ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

        အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဝန်ကြီး Andi Amran Sulaiman သည် ရူပီး ၁၈.၂ ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၂ သန်းခန့်) တန်ဖိုးရှိသော ကြက်သားနှင့် ဆက်စပ်ထုတ်ကုန် ၅၄၅ တန်ကို စင်ကာပူ၊ ဂျပန်နှင့် တီမောလတ်စ်တေသို့ တင်ပို့ခဲ့ကြောင်း မတ်လ ၃ ရက်နေ့က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဂျကာတာရှိစိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဝန်ကြီးဌာနရုံးတွင် ပြုလုပ်သော အခမ်းအနားတွင် ဝန်ကြီး Sulaiman က အဆိုပါ တင်ပို့မှုသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ကြက်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း ကဏ္ဍမှာ ကြက်သားနှင့် ကြက်ဥ ထုတ်လုပ်မှုတွင် ကိုယ်ပိုင်လုံလောက်မှု ရရှိထားရုံသာမက နိုင်ငံတကာဈေးကွက်များသို့လည်း တိုးချဲ့ဝင်ရောက်လာနိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း၊ အခြားနိုင်ငံများသို့ တင်ပို့မှုများကို ဆက်လက်တိုးမြှင့်နေကြောင်း၊ လက်ရှိတွင် ပုံမှန်တင်ပို့နေသည့် နိုင်ငံ ၁၀ နိုင်ငံ ရှိပြီး ယနေ့တွင် နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံသို့ ပို့ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုသို့အောင်မြင်သော တင်ပို့မှုများကြောင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် ယခင်ကကဲ့သို့ ကြက်သား တင်သွင်းမှုအပေါ် မူတည်နေရခြင်းမရှိတော့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ထုတ်လုပ်မှုတိုးတက်လာခြင်းကြောင့် မွေးမြူရေးသမားများအတွက် ဈေးနှုန်းကျဆင်းမှု မဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း သိရပါသည်။ အစိုးရသည် အခမဲ့ အာဟာရရှိသောအစားအစာအစီအစဉ် (Free Nutritious Meal program) ပါဝင်သည့် ပြည်တွင်းစားသုံးခြင်းနှင့် ပို့ကုန်ဈေးကွက်များ တိုးချဲ့ခြင်းတို့တစ်ဆင့် ပိုလျှံမှုကို စီမံခန့်ခွဲနေကြောင်း သိရပါသည်။ တင်ပို့မှုများကို ပြည်တွင်းကုမ္ပဏီ ၄ ခုဖြစ်သည့် PT Charoen Pokphand Indonesia Tbk၊ PT Japfa Comfeed Indonesia Tbk၊ PT Taat Indah Bersinar နှင့် PT Malindo Food Delight တို့ကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေပြီး ကုမ္ပဏီတိုင်း၏တင်ပို့သည့်ပမာဏနှင့် တန်ဖိုးမှာ ကွဲပြားကြောင်း သိရပါသည်။ မွေးမြူရေးနှင့် တိရိစ္ဆာန်ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာန၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Agung Suganda က တင်ပို့မှုအောင်မြင်ခြင်းသည် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာရေးစနစ်များ အားကောင်းမှု၊ အစားအစာလုံခြုံရေးအာမခံချက်များနှင့် နိုင်ငံတကာစံချိန်စံညွှန်းအရ စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းမှုများပေါ်မူတည်ကြောင်း၊ တင်ပို့သည့် ထုတ်ကုန်တိုင်းသည် ဝယ်ယူသောနိုင်ငံများ၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့် ကိုက်ညီစေရန် တိရစ္ဆာန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အတည်ပြုလက်မှတ်များ ရယူ ထားပြီး တင်းကြပ်သော စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းမှုများ ဆောင်ရွက်ကြောင်းနှင့် ခြေရာခံလိုက်နိုင်မှု (traceability)၊ ဇီဝလုံခြုံရေး (biosecurity) နှင့် အစားအစာလုံခြုံစိတ်ချရေးတို့ကို အာမခံထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် မိတ်ဖက်နိုင်ငံများနှင့် တိရစ္ဆာန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သံတမန်ရေးရာနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှုများကို အားကောင်းစွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းအားဖြင့် ဈေးကွက်ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်းလည်း သိရပါသည်။ ထုတ်လုပ်မှုလုံလောက်မှုရှိခြင်းနှင့် တင်ပို့သည့်ဈေးကွက်များ တိုးချဲ့လာခြင်းတို့ကြောင့် အင်ဒိုနီးရှား၏ ကြက်မွေးမြူရေးကဏ္ဍသည် ပိုမိုအားကောင်းလာကြောင်း သိရပါသည်။ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဝန်ကြီးဌာနသည်လည်း လုပ်ငန်းနယ်ပယ်၏ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန် ထုတ်လုပ်မှုပိုလျှံခြင်းကို ဆက်လက်စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ မွေးမြူရေးအဆင့် ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်ရေးနှင့် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်တိုးချဲ့ရေးတို့ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Antara News                                                                             

