ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

        ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာစက်မှု-ဆက်သွယ်ရေးအုပ်စု Viettel ၏ လက်အောက်ခံ ကမ္ဘောဒီးယားဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ Metfone သည် ၎င်း၏ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှု အသစ်ဖြစ်သော Metfone Express ကို ဇွန် ၉ ရက်က ဖနွမ်းပင်မြို့၌ တရားဝင် စတင်ဖွင့်လှစ် ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ ကမ္ဘောဒီးယား ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပြည်သူ့ ဝန်ထမ်းရေးရာဝန်ကြီး Hun Many၊ စာတိုက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး Chea Vandeth တို့အပြင် ဗီယက်နမ်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး Nguyen Van Gau နှင့် တာဝန်ရှိသူများ တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ အခမ်းအနားတွင် Metfone ၏ အထွေထွေဒါရိုက်တာ Cao Manh Duc က ကုမ္ပဏီသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် လုပ်ငန်းလည်ပတ်လာခဲ့သည့် နှစ် ၂၀ နီးပါးကာလအတွင်း ဆက်သွယ်ရေးအခြေခံ အဆောက် အအုံများတွင်သာမက လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်နှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများတွင်ပါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်အသွင်ကူးပြောင်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို အထောက်အကူပြုခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ၎င်းက ကမ္ဘောဒီးယားတွင် အီလက်ထရွန်းနစ်ကုန်သွယ်ရေး (E-commerce) နှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေး လျင်မြန်စွာတိုးတက်လာမှုကြောင့် ကုန်ပစ္စည်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် (Supply Chain) ဝန်ဆောင်မှုများအပေါ် လိုအပ်ချက် ပိုမိုမြင့်တက်လာကြောင်း၊ ထို့အပြင် ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်များမှတစ်ဆင့် ဒေတာစီးဆင်းမှုများကို ပံ့ပိုးပေး သကဲ့သို့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍသည်လည်း ကုန်ပစ္စည်းများချောမွေ့စွာ ရွေ့လျားနိုင်ရေး၊ ထုတ်လုပ်မှုနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအပြင် နေ့စဉ်လူမှုဘဝလှုပ်ရှားမှုများအတွက် အရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေကြောင်း၊ Metfone Express သည် ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ပြည့်စုံသော ဒစ်ဂျစ်တယ်ဂေဟစနစ် (Digital Ecosystem) တည်ဆောက်ရန် ကုမ္ပဏီ၏ မဟာဗျူဟာအရ နောက်ထပ်ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ဒစ်ဂျစ်တယ်အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် ခေတ်မီထောက်ပံ့ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှုများကို ပေါင်းစပ်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် Metfone သည် ရေရှည်ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုများ ပြုလုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ဒစ်ဂျစ်တယ်စီမံခန့်ခွဲမှုနည်းပညာများကို အသုံးပြုကာ ဉာဏ်ရည်မြင့်၊ ပွင့်လင်းမြင်သာပြီး ချိတ်ဆက်ညီညွတ်သည့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးစနစ်တစ်ရပ် ဖော်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားစာတိုက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီး Chea Vandeth က Metfone သည် လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ အလုပ်အကိုင်ဖန်တီးရေး၊ နည်းပညာလွှဲပြောင်းရေးနှင့် နှစ်နိုင်ငံချိတ်ဆက်မှု မြှင့်တင်ရေးတို့တွင် အရေးပါသည့် ပံ့ပိုးကူညီမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်းနှင့် Metfone Express ဖွင့်လှစ်ခြင်းသည် ဗီယက်နမ်ကုမ္ပဏီ၏ ရေရှည်ကတိကဝတ်နှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်လိုစိတ်ကို ထင်ဟပ်ပြသနေကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဗီယက်နမ်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး Nguyen Van Gau ကလည်း ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍသို့ တိုးချဲ့ဝင်ရောက်ခြင်းသည် စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ် အတွက်သာမက ကမ္ဘောဒီးယား၏စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုရန် ရေရှည်မျှော်မှန်းချက်ကိုပါ ထင်ဟပ်စေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဒေသတွင်း ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေးနှင့် အီလက်ထရွန်းနစ်ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်နေသည့်အချိန်တွင် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍသည် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်ချိတ်ဆက်မှုနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုအတွက် အဓိကမောင်းနှင်အားတစ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံနေရကြောင်း သိရပါသည်။ Viettel ၏ ယခုဝင်ရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသည် စီးပွားရေးချိတ်ဆက်မှုများပိုမိုအားကောင်းလာစေရန်၊ အီလက် ထရွန်းနစ်ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍကို အထောက်အပံ့ပေးရန်နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်လူမှု အသိုက်အဝန်း တည်ဆောက်ရေးကို ရေရှည်အကျိုးပြုမည်ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                            

