ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး Neth Pheaktra က Kratie ပြည်နယ်၊ Kratie မြို့တော်၊ Koh Trong ကျေးရွာအုပ်စု၌ ကျွဲကောများ စိုက်ပျိုးနေသော ဒေသခံ ပြည်သူများအား ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဒေသဆိုင်ရာအညွှန်း(GI) စနစ်အောက်တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသည့် Koh Trong ကျွဲကောမျိုးကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် အိမ်ထောင်စုဝင်ငွေများ တိုးပွားစေပြီး အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း မြင့်မားလာစေရေးအတွက် စိုက်ပျိုးမြေချဲ့ထွင်ရန် တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ အဆိုပါ မေတ္တာရပ်ခံချက်ကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက Kratie မြို့တော်၊ Koh Trong ကျေးရွာအုပ်စုရှိ ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူ့ပါတီ ရုံးအဆောက်အအုံ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား၌ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းက ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျွဲကောသီးသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် ဒေသဆိုင်ရာအညွှန်း(GI) မှတ်ပုံတင်ခြင်း ရရှိ ထားသော ထုတ်ကုန် (၈)မျိုးအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း၊ အဆိုပါထုတ်ကုန်ရှိခြင်းသည် Kratie ပြည်နယ်အတွက် ဂုဏ်ယူစရာတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် Koh Trong ကျွဲကောအား ကောင်းစွာစီမံခန့် ခွဲရန်၊ ကျွဲကောမျိုးကောင်းမျိုးသန့်ကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် စိုက်ပျိုးမြေချဲ့ထွင်ရန်၊ Koh Trong ကျွဲကော အား အခြားမျိုးများနှင့် ရောနှောစိုက်ပျိုးခြင်း မပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း Neth Pheaktra က ပြောကြားခဲ့သည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အခြားသော ဒေသဆိုင်ရာအညွှန်း (GI) ထုတ်ကုန်များမှာ Kampot ငရုတ်ကောင်း၊ Kampong Speu ထန်းလျက်၊ Mondulkiri တောပျားရည်၊ Kampot-Kep ဆား၊ Kampot-Kep ဆားပွင့်၊ Takeo ကျောက်ပုဇွန်နှင့် Siem Reap ငါးပိ တို့ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
Neth Pheaktra က ကျွဲကောသီးစိုက်ပျိုးခြင်း၏အလားအလာကိုလည်းအလေးပေးပြောကြား ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဒေသခံတောင်သူများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း မြင့်မားလာစေရန် အထောက်အကူ ပြုရုံသာမက ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှတစ်ဆင့် ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ပြည်နယ်၏ ဂုဏ်သတင်းကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
Koh Trong ကျွဲကောကို ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် ဒေသဆိုင်ရာအညွှန်း (GI) ထုတ်ကုန် အဖြစ် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ခဲ့ပြီးနောက် GI ရရှိထားသော တတိယ မြောက် ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် ဖြစ်လာခဲ့ကြောင်း၊ အရသာ ချိုမြိန်၍ အရည်ရွှမ်းပြီး အချဉ်ဓာတ်နည်း သော အရသာကြောင့် ကျော်ကြားသည့် အဆိုပါ ကျွဲကောကို Kratie ပြည်နယ်ရှိ Koh Trong ကျွန်းပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးပြီး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရာ၌ မိသားစု ၃၀၀ ကျော် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ ကြောင်း သိရှိရသည်။
Koh Trong ကျေးရွာအုပ်စုမှ အုပ်ချုပ်သူများ၏ ဖော်ပြချက်အရ ဒေသခံများ၏ ၉၀ ရာခိုင် နှုန်းခန့်သည် ဟက်တာ ၃၀ ကျော် ကျယ်ဝန်းသည့် မြေဧရိယာတွင် ကျွဲကောများ စိုက်ပျိုးကြပြီး စုစုပေါင်း ကျွဲကောပင် ၁၀၀၀၀ ခန့် ရှိကြောင်း၊ ကျွဲကောပင်တစ်ပင်သည် တစ်နှစ်လျှင် အနည်းဆုံး ကျွဲကောသီး အလုံး ၁၀၀ ထွက်ရှိနိုင်ကြောင်း၊ Koh Trong ကျွဲကောသည် ခြံအရောက်ဈေးနှုန်းအရ တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ရီယယ် ၇၀၀၀ မှ ၈၀၀၀ ကြား ရောင်းချရသည်။
Koh Trong သည် Kratie မြို့တော်၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင် တည်ရှိပြီး မော်တော်ယာဉ် ကင်းမဲ့သော အေးချမ်းသည့် ကျွန်းတစ်ကျွန်းဖြစ်ကာ ၎င်း၏ ကျွဲကောခြံများနှင့် ရိုးရာကျေးလက်ရွာ များကြောင့် လူသိများသည်။ အဆိုပါကျွန်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် လူကြိုက်များသော ဂေဟ စနစ်ခရီးသွားနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး စက်ဘီးစီးခြင်းအတွက် အသုံးများသည့် ၉ ကီလို မီတာမှ ၁၃ ကီလိုမီတာအရှည်ရှိ စက်ဘီးပတ်လမ်း၊ ဒေသခံ တည်းခိုခန်းများနှင့် ခြောက်သွေ့ရာသီအတွင်း မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက် သဲသောင်ခုံများပါရှိပြီး ဧည့်သည်များအား အေးချမ်းသော ကျေးလက်ဒေသ အတွေ့အကြုံကို ပေးစွမ်းကြောင်း သိရှိရသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ် ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် Koh Trong ကျွဲကော၏ ကိုယ်ပိုင် လက္ခဏာကို ကာကွယ်ရန်နှင့် နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးပို့ကုန်များ ကွဲပြားစုံလင်စေရန်အတွက် ကမ္ဘာ့ ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်အဖွဲ့ (WIPO) သို့ Koh Trong ကျွဲကောအတွက် နိုင်ငံတကာ GI အကာအကွယ် ပေးမှု လျှောက်ထားလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
Koh Trong ဂေဟစနစ် ခရီးသွားလုပ်ငန်း အသိုင်းအဝိုင်းသည် Kratie မြို့နယ်၏ အနောက် ဘက် တစ်ကီလိုမီတာခန့်အကွာ မဲခေါင်မြစ်အလယ်ရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိကြောင်း၊ Koh Trong ကျေးရွာသည် Kratie ပြည်နယ်၊ Kratie မြို့တော်ရှိ ကျေးရွာအုပ်စု ငါးခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း၊ အဆိုပါကျွန်းတွင် Deum Koh နှင့် Chong Koh ဟူသော ကျေးရွာအုပ်စုနှစ်စု ပါဝင်ပြီး စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၂၂၃ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းကြောင်း၊ ကျွန်း၏ မြေဆီဩဇာကောင်းမွန်မှုကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အထူးသင့်လျော်သောကြောင့် ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူအများစုသည် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြကြောင်း သိရှိရသည်။
Source: Khmer Times, March 16, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)