DOCA (ရန်ကုန်)

    ကမ္ဘောဒီးယားတွင် လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ်များ အသုံးပြုမောင်းနှင်မှုစဉ်ဆက်မပြတ် များ ပြားလာရာ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဓါတ်ဆီဈေးနှုန်းများမြင့်တက်လျက်ရှိသော အချိန်အခါ တွင် တောင်ကိုရီးယားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အနေဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားတွင် လျှပ်စစ် မော်တော်ဆိုင်ကယ် ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံတစ်ခုတည်ဆောက်ရန် စိတ်ဝင်စားလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

    ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ လမ်းများတွင်အများဆုံးမြင်တွေ့ရသည့်   Verywords အမျိုးအစား လျှပ်စစ်မော်တော်ဆိုင်ကယ်အပါအဝင် တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ် မော်တော်ဆိုင်ကယ် တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်သူအများအပြားကို ချိတ်ဆက်ပေးသွားမည်ဖြစ် ကြောင်း သိရှိရသည်။

    ကမ္ဘောဒီးယား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအဖွဲ့၏ ဒုတိယအမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ဖြစ်သူ Youn Heng သည် တောင်ကိုရီးယားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို မတ်လ ၆ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘောဒီးယား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကောင်စီရုံးချုပ်တွင်တွေ့ဆုံခဲ့ပါသည်။ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အနေဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယား ပြည်သူများ၏အကြား လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ်အသုံးပြုမှု ကြီးထွားလာမှုအပေါ် စိတ်ဝင်စားပါ ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံကို တည်ဆောက်ခြင်း ဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအခွင့်အလမ်းများနှင့် အလားအလာများကို လေ့လာလို ပါကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့ပါသည်။

    Heng က ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအခြေအနေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှင်းလင်းတင်ပြရာတွင် အစိုးရအနေဖြင့် ပြည်တွင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ပြည်ပမှနိုင်ငံခြား ငွေစီးဝင်မှုတို့ကို ဖိတ်ခေါ်၍ တိုးမြှင့်လာစေရေး အလေးထားဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါ သည်။

    အများပိုင်ယာဉ်နှင့် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် Phon Rim က ကမ္ဘာ တစ်ဝန်းတွင် လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ် အသုံးပြုမှုများပြားလျက်ရှိရာ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဒေသ တွင်းနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်နေမှုများနှင့်လျော်ညီစွာ ပတ်ဝန်းကျင်ကာကွယ် ထိန်း သိမ်းခြင်း၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်း၊ စွမ်းရည်လုံခြုံစိတ်ချရခြင်းနှင့် နည်းပညာအသစ်များ အား အသုံးပြုနိုင်ခြင်းစသည့် ကိစ္စရပ်များတွင် အကျိုးကျေးဇူးများရရှိစေနိုင်ကြောင်း ပြောကြား ထားပါသည်။

    အစိုးရအနေဖြင့် ကုန်စည်နှင့် အခြားဝန်ဆောင်မှုများ ပို့ဆောင်ခြင်းနှင့် ခရီးသွားလာခြင်း တို့တွင် လွယ်ကူချောမွေ့စေရန်အတွက် မော်တော်ယာဉ်အသုံးပြုမှုကို လွတ်လပ်ခွင့်ပေးထား ကြောင်း၊ လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ် အသုံးပြုမှုပမာဏ (အထူးသဖြင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်နှင့် မော် တော်ယာဉ်များ) သည်သိသာစွာ တိုးတက်များပြားလျက်ရှိကြောင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယား လျှပ်စစ်ဓါတ် အား ထုတ်လွှတ်သည့်အာဏာပိုင်အဖွဲ့အနေဖြင့် လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ် အသုံးပြုမှု ကြီးထွားလာ သည်နှင့်အမျှ လျှပ်စစ်ဓါတ်အား ဖြန့်ဖြူးခွင့်လိုင်စင်များ ရယူထားသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအား လျှပ်စစ် မော်တော်ယာဉ်ဓါတ်အားဖြည့်သွင်းရုံများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ခြေရှိမှုကို လေ့လာရန် မကြာသေးမီက တိုက်တွန်းထားကြောင်းသိရှိရသည်။

     ကမ္ဘောဒီးယားအနေဖြင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်း၍ Verywords နှင့် Onion ကဲ့သို့သော လျှပ်စစ်မော်တော်ဆိုင်ကယ်အပါအဝင် လျှပ်စစ်သုံးဘီးဆိုင်ကယ် တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံ အများအပြားတည်ဆောက်ထားကြောင်း သိရှိရသည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘောဒီးယားတွင် BYD ၊ ZO MOTORS (CAMBODIA) CO.,LTD စသည့်လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ်တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံ အများအပြားရှိကြောင်းသိရှိရသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အကုန်အထိ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် မှတ်ပုံတင်ထား သည့် လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ် ၁၂၉၆၈ စီး (မော်တော်ကား ၉၀၆၅၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ် ၃၂၀၃ နှင့် သုံးဘီးယာဉ် ၇၀၀) ရှိကြောင်း ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားပါသည်။

Source: The Phnom Penh Post, 9 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     ကြက်သွန်နီ ရိတ်သိမ်းချိန် အများဆုံးကာလတွင် Occidental Mindoro ပြည်နယ်၌ ဈေး နှုန်းများကျဆင်းခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် နိုင်ငံပိုင်စားသုံးမှုရေးရာ ပူးပေါင်းထိန်းချုပ်ရေးအဖွဲ့ (FTI)သည် ထိုပြည်နယ်ရှိ တောင်သူများထံမှ ကြက်သွန်နီများ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူသွားမည် ဖြစ်  ကြောင်း ဖိလစ်ပိုင်စိုက်ပျိုးရေးဌာနက ၉-၃-၂၀၂၆ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

    ဖိလစ်ပိုင်စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန၏ လက်အောက်ခံအေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်သော FTI သည် ယခင်က Nueva Ecija ပြည်နယ်၌ ကြက်သွန်နီအိတ်အလုံး ၁၀,၀၀၀ ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး မတ်လ ၆ ရက်နေ့မှစတင်၍ အဆိုပါပြည်နယ်တွင် တစ်ရက်လျှင် ကြက်သွန်နီအိတ်အလုံး ၃,၀၀၀နှုန်း ဝယ်ယူလျက်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

   ဈေးကွက်တွင် ရောင်းလိုအားသည် ဝယ်လိုအားထက် ကျော်လွန်သွားသောအခါ ဈေးနှုန်း ပြိုလဲမှု (သို့မဟုတ်) ကြက်သွန်နီ၏ ဈေးကွက်တန်ဖိုး သိသိသာသာကျဆင်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်တတ် ကြောင်း၊ ယင်းသို့ဖြစ်ပေါ်ပါက တောင်သူစိုက်ကွင်းဈေး (farm-gate prices) ကို အလွန်နိမ့်ကျ သောအဆင့်သို့ ကျဆင်းစေလေ့ရှိပြီး တောင်သူများအတွက် သီးနှံရိတ်သိမ်းခြင်းကို အကျိုးအမြတ် ရှိစေတော့မည် မဟုတ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

   ယခုလမှ ဧပြီလအထိ ကြက်သွန်နီ ရိတ်သိမ်းချိန် အများဆုံးကာလဖြစ်သောကြောင့် ကြက် သွန်နီပမာဏ သိသိသာသာမြင့်တက်လာရန် မျှော်လင့်ရကြောင်း၊ ကြက်သွန်နီ၏တောင်သူ စိုက် ကွင်းဈေး ပြိုလဲကျဆင်းခြင်းပြဿနာသည် ကန့်သတ်ထားသော သိုလှောင်မှုစွမ်းရည်ကြောင့် ပိုမိုဆိုးရွားလာကြောင်း သိရှိရသည်။