DOCA (ရန်ကုန်)

          အင်ဒိုနီးရှား ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ကျောက်မီးသွေးတင်ပို့မှုအားလုံးကို နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်း (SOE) တစ်ခုတည်းအောက်တွင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်သွားမည့် စည်းမျဉ်းသစ်တစ်ရပ် ကို ထုတ်ပြန်လိုက်ကြောင်း သိရပါသည်။ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် အမိန့်အမှတ် ၁၅ (Permendag No.15/2026) အရ နိုင်ငံပိုင်ကုမ္ပဏီကြီး PT Danantara Sumberdaya Indonesia (PT DSI) အား ကျောက်မီးသွေးတင်ပို့ခွင့် သီးသန့်ပေးအပ်မည့် အစီအစဉ်မတိုင်မီ အဆင့်လိုက်ကူးပြောင်းမှုကာလတစ်ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ စက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်းထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ တင်ပို့ရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး Muhammad Rivai Abbas က မူလရည်ရွယ်ချက်မှာ ကျောက်မီးသွေး ကဲ့သို့သော မဟာဗျူဟာအရေးပါသည့်ကုန်စည်များကို အစိုးရမှသာတင်ပို့နိုင်စေရန်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် သို့သော်လုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း ပြင်ဆင်မှုများလိုအပ်နေသေးသဖြင့် အပြောင်းအလဲကို အဆင့်လိုက် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ကူးပြောင်းရေးကာလကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်မှ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်အထိ သတ်မှတ်ထားပြီး ထိုကာလအတွင်း တရားဝင် Registered Exporter (ET) လိုင်စင်ရှိသည့် ပုဂ္ဂလိကသတ္တုတွင်းကုမ္ပဏီများအနေဖြင့် ကျောက်မီးသွေးကို ကိုယ်တိုင်ဆက်လက်တင်ပို့နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ သို့ရာတွင် တင်ပို့သူများသည် တင်ပို့ရေးစာရွက်စာတမ်းများ၊ အရောင်းစာချုပ်များနှင့် သက်ဆိုင်ရာ အချက် အလက်များအားလုံးကို ပေါင်းစည်းထားသည့်အီလက်ထရွန်နစ်စနစ်မှတစ်ဆင့် PT DSI သို့ တင်ပြရမည်ဖြစ်ပြီး တင်ပို့မှုများတွင် မိမိတို့၏ ET လိုင်စင်နှင့် Surveyor Report (LS) များကို ဆက်လက်အသုံးပြုရမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ အစိုးရအနေဖြင့် အဆိုပါ တင်ပို့ရေးစီမံခန့်ခွဲမှု စနစ်သစ်ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ပြီး ပထမသုံးလအတွင်း တရားဝင်ပြန်လည်သုံးသပ် အကဲဖြတ်သွားမည်ဟု Abbas က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှစတင်၍ PT DSI က ကျောက်မီးသွေးတင်ပို့ရေး လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်မည်ဖြစ်ပြီး အကောက်ခွန်မတိုင်မီ၊ အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာနှင့် အကောက်ခွန်ပြီးနောက် လုပ်ငန်းစဉ်များအားလုံးကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် PT DSI သည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ရောင်းချရေးအတွက် အထူးသတ္တု တွင်းလုပ်ငန်းလိုင်စင် (IUP) ရရှိထားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များနှင့် Surveyor Report တာဝန်များကိုလည်း ပြည့်မီရမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည် စည်းမျဉ်းသစ် သည် HS 2701 အောက်ရှိ ဆက်စပ်ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအစား ၄ ခု၊ HS 2702 အောက်ရှိ ၂ ခုနှင့် HS 2703 အောက်ရှိ ၂ ခု စုစုပေါင်း အကောက်ခွန်နှုန်းထားအမျိုးအစား ၈ ခုအပေါ် အကျုံးဝင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည် သို့သော် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အသုံးပြုမည့်ကျောက်မီးသွေးများ၊ ပြပွဲနမူနာများသို့မဟုတ် ပြန်လည်တင်ပို့မည့်လက်ကျန်ပစ္စည်းများကဲ့သို့ စီးပွားရေးမဟုတ်သော တင်ပို့မှုများကို ET နှင့် LS လိုအပ်ချက်များမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုထားကြောင်း သိရပါသည် ထို့အပြင် ကန့်သတ်ထားသည့် HS Code များနှင့် ကိုက်ညီသော်လည်း ကျောက်မီးသွေးမဟုတ်သော ကုန်ပစ္စည်းများကိုတင်ပို့သည့် ကုမ္ပဏီများနှင့် လိုင်စင်သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသွားသော်လည်း ဥပဒေနှင့်အညီရှိနေဆဲ ထုတ်လုပ်ပြီးလက်ကျန်ကုန်ပစ္စည်းများကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည့် တင်ပို့သူဟောင်းများကိုလည်း ခြွင်းချက်ပေးထားကြောင်း သိရပါသည်။ ဝန်ကြီးဌာနက တင်ပို့သူအားလုံးသည် တင်ပို့မှုအောင်မြင်သည်ဖြစ်စေ မအောင်မြင်သည်ဖြစ်စေ အစိုးရထံသို့ အီလက်ထရွန်နစ်စနစ်ဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်မှု အစီရင်ခံစာများကို မဖြစ်မနေ တင်သွင်းရမည်ဟု သတိပေးထားကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုဒစ်ဂျစ်တယ်အစီရင်ခံမှု စည်းမျဉ်းများကို မလိုက်နာသည့် ကုမ္ပဏီများအား ပြင်းထန်သည့် စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ အရေးယူမှုများ ချမှတ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Antara News                                                                             

