းနေကြောင်း သိရှိရပါသည်။
Rang Panchmi ပွဲတော်အပြီး အထူးသဖြင့် မတ်လလယ်မှ ဧပြီလအထိ အထွက်နှုန်း အများဆုံး ဖြစ်သည့် မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်၊ ဂူဂျာရတ်၊ ဥတ္တရာပရာဒေ့ရှ်နှင့် Rajasthan ပြည်နယ်များမှ ကုလားပဲအထွက်နှုန်း မြင့်တက်လာရန် မျှော်လင့်ရကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ကုလားပဲခွဲခြမ်းနှင့် ကုလားပဲမှုန့်ဝယ်လိုအား လျော့နည်းပြီး ကြိတ်ခွဲသည့် စက်ရုံများအနေဖြင့် လတ်တလော လိုအပ် ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူနေကြသောကြောင့် စျေးနှုန်းအထောက်အပံ့ကို ကန့်သတ်လျက်ရှိသည် ဟု အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။ ပြည်ပမှ တင်သွင်းလာသော ကုလားပဲနှင့် စားတော်ပဲဝါများ အလွယ်တကူရရှိနေခြင်းနှင့် ပုံမှန်တင်သွင်းနေမှုများသည် ရောင်းလိုအားကို မြင့်တက်စေပြီး ပြည်တွင်းဝယ်လိုအားကို ကျဆင်းစေကြောင်း သိရှိရပါသည်။
စျေးကွက်ပေါက်ဈေးမှာ အခြေခံရည်ညွှန်းဈေး(MSP)အောက် လျော့နည်းနေသောကြောင့် တောင်သူအများစုအနေဖြင့် ပြင်ပစျေးကွက်သို့ ရောင်းချမည့်အစား အစိုးရအေဂျင်စီများထံ ရောင်းချနိုင်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ အထွက်နှုန်းအများဆုံးကာလအတွင်း အစိုးရ၏ ဝယ်ယူ ခြင်းသည် စျေးနှုန်းအထောက်အပံ့အတွက် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်လိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ စျေးနိမ့် ချိန်အတွင်း သိုလှောင်သူများနှင့် စက်ရုံများ၏ ဝယ်ယူမှုသည်လည်း စျေးကွက်ကို အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။
ကုလားပဲအသစ်များ ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှုများပြားခြင်းနှင့် ဝယ်လိုအားလျော့နည်းလာ ခြင်းတို့ကြောင့် စနေနေ့ကုန်ဆုံးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း ကုလားပဲဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခဲ့ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ စျေးကွက်အတွင်း ကုန်စည်ဒိုင်စျေးနှုန်းများသည် အခြေခံရည်ညွှန်းဈေး ဖြစ်သည့် ၁ ကွမ်တယ် (၁၀၀ ကီလိုဂရမ်) လျှင် ၅,၈၇၅ ရူပီးအောက်တွင် ရှိနေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ Holi ပွဲတော် အားလပ်ရက်များအတွင်း စျေးကွက်ကုန်စည်ဒိုင်များ ပိတ်ထားခဲ့ရသောကြောင့် အရောင်းအဝယ် နည်းပါးခဲ့ပါသည်။ ကုန်သည်များနှင့် ကြိတ်ခွဲသူများသည် ပဲမျိုးစုံကို ဂရုပြုဝယ်ယူ ခဲ့ကြပြီး အများစုမှာ လတ်တလော လိုအပ်ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။
အနောက်အာရှပဋိပက္ခကြောင့် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ခနှင့် အာမခံစရိတ် မြင့်တက် လာခြင်းသည် အိန္ဒိယစျေးကွက်ကို သက်ရောက်နိုင်ဖွယ်မရှိဟု အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။ လက် ရှိ ပြည်တွင်းဆိပ်ကမ်းများ၌ ကုလားပဲအမြောက်အမြား သိုလှောင်ထားရှိပြီး ယင်းက ရောင်းလို အား လုံလောက်မှုရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။
ဈေးကွက်ဦးတည်ချက် အတိအကျကို ရှာဖွေနေဆဲဖြစ်သောကြောင့် ပဲစင်းငုံဈေးနှုန်းများမှာ တစ်ကွမ်တယ်လျှင် ရူပီး ၁၀၀ မှ ၂၀၀ အတွင်း ဈေးနှုန်းအတက်အကျရှိမည်ဟု မျှော်မှန်းထား ကြောင်း၊ မကြာသေးမီ သီတင်းပတ်များအတွင်း ပဲအမြောက်အမြား သိုလှောင်ရုံများအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်း သိုလှောင်ခဲ့ရသောကြောင့် စျေးကွက်မရေရာမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါ အသင်းက ဆိုသည်။
သီးနှံထွက်ရှိသည့်ဒေသများတွင် ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပြီး ပဲစင်းငုံ ဝယ်လိုအား လျော့နည်းခြင်းကြောင့် ကြိတ်ခွဲသူများအနေဖြင့်လည်း လျော့နည်းဝယ်ယူလာကြ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ကြိတ်ခွဲသူများအနေဖြင့် မြန်မာပဲစင်းငုံနှင့် ဆူဒန်ပဲစင်းငုံတို့အစား စျေး သက်သာသော ဒေသထွက်ပဲစင်းငုံအသစ်နှင့် အာဖရိကပဲစင်းငုံများကို ကြိတ်ခွဲရန် ပိုမိုနှစ်သက် ကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။ လက်တလောအတွင်း ရောင်းလိုအား လုံလောက်မှုရှိခြင်းနှင့် အတူ အစားထိုးပဲမျိုးစုံ အလွယ်တကူရရှိနိုင်ခြင်းသည် ဈေးကွက်ကို သက်ရောက်မှုဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် စျေးနှုန်းများ ထပ်မံကျဆင်းပါက တောင်သူများအနေဖြင့် သိုလှောင်ထား နိုင်သောကြောင့် ပဲစင်းငုံဝင်ရောက်မှု နှေးကွေးသွားနိုင်ကြောင်း၊ ကြိတ်ခွဲသည့်စက်ရုံများအနေဖြင့် သိုလှောင်ထားရှိမှုကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် လိုအပ်နိုင်သောကြောင့် ဧပြီလအစောပိုင်းတွင် ၁၀ ရက်မှ ၁၅ ရက်ကြာ ဝယ်လိုအား အနည်းငယ်ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ လတ် တလောကာလအတွင်း ပဲစင်းငုံစျေးနှုန်းသည် ဝယ်လိုအား တိုးတက်မှု၊ သိုလှောင်သူများ၏ ဝယ် ယူစုဆောင်းမှုနှင့် အစိုးရ၏ ဝယ်ယူပံ့ပိုးမှုတို့အပေါ်တွင် မူတည်နေမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါ သည်။
မတ်ပဲစျေးနှုန်းများသည် လတ်တလောကာလအတွင်း အတက်အကျ အကန့်အသတ် အတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိပြီး ဝယ်လိုအားသည် လိုအပ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ဆက် လက်ရှိနေမည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။ စျေးနှုန်းအပြောင်းအလဲသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်ပပို့ကုန်စျေးနှုန်းများ၊ သွင်းကုန်ပစ္စည်းအသစ်များ ရောက်ရှိခြင်း၊ ရူပီးငွေလဲနှုန်း အတက်အကျနှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းရှိဒေသတွင်း ဝင်ရောက်မှုစသည့်အချက်များပေါ်တွင် မူတည် နေမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ အနောက်အာရှပဋိပက္ခများအကြား ကုန်စည်ပို့ဆောင်ခနှင့် အာမခံစရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ သင်္ဘောဖြင့်တင်ပို့မှုများ နှေးကွေးသွား နိုင်ကြောင်း၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တယ်လန်ဂါနာပြည်နယ်တွင် ပုံမှန်ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှု ရှိနေ ခြင်းနှင့် အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်တွင် ပဲအသစ်များ အဝင်များလာခြင်းသည် ရောင်းလိုအား ပိုမိုဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။
ထိုအတောအတွင်း မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်နှင့် ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ်များတွင် နွေသီးနှံမတ်ပဲ စိုက် ပျိုးမှု မြင့်တက် လာကြောင်း၊ မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်၊ Jabalpur ခရိုင်၊ Patan မြို့နယ်တွင် အခြေခံရည်ညွှန်းဈေးနှုန်း (MSP) အပေါ် တစ်ကွမ်တယ်လျှင် ၆၀၀ ရူပီး အပိုဆုငွေ ကြေညာပြီး နောက် စိုက်ပျိုးမှု ပိုမိုတိုးလာနိုင်ကြောင်း အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။
စနေနေ့ကုန်ဆုံးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း အခွံချွတ်/ပြုပြင်ပြီး မတ်ပဲဝယ်လိုအား ကျ ဆင်းသွားခြင်းကြောင့် မြန်မာ့မတ်ပဲများ ဈေးကွက်အေးနေခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ကြိတ်ခွဲသူ များအနေဖြင့် လတ်တလောလိုအပ်ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူခဲ့ကြသဖြင့် ဝယ်လိုအားကျဆင်းနေ ကြောင်း၊ မြန်မာစျေးကွက်အခြေအနေ အေးနေခြင်းနှင့် ချန်နိုင်းဆိပ်ကမ်းတွင် အဆင်သင့်သို လှောင်ထားရှိမှု တန်ချိန် ၁၆,၀၀၀ မှ ၁၇,၀၀၀ ခန့်ရှိခြင်းသည် ရောင်းလိုအား လုံလောက်မှုရှိ ကြောင်း အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တယ်လန်ဂါနာပြည်နယ်တွင် ပုံမှန်ဈေးကွက်အဝင်ရှိနေခြင်းနှင့် အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်တွင် ပဲအသစ်များ အဝင်များလာခြင်းသည် ရောင်းလိုအားကို သက် ရောက်မှုရှိစေခဲ့ပါသည်။ သို့သော် ပြည်တွင်းမတ်ပဲ အဝင်နည်းသွားခြင်းနှင့် ကြိတ်ခွဲသူများက လတ်တလော လိုအပ်ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူနေခြင်းတို့ကြောင့် အရောင်းအဝယ်ဈေးကွက်များ တွင် ပြည်တွင်းမတ်ပဲဈေးနှုန်းများ ဆက်လက်ခိုင်မာနေသည်ဟု အဆိုပါအသင်းက ပြောကြားခဲ့ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။
Source: Informist, 9 March 2026 (လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)