   တောင်သူများထံမှ ကောက်ပဲသီးနှံများ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူခြင်းသည် ရိတ်သိမ်းထွက်ရှိမှု ပမာဏ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို သိုလှောင်ထားနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး တောင်သူစိုက်ကွင်းဈေးနှုန်းများ တည်ငြိမ်စေရန် အထောက်အကူပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖိလစ်ပိုင်စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနက ပြောကြား ခဲ့သည်။

    ယခုကဲ့သို့ FTI မှ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူခြင်း အစီအစဉ်သည် ပွဲစားအလွှာများ၏ အခန်းကဏ္ဍ ကို ကန့်သတ်နိုင်ပြီး တောင်သူများအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ ထုတ်ကုန်များအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန် သည့် ဈေးနှုန်းများရရှိအောင် ကူညီပေးနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနမှ အတွင်းဝန် Agriculture Secretary Francisco Tiu Laurel, Jr. က ပြောကြားခဲ့သည်။

   FTI ဥက္ကဋ္ဌ Joseph Lo၊ Occidental Mindoro ပြည်နယ်မှ စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင် Alrizza Zubiriနှင့် San Jose မြို့နယ်မှ စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင် Romel Calisangan တို့သည် Occidental Mindoro ပြည်နယ် San Jose မြို့ရှိ WBI ကြက်သွန်နီအအေးခန်း သိုလှောင်ရုံအား စစ်ဆေးခဲ့ ကြပြီး အဆိုပါသိုလှောင်ရုံသည် ကြက်သွန်နီအိတ် အလုံး ၃၈၀,၀၀၀ ဆံ့ပြီး ၁၀-၃-၂၀၂၆ ရက်နေ့ တွင် စတင်လည်ပတ်မည်ဖြစ်ကာ FTI သည် မတ်လ တတိယပတ်တွင် ကြက်သွန်နီများ စတင် ဝယ်ယူမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    FTI ဥက္ကဋ္ဌနှင့် စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန၊ အတွင်းဝန်တို့၏ ညွှန်ကြားချက်သည် နိုင်ငံတွင်း စား နပ်ရိက္ခာဖူလုံရေး မြှင့်တင်ရန်နှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားအားလုံးအတွက် ဈေးနှုန်းသင့်တင့်ကာ လက်လှမ်းမီမှုရှိစေရန် သေချာစေရန်ဖြစ်ကြောင်း Joseph Lo က ပြောကြားခဲ့သည်။ FTI ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ တောင်သူများမှ စားသုံးသူများအထိ စားနပ်ရိက္ခာ တန်ဖိုးကွင်းဆက်တစ်လျှောက် ဈေးကွက်ချိတ်ဆက်မှုများ အားကောင်းစေရန်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

   Occidental Mindoro ပြည်နယ်မှအရာရှိများသည် ပြည်နယ်အတွင်း ပိုမိုပွင့်လင်း မြင်သာသော ကြက်သွန်နီကုန်သွယ်မှုစနစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်လာစေမည့် မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန် ချက်များ ချမှတ်နိုင်ရေးအတွက် ကြက်သွန်နီတောင်သူများနှင့် ကုန်သည်များ ပါဝင်သော ညှိနှိုင်း အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအစည်းအဝေးသို့ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန နှင့် ၎င်း၏ တန်ဖိုးမြင့် ကောက်ပဲသီးနှံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအစီအစဉ်၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် စျေးကွက်ချိတ်ဆက်ရေးဌာနခွဲနှင့် အပင်လုပ်ငန်းဌာနအပြင် ကုန်သွယ်ရေးနှင့်စက်မှုလုပ်ငန်းဌာန တို့မှ ကိုယ်စားလှယ်များလည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။

    ထို့အပြင် အစည်းအဝေး၌ Occidental Mindoro ပြည်နယ်၏ ကြက်သွန်နီ လုပ်ငန်း ဆိုင်ရာ အခြေအနေများနှင့် ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အအေးခန်းသိုလှောင်ရုံများ၏ အခြေအနေနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဈေးကွက်အတွင်း မတရားသော လုပ်ရပ်များကို ကာကွယ် ရန်အတွက် ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကြက်သွန်နီကုန်သည်များအား မှတ်ပုံတင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း အကြံပြုချက်တို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းကြက်သွန်နီ အထွက်ဆုံး ပြည် နယ်များမှာ Nueva Ecija၊ Occidental Mindoro၊ Pangasinanနှင့် Ilocos Sur တို့ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