DOCA (ရန်ကုန်)

        မင်ဒါနာအို (Mindanao) မှ ထွက်ရှိသည့် အရည်အသွေးမြင့် လတ်ဆတ်သော နာနတ် သီးများ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE) သို့ စတင်တင်ပို့နေပြီဖြစ်ရာ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့စားသုံးမှုအမြန်ဆုံးတိုးတက်နေသည့် စျေးကွက်တစ်ခုတွင် တောင်သူများနှင့် ပို့ကုန် လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် အခွင့်အလမ်းသစ်များကို ဖော်ဆောင်ပေးလျက် အရှေ့အလယ် ပိုင်းဒေသသို့ စိုက်ပျိုးရေးပို့ကုန်များတိုးချဲ့ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို အရှိန်မြှင့်လုပ်ဆောင်နေကြောင်း သိရပါသည်။

        စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန (DA) သည် အပင်ပိုးမွှားဗေဒဗျူရို (BPI)နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ ကွင်းဆင်းအလုပ်တိုက်ရုံးတို့မှတစ်ဆင့် ယူအေအီးနိုင်ငံ၊ ခေါ်ဖက်ကန် (Khorfakkan) ဆိပ်ကမ်းသို့ ဦးတည်မည့် လတ်ဆတ်သော ဖိလစ်ပိုင်နာနတ်သီးများ တင်ပို့မှုအတွက် တရားဝင်ကုန်စည် ပို့ဆောင်ခြင်းအခမ်းအနားကို ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့က ဒါဗာအို (Davao) မြို့ရှိ Unifrutti ဆိပ်ကမ်း၌ ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

         ယခုကဲ့သို့ ပို့ကုန်တင်ပို့နိုင်ခြင်းသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ နာနတ်သီးလုပ်ငန်းကဏ္ဍအတွက် ထူးခြားထင်ရှားသော ဖြစ်ထွန်းမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့ရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အနှောင့်အယှက်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် လော့ဂျစ်စတစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များ ဆက်လက်ကျော်ဖြတ်နေရချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန (DA) က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

         ကုမ္ပဏီဥက္ကဋ္ဌ Racquel S. Simon ဦးဆောင်သည့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင် Mensch Fil-Am Corp. မှ စီစဉ်သည့် အဆိုပါကုန်စည်တွင် South Cotabato ပြည်နယ်၊ Tampakanရှိ စိုက်ပျိုးရေးခြံများမှ ထွက်ရှိသည့် လတ်ဆတ်သောနာနတ်သီး မက်ထရစ်တန် ၁၈ တန် ပါဝင်ပြီး သေတ္တာပေါင်း ၁,၅၀၀ ဖြင့် ထုပ်ပိုးထားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

         ဖိလစ်ပိုင်စာရင်းအင်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့ (Philippine Statistics Authority) ၏ အဆိုအရ နာနတ်သီးသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှ ယူအေအီးနိုင်ငံသို့ အဓိကတင်ပို့သည့် စိုက်ပျိုးရေးပို့ကုန် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ယင်းက ပင်လယ်ကွေ့ဒေသတွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အရည်အသွေးမြင့် သစ်သီးဝလံ ထုတ်ကုန်များအပေါ် ဝယ်လိုအား တိုးတက်လာမှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေကြောင်း သိရပါသည်။

          ယခုကဲ့သို့ အောင်မြင်စွာ တင်ပို့နိုင်ခြင်းသည် နိုင်ငံတကာ၏ တင်းကျပ်သော အပင်ပိုးမွှားကင်းစင်ရေး စံချိန်စံညွှန်းများ (Phytosanitary Standards) နှင့် ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ သွင်းကုန်စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ချက်များကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအနေဖြင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းရှိကြောင်း ပြသရာလည်းရောက်သည်ဟု စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန (DA) က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

          စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး Francisco P. Tiu Laurel Jr.က ယခုဖြစ်ထွန်းမှုကို ဖိလစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များအတွက် ပြည်ပစျေးကွက်များ တိုးချဲ့ရာတွင် မဟာဗျူဟာမြောက် ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်သကဲ့သို့ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင်သည့် လူထုလူတန်းစားများအတွက်လည်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်များကို ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဟု ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

           ဖိလစ်ပိုင်အစိုးရ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ ပို့ကုန်တိုးမြှင့်ရန်သာမက ဖိလစ်ပိုင်တောင်သူ လယ်သမားများအနေဖြင့် ကမ္ဘာ့စျေးကွက်အခွင့်အလမ်းများမှ တိုက်ရိုက်အကျိုးခံစားခွင့်ရရှိမည့်၊ ပိုမိုခိုင်မာပြီး ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းရှိသော စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်ကြောင်း လည်း ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

          ဒေသတွင်း စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများကို ယူအေအီးကဲ့သို့ တန်ဖိုးမြင့်စျေးကွက်များနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးခြင်းဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပိုမိုဝင်ရောက်လာစေရန် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ရေရှည်တည်တံ့သော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အခွင့်အလမ်းများကို ဖန်တီးပေးနိုင်ကာ ကျေးလက်စီးပွားရေးကိုလည်း အားကောင်းလာစေမည်ဟု စိုက်ပျိုးရေး ဝန်ကြီးဌာနက မျှော်လင့်ထားကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါသည်။