Source: The Manila Times, 10 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့ (FAO) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဘာစမာတီ ဆန်နှင့် ဂျပွန်နီကာ ဆန်အမျိုးအစားများအပေါ် ဝယ်လိုအား ဆက်လက် မြင့်မားနေခြင်းကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း နိုင်ငံတကာဆန်ဈေးနှုန်းအညွှန်းကိန်းမှာ အနည်းငယ် မြင့်တက် ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ FAO ၏ ဆန်ဈေးနှုန်း အညွှန်းကိန်းမှာ ဇန်နဝါရီလက ၁၀၂.၈ မှတ် ရှိခဲ့ရာမှ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ၀.၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာပြီး ၁၀၃.၂ မှတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ဆန် ဈေးနှုန်းအညွှန်းကိန်းသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလမှစတင်၍ တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လျက်ရှိ သည်။ လစဉ်ထုတ်ပြန်လေ့ရှိသည့် FAO ၏ ဆန်ဈေးနှုန်းအညွှန်းကိန်းကို အင်ဒီကာဆန်၊ ရနံ့ မွှေးဆန်၊ ဂျပွန်နီကာဆန်နှင့် ကောက်ညှင်းဆန်ဟူသည့် ဆန်အမျိုးအစား ၄ မျိုး၏ နိုင်ငံတကာ ပို့ကုန်နှုန်းထား ၂၁ ခုအပေါ် အခြေခံ၍ တွက်ချက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

     ပြီးခဲ့သည့်လအတွင်း နိုင်ငံတကာ ဆန်ဈေးနှုန်းများသည် အမျိုးအစားအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိခဲ့ သည်။ အနံ့မွှေးဆန်နှင့်ဂျပိုးနီကာဆန် ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်ခဲ့သော်လည်း အင်ဒီကာနှင့် ကောက် ညှင်းဆန် ဈေးနှုန်းများမှာမူ ပြန်လည်ကျဆင်းခဲ့သည်။ အရှေ့ဖျားဒေသ ဝယ်လက်များ၏ Calrose ဆန်အပေါ် ဝယ်လိုအား မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ရာသီအလိုက် ဆန်လက်ကျန် နည်းပါးနေခြင်းတို့ကြောင့် ဂျပွန်နီကာ ဈေးနှုန်း ၃.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ၁၀၀.၃ မှတ် ဖြစ်လာသည်။ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံမှ ဘာစမာတီဆန်များအပေါ် အရှေ့ပိုင်းဒေသအနီးနှင့် ပြည်တွင်း ဝယ်လိုအား မြင့်တက်ခြင်းကြောင့် အနံ့မွှေးဆန် ဆန်ဈေးနှုန်း ၁.၈ ရာခိုင်နှုန်း တက်လာပြီး ၁၀၃.၁ မှတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

     အင်ဒီကာဆန် ဈေးနှုန်းအနည်းငယ်သာ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၀၃.၃ မှတ် ဝန်းကျင်တွင် ရှိနေ ချိန်၌ ကောက်ညှင်းဆန်ဈေးနှုန်း ၁.၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ပြီး ၁၀၅.၉ မှတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပါသည်။ တရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကာလအတွင်း အရောင်းအဝယ်အေးခဲ့ခြင်း အိန္ဒိယ၊ ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတို့တွင် ဆန်သစ်များ ဈေးကွက်ဝင်တော့မည့်အခြေအနေကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီလ ဈေးနှုန်း သတ်မှတ်ချက်အရ အင်ဒီကာဆန်ဈေးမှာ တည်ငြိမ်နေခြင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ် လျော့ကျနေ ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း FAO က ဆိုသည်။

   အမေရိကတိုက်ရှိ တောင်အမေရိကနိုင်ငံများအကြား ကုန်သွယ်ရေးနှင့်စီးပွားရေး ပူး ပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့အစည်း၏ မူလအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများတွင် ၂၀၂၆/၂၀၂၇စိုက်ပျိုးရာသီ အတွက် ရိတ်သိမ်းမှုများ စတင်နေပြီဖြစ်သည်။ အာဂျင်တီးနားနှင့် ဥရုဂွေးတို့တွင် ဈေးနှုန်း တည်ငြိမ်နေ သော်လည်း ဘရာဇီးနှင့် အမေရိကန်တို့တွင် ဈေးနှုန်းများ ဆက်လက်ကျဆင်းနေကြောင်း သိရ သည်။ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံအနေဖြင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမှ ဆန်ကို အဓိက တင်သွင်းနေရပြီး ထိုင်း၊ မြန်မာ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်နှင့် အီတလီနိုင်ငံတို့မှလည်း တင်သွင်း လျက်ရှိသည်။ ဗီယက်နမ်သည်ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသို့ အဓိကဆန်တင်ပို့နေသည့် နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက် ရှိနေပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအနေဖြင့် အဓိကစားသောက်ကုန်ဖြစ်သည့် အဆိုပါဆန်အား  ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်နှင့် အီတလီ နိုင်ငံများမှလည်း ရရှိနေသည်။