           ယခုကဲ့သို့ ပို့ကုန်ကဏ္ဍတွင် အဆန်းတကြယ် အောင်မြင်မှုရရှိခြင်းသည် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော ပင်လယ်နီအကျပ်အတည်း (Red Sea crisis) နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ကုန်စည်သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးစရိတ်များ မြင့်မားနေခြင်းနှင့် လော့ဂျစ်စတစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနှောင့်အယှက်များ ကြုံတွေ့နေရသည့်ကြားမှ ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်ရာ၊ ဖိလစ်ပိုင် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းနှင့် နိုင်ငံ၏ တန်ဖိုးမြင့်သီးနှံကဏ္ဍ၏ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းတို့ကို ပေါ်လွင်စေကြောင်း သိရပါသည်။

           ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသမ္မတ Ferdinand Marcos Jr. ၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး ဌာနသည် ပို့ကုန်ဝင်ငွေတိုးမြှင့်ရန်၊ ပြည်ပမှ အစားအစာတင်သွင်းမှုအပေါ် မှီခိုနေရခြင်းကို လျှော့ချရန်နှင့် နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးကုန်သွယ်မှုအခြေအနေကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ဖိလစ်ပိုင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များအတွက် စျေးကွက်အသစ်များ ရှာဖွေဖွင့်လှစ်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ စဉ်ဆက်မပြတ် စျေးကွက်တိုးချဲ့ရေး အစီအစဉ်များသည် ဖိလစ်ပိုင်စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍအတွက် တိုးတက်မှုအခွင့်အလမ်းသစ်များကို ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ဒေသခံတောင်သူလယ်သမားလူထု၏ ဝင်ငွေများကို မြှင့်တင်ပေးရာတွင်လည်း အထောက်အကူပြုလိမ့်မည်ဟု အဆိုပါဌာနက ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: insiderph                                                                     

DOCA (ရန်ကုန်)

        ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှ ဂဏန်းအသားတင်သွင်းမှုအပေါ် အမေရိကန်၏ တင်သွင်းမှုပိတ်ပင်ချက်သည် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်သက်ရောက်လာပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် ရေကူးဂဏန်းပြာ (Blue Swimming Crab) လုပ်ငန်းကဏ္ဍအနေဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ဖိလစ်ပိုင်ပီဆို ၆ ဘီလီယံမှ ၇ ဘီလီယံအထိရှိနိုင်မည့် ကြီးမားသော စီးပွားရေးအရ ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် အလုပ်အကိုင် ဆုံးရှုံးမှုများအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်နေရကြောင်း လုပ်ငန်းကဏ္ဍအတွင်းရှိ သက်ဆိုင်သူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

        အမေရိကန်၏ ပင်လယ်ရေနေ နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကာကွယ်ရေးအက်ဥပဒေ (MMPA) ကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ၎င်း၏ အကြီးမားဆုံး ပို့ကုန်စျေးကွက်ကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း E.B. Magalona မြို့တော်ဝန်ဟောင်းနှင့် ဂဏန်းအသား တင်ပို့သူတစ်ဦးဖြစ်သည့် အယ်လ်ဖွန်ဆို ဂမ်ဘိုအာ (Alfonso Gamboa) က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဂဏန်းအသား ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ စုစုပေါင်း၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ တင်ပို့နေရခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဂမ်ဘိုအာက ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည့် ပင်လယ်ရေနေ နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကာကွယ်ရေးနှင့် ဘေးထွက်ဖမ်းဆီးမိမှု (Bycatch) စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး အစီအစဉ်များဆိုင်ရာ အထောက်အထား စာရွက်စာတမ်းများ လုံလောက်မှုမရှိခြင်းကြောင့် ဖိလစ်ပိုင် ရေကူးဂဏန်းပြာ ထုတ်ကုန်များ တင်သွင်းမှုကို ကန့်သတ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန် အမျိုးသား ပင်လယ်ရေလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုအဖွဲ့ (NMFS) က မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့ပါသည်။