     ဖိလစ်ပိုင် အပင်စိုက်ပျိုးရေးဌာန (BPI) ၏ အချက်အလက်များအရ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ ရက် အထိ ဖိလစ်ပိုင်သည် ဆန်တန်ချိန် ၇၀၇,၇၁၁.၄၆ မက်ထရစ်တန် တင်သွင်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၎င်း ပမာဏအနက် ဗီယက်နမ်မှ ၈၇.၉၆ ရာခိုင်နှုန်း (တန်ချိန် ၆၂၂,၄၈၂.၈၅)၊ ထိုင်းမှ ၆.၁၇ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် မြန်မာမှ ၅.၀၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ပါဝင်သည်။

Source: INQUIRER.NET, 8 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပဲမျိုးစုံနှင့် ကောက်ပဲသီးနှံများအသင်း (IPGA) ၏ အပတ်စဉ်တနင်္လာနေ့ ထုတ်ပြန်သည့် အစီရင်ခံစာအရ ကုလားပဲမှာ မကြာခင်ကာလအတွင်း ဈေးနှုန်းကျဆင်းနိုင်ပြီး မတ်ပဲနှင့် ပဲစင်းငုံဈေးနှုန်းများမှာမူ ပုံမှန်အတိုင်း အတက်အကျနည်းပါးစွာ ကာလအပိုင်းအခြား တစ်ခုအတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း သိရပါသည်။ ကုလားပဲမှာ ဈေးကွက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်မှုများပြားလာခြင်း၊ ပြည်ပမှတင်သွင်းမှုများပြားခြင်းနှင့် ဝယ်လို အား‌ လျော့နည်းလာခြင်းတို့ကြောင့်  ဈေးနှုန်းကျဆင်းနေကြောင်း သိရှိရပါသည်။

       Rang Panchmi ပွဲတော်အပြီး အထူးသဖြင့် မတ်လလယ်မှ ဧပြီလအထိ အထွက်နှုန်း အများဆုံး ဖြစ်သည့် မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်၊ ဂူဂျာရတ်၊ ဥတ္တရာပရာဒေ့ရှ်နှင့် Rajasthan ပြည်နယ်များမှ ကုလားပဲအထွက်နှုန်း မြင့်တက်လာရန် မျှော်လင့်ရကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ကုလားပဲခွဲခြမ်းနှင့် ကုလားပဲမှုန့်ဝယ်လိုအား လျော့နည်းပြီး ကြိတ်ခွဲသည့် စက်ရုံများအနေဖြင့် လတ်တလော လိုအပ် ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူနေကြသောကြောင့် စျေးနှုန်းအထောက်အပံ့ကို ကန့်သတ်လျက်ရှိသည် ဟု အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။ ပြည်ပမှ တင်သွင်းလာသော ကုလားပဲနှင့် စားတော်ပဲဝါများ အလွယ်တကူရရှိနေခြင်းနှင့် ပုံမှန်တင်သွင်းနေမှုများသည် ရောင်းလိုအားကို မြင့်တက်စေပြီး  ပြည်တွင်းဝယ်လိုအားကို ကျဆင်းစေကြောင်း သိရှိရပါသည်။

      စျေးကွက်ပေါက်ဈေးမှာ အခြေခံရည်ညွှန်းဈေး(MSP)အောက် လျော့နည်းနေသောကြောင့် တောင်သူအများစုအနေဖြင့် ပြင်ပစျေးကွက်သို့ ရောင်းချမည့်အစား အစိုးရအေဂျင်စီများထံ ရောင်းချနိုင်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ အထွက်နှုန်းအများဆုံးကာလအတွင်း အစိုးရ၏ ဝယ်ယူ ခြင်းသည် စျေးနှုန်းအထောက်အပံ့အတွက် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်လိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ စျေးနိမ့် ချိန်အတွင်း သိုလှောင်သူများနှင့် စက်ရုံများ၏ ဝယ်ယူမှုသည်လည်း စျေးကွက်ကို အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။

     ကုလားပဲအသစ်များ ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှုများပြားခြင်းနှင့် ဝယ်လိုအားလျော့နည်းလာ ခြင်းတို့ကြောင့် စနေနေ့ကုန်ဆုံးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း ကုလားပဲဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခဲ့ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ စျေးကွက်အတွင်း ကုန်စည်ဒိုင်စျေးနှုန်းများသည် အခြေခံရည်ညွှန်းဈေး ဖြစ်သည့် ၁ ကွမ်တယ် (၁၀၀ ကီလိုဂရမ်) လျှင် ၅,၈၇၅ ရူပီးအောက်တွင် ရှိနေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ Holi ပွဲတော် အားလပ်ရက်များအတွင်း စျေးကွက်ကုန်စည်ဒိုင်များ ပိတ်ထားခဲ့ရသောကြောင့် အရောင်းအဝယ် နည်းပါးခဲ့ပါသည်။ ကုန်သည်များနှင့် ကြိတ်ခွဲသူများသည် ပဲမျိုးစုံကို ဂရုပြုဝယ်ယူ ခဲ့ကြပြီး အများစုမှာ လတ်တလော လိုအပ်ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။

     အနောက်အာရှပဋိပက္ခကြောင့် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ခနှင့် အာမခံစရိတ် မြင့်တက် လာခြင်းသည် အိန္ဒိယစျေးကွက်ကို သက်ရောက်နိုင်ဖွယ်မရှိဟု အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။ လက် ရှိ ပြည်တွင်းဆိပ်ကမ်းများ၌ ကုလားပဲအမြောက်အမြား သိုလှောင်ထားရှိပြီး ယင်းက ရောင်းလို အား လုံလောက်မှုရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

      ဈေးကွက်ဦးတည်ချက် အတိအကျကို ရှာဖွေနေဆဲဖြစ်သောကြောင့် ပဲစင်းငုံဈေးနှုန်းများမှာ တစ်ကွမ်တယ်လျှင် ရူပီး ၁၀၀ မှ ၂၀၀ အတွင်း ဈေးနှုန်းအတက်အကျရှိမည်ဟု မျှော်မှန်းထား ကြောင်း၊ မကြာသေးမီ သီတင်းပတ်များအတွင်း ပဲအမြောက်အမြား သိုလှောင်ရုံများအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်း သိုလှောင်ခဲ့ရသောကြောင့် စျေးကွက်မရေရာမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါ အသင်းက ဆိုသည်။

      သီးနှံထွက်ရှိသည့်ဒေသများတွင် ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေပြီး ပဲစင်းငုံ ဝယ်လိုအား လျော့နည်းခြင်းကြောင့် ကြိတ်ခွဲသူများအနေဖြင့်လည်း လျော့နည်းဝယ်ယူလာကြ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ကြိတ်ခွဲသူများအနေဖြင့် မြန်မာပဲစင်းငုံနှင့် ဆူဒန်ပဲစင်းငုံတို့အစား စျေး သက်သာသော ဒေသထွက်ပဲစင်းငုံအသစ်နှင့် အာဖရိကပဲစင်းငုံများကို ကြိတ်ခွဲရန် ပိုမိုနှစ်သက် ကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။ လက်တလောအတွင်း ရောင်းလိုအား လုံလောက်မှုရှိခြင်းနှင့် အတူ အစားထိုးပဲမျိုးစုံ အလွယ်တကူရရှိနိုင်ခြင်းသည် ဈေးကွက်ကို သက်ရောက်မှုဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

     နောက်ပိုင်းတွင် စျေးနှုန်းများ ထပ်မံကျဆင်းပါက တောင်သူများအနေဖြင့် သိုလှောင်ထား နိုင်သောကြောင့် ပဲစင်းငုံဝင်ရောက်မှု နှေးကွေးသွားနိုင်ကြောင်း၊ ကြိတ်ခွဲသည့်စက်ရုံများအနေဖြင့် သိုလှောင်ထားရှိမှုကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် လိုအပ်နိုင်သောကြောင့် ဧပြီလအစောပိုင်းတွင် ၁၀ ရက်မှ ၁၅ ရက်ကြာ ဝယ်လိုအား အနည်းငယ်ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ လတ် တလောကာလအတွင်း ပဲစင်းငုံစျေးနှုန်းသည် ဝယ်လိုအား တိုးတက်မှု၊ သိုလှောင်သူများ၏ ဝယ် ယူစုဆောင်းမှုနှင့် အစိုးရ၏ ဝယ်ယူပံ့ပိုးမှုတို့အပေါ်တွင် မူတည်နေမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါ သည်။