           အဓိက ဂဏန်းပြာ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် Saravia Blue Crab Inc. ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဂမ်ဘိုအာက အမေရိကန်၏ နှိုင်းယှဉ်ချက် အရည်အသွေး စစ်ဆေးအကဲဖြတ်မှုတွင် ဖိလစ်ပိုင်သည် အာဆီယံနိုင်ငံများထဲ၌ တစ်နိုင်ငံတည်းသာ ကျရှုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ သီရိလင်္ကာ၊ အိန္ဒိယ၊ ဗီယက်နမ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ပင် လိုက်နာဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကြကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

           ဖိလစ်ပိုင် တင်ပို့သူများသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလကတည်းက အမေရိကန် စျေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ကနဦး ငြင်းပယ်ခံခဲ့ရသဖြင့် အဆိုပါ လုပ်ငန်းကဏ္ဍသည် ထိုအချိန်ကတည်းက အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီးဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ တွင် တင်သွင်းခဲ့သည့် အယူခံမှာလည်း အလားတူပင် မအောင်မြင်ခဲ့ကြောင်း ဂမ်ဘိုအာက ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

          အမေရိကန်စျေးကွက် ဆုံးရှုံးသွားခြင်းကြောင့် နေဂရိုးစ် (Negros)၊ ပါနေး (Panay)၊ ဘီကိုးလ် (Bicol)၊ ဆာမာ (Samar)၊ လေတေး (Leyte) နှင့် မင်ဒါနာအို (Mindanao) ဒေသအချို့ရှိ ရေလုပ်သား ၁၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် အပိုဆောင်း ဂဏန်းအသားနွှင်သူ ၄,၀၀၀ မှ ၅,၀၀၀ ခန့် ထိခိုက်နစ်နာနိုင်ကြောင်း ဂမ်ဘိုအာ၏ ပြောကြားချက်အရ သိရပါသည်။

         ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အဓိက ထုတ်လုပ်ရာ ဒေသများတွင် ဗီဆာယန်ပင်လယ် (Visayan Sea)၊ ဂီမာရပ်စ်ရေလက်ကြား (Guimaras Strait)၊ ဆန်မီဂွယ်ပင်လယ်အော် (San Miguel Bay)၊ မာ့စ်ဘာတေး (Masbate)၊ ဆော်ဆိုဂွန် (Sorsogon)၊ ကာမာရီနက်စ်နော့တ် (Camarines Norte) နှင့် ကာမာရီနက်စ်ဆူးရ် (Camarines Sur) တို့ ပါဝင်လျက်ရှိပါသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ဘာကိုးလော့ဒ် (Bacolod)၊ အီလိုအီလို (Iloilo)၊ ဆီဘူး (Cebu) နှင့် အခြားသော ကမ်းရိုးတန်း လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများရှိ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေး စက်ရုံများမှ ရရှိသော ဂဏန်းအသား ပေါင်ချိန် ၅၀၀,၀၀၀ ခန့်ကို အမေရိကန်သို့ လစဉ် တင်ပို့နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

           နိုင်ငံတကာစျေးကွက်သို့ တင်ပို့မှု အားကောင်းခဲ့စဉ်က ဂဏန်းတစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဖိလစ်ပိုင်ပီဆို ၃၀၀ မှ ၄၀၀ အထိ ရောင်းချခဲ့ရကြောင်း သိရပါသည်။ အမေရိကန်စျေးကွက် ဆုံးရှုံးသွားခြင်းကြောင့် ဈေးနှုန်းများသည် တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ပီဆို ၁၅၀ မှ ၂၀၀ ကြားအထိ ကျဆင်းသွားနိုင်ပြီး၊ ယင်းသည် ဒေသတွင်း စားသုံးသူများအတွက် အကျိုးရှိစေသော်လည်း လုပ်ငန်းကဏ္ဍအတွင်းရှိ လုပ်ကိုင်သူများအတွက်မူ ဝင်ငွေလျော့နည်းသွားစေမည် ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Philstar                                                                           