      မတ်ပဲစျေးနှုန်းများသည် လတ်တလောကာလအတွင်း အတက်အကျ အကန့်အသတ် အတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိပြီး ဝယ်လိုအားသည် လိုအပ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ဆက် လက်ရှိနေမည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။ စျေးနှုန်းအပြောင်းအလဲသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်ပပို့ကုန်စျေးနှုန်းများ၊ သွင်းကုန်ပစ္စည်းအသစ်များ ရောက်ရှိခြင်း၊ ရူပီးငွေလဲနှုန်း အတက်အကျနှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းရှိဒေသတွင်း ဝင်ရောက်မှုစသည့်အချက်များပေါ်တွင် မူတည် နေမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ အနောက်အာရှပဋိပက္ခများအကြား ကုန်စည်ပို့ဆောင်ခနှင့် အာမခံစရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ သင်္ဘောဖြင့်တင်ပို့မှုများ နှေးကွေးသွား နိုင်ကြောင်း၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တယ်လန်ဂါနာပြည်နယ်တွင် ပုံမှန်ဈေးကွက်ဝင်ရောက်မှု ရှိနေ ခြင်းနှင့် အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်တွင် ပဲအသစ်များ အဝင်များလာခြင်းသည် ရောင်းလိုအား ပိုမိုဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ထိုအတောအတွင်း မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်နှင့် ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ်များတွင် နွေသီးနှံမတ်ပဲ စိုက် ပျိုးမှု မြင့်တက် လာကြောင်း၊ မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်၊ Jabalpur ခရိုင်၊ Patan မြို့နယ်တွင် အခြေခံရည်ညွှန်းဈေးနှုန်း (MSP) အပေါ် တစ်ကွမ်တယ်လျှင် ၆၀၀ ရူပီး အပိုဆုငွေ ကြေညာပြီး နောက် စိုက်ပျိုးမှု ပိုမိုတိုးလာနိုင်ကြောင်း အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။

    စနေနေ့ကုန်ဆုံးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း အခွံချွတ်/ပြုပြင်ပြီး မတ်ပဲဝယ်လိုအား ကျ ဆင်းသွားခြင်းကြောင့် မြန်မာ့မတ်ပဲများ ဈေးကွက်အေးနေခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ကြိတ်ခွဲသူ များအနေဖြင့် လတ်တလောလိုအပ်ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူခဲ့ကြသဖြင့် ဝယ်လိုအားကျဆင်းနေ ကြောင်း၊ မြန်မာစျေးကွက်အခြေအနေ အေးနေခြင်းနှင့် ချန်နိုင်းဆိပ်ကမ်းတွင် အဆင်သင့်သို လှောင်ထားရှိမှု  တန်ချိန် ၁၆,၀၀၀ မှ ၁၇,၀၀၀ ခန့်ရှိခြင်းသည် ရောင်းလိုအား လုံလောက်မှုရှိ ကြောင်း အဆိုပါအသင်းက ဆိုသည်။

    တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တယ်လန်ဂါနာပြည်နယ်တွင် ပုံမှန်ဈေးကွက်အဝင်ရှိနေခြင်းနှင့် အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်တွင် ပဲအသစ်များ အဝင်များလာခြင်းသည် ရောင်းလိုအားကို သက် ရောက်မှုရှိစေခဲ့ပါသည်။ သို့သော် ပြည်တွင်းမတ်ပဲ အဝင်နည်းသွားခြင်းနှင့် ကြိတ်ခွဲသူများက လတ်တလော လိုအပ်ချက်အတွက်သာ ဝယ်ယူနေခြင်းတို့ကြောင့် အရောင်းအဝယ်ဈေးကွက်များ တွင် ပြည်တွင်းမတ်ပဲဈေးနှုန်းများ ဆက်လက်ခိုင်မာနေသည်ဟု အဆိုပါအသင်းက ပြောကြားခဲ့ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Informist, 9 March 2026  (လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)