DOCA (ရန်ကုန်)

         တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံထုတ် ဆီမီးကွန်ဒက်တာ (semiconductors) များ ဝယ်လိုအားအလွန်အမင်း မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဇွန်လ ပထမ (၁၀) ရက်အတွင်း ပို့ကုန်တင်ပို့မှုမှာ ဂဏန်းနှစ်လုံးအထိ သိသိသာသာ တိုးတက်လာကြောင်း အကောက်ခွန်ရုံး၏ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရသည်။

         ကိုရီးယားအကောက်ခွန်ဦးစီးဌာန၏ အဆိုအရ ဇွန်လ ၁ ရက်မှ ၁၀ ရက်အထိ ကာလအတွင်း ပြည်ပသို့ ပို့ကုန်တင်ပို့မှု စုစုပေါင်းသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈.၆၃ ဘီလီယံ ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၈၅.၉ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဧပြီလက တင်ရှိခဲ့သည့် ယခင်စံချိန်တင်ပမာဏဖြစ်သော ဒေါ်လာ ၂၅.၂ ဘီလီယံကို ကျော်လွန်ကာ အဆိုပါကာလများအနက် သမိုင်းတစ်လျှောက် အမြင့်ဆုံးစံချိန်သစ် တင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

        ထို (၁၀) ရက်တာကာလအတွင်း တစ်ရက်ပျမ်းမျှ ပို့ကုန်တင်ပို့မှုသည်လည်း ၄၆.၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ခုန်တက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၀၉ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သည်။ ဉာဏ်ရည်တု (AI) နည်းပညာတွင် အသုံးပြုသည့် chips များ ဝယ်လိုအား ကောင်းမွန်နေခြင်းကြောင့် ဆီမီးကွန်ဒက်တာ တင်ပို့မှုသည် ၂၀၅.၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ထိုးတက်သွားခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁.၀၇ ဘီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။

         ထို့အပြင် AI အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ဝယ်လိုအား ကျယ်ပြန့်လာမှုကြောင့် solid-state drives (SSDs) များ ဝယ်လိုအား ကောင်းမွန်လာခဲ့ရာ ကွန်ပျူတာနှင့် အနီးစပ်ဆုံးဆက်စပ်ပစ္စည်းများ တင်ပို့မှုမှာလည်း ၂၅၉.၄ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၂၈ သန်း ရှိခဲ့သည်။

      ရေနံထွက်ပစ္စည်းများ၊ မော်တော်ကား၊ သင်္ဘော၊ မော်တော်ကားအပိုပစ္စည်းများ၊ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ၊ precision machinery များနှင့် လူသုံးကုန်လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ တင်ပို့မှုများသည်လည်း ဂဏန်းနှစ်လုံးအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အာရှနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည့် တောင်ကိုရီးယား၏ သွင်းကုန်တင်သွင်းမှုသည်လည်း ဇွန်လ ပထမ (၁၀) ရက်အတွင်း ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် ၃၅.၆ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၃.၃၅ ဘီလီယံ ရှိခဲ့ရာ ကုန်သွယ်မှုပိုငွေမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅.၂၈ ဘီလီယံအထိ ရရှိခဲ့သည်။

      အဆိုပါကာလအတွင်း chips၊ ရေနံစိမ်း၊ ဆီမီးကွန်ဒက်တာထုတ်လုပ်သည့် စက်ပစ္စည်းများ၊ အခြားစက်ပစ္စည်းများ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့၊ ရေနံထွက်ပစ္စည်းများ၊ မော်တော်ကားများနှင့် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများ တင်သွင်းမှုအားလုံးသည်လည်း ဂဏန်းနှစ်လုံးအထိ တိုးတက်မှုနှုန်း အသီးသီးရှိခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : Xinhua                                                                                   

DOCA (ရန်ကုန်)