ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

     စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပထမ ၈ လအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၀၅ သန်းနီးပါးရှိသည့် ဗီယက်နမ် ဆန်တန်ချိန် ၁ သန်းကျော် တင်သွင်းခဲ့ပြီးနောက် ဗီယက်နမ်၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ဆန်တင်ပို့ရာ ဈေးကွက်ဖြစ်လာ ခဲ့သည်။

    လွန်ခဲ့သောနှစ် တူညီသောကာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံသည် တန်ချိန် ၅၆၅,၀၀၀ ကျော် (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈၆.၇ သန်းဖိုး) သာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ယခုကဲ့သို့ တင်သွင်းမှု ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် တူညီသောကာလတွင် အဆင့် (၄) နေရာ၌ ရှိနေရာမှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ နောက်တွင် ဒုတိယနေရာသို့ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါ သတင်း အချက်အလက်များကို စိုက်ပျိုးရေးနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရှိ ရခြင်းဖြစ်သည်။

      ၈ လတာ ကာလအတွင်း ဗီယက်နမ်၏ စုစုပေါင်း ဆန်တင်ပို့မှု ပမာဏအနက် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တင်သွင်းမှုတန်ဖိုးမှာ ၁၇.၄ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ တိရစ္ဆာန်အစာထုတ်လုပ်ရေး တွင် အဓိကအသုံးပြုရန်အတွက် ဆန်ကွဲ ဝယ်လိုအားမြင့်တက်လာကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနက အစီရင်ခံဖော်ပြခဲ့သည်။

    အဆိုပါဝန်ကြီးဌာန၏ဖော်ပြချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမ ၈ လအတွင်း အီရတ်နိုင်ငံသို့ ဗီယက်နမ်၏ ဆန်တင်ပို့မှုသည်လည်း လွန်ခဲ့သောနှစ် တူညီသောကာလနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ၉၈.၉ ဆ အထိ ခုန်တက်သွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါဈေးကွက်သို့ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၄ သန်းနီးပါးသာ ရှိသေးသဖြင့် နည်းပါးနေသေးသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ဈေးကွက် ဝေစု ၄၀.၉ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ဗီယက်နမ်ဆန်ကို အများဆုံးဝယ်ယူသည့်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက် တည်ရှိ နေသည်။

   ဖိလစ်ပိုင်နှင့် တရုတ်ဈေးကွက်နှစ်ခုတည်းသို့ စုစုပေါင်း တင်ပို့မှု၏ ၆၄ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မှီခိုနေရခြင်းသည် ရေတိုတွင် အကျိုးကျေးဇူးရှိသော်လည်း အကန့်အသတ်ရှိသော ဈေးကွက် အနည်းငယ်အပေါ် အလွန်အမင်း မှီခိုနေရသည့်အတွက် စွန့်စားရမှုများလည်းရှိကြောင်း ဝန်ကြီး ဌာနက လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တင်ပို့သည့် ဈေးကွက်များကို တဖြည်းဖြည်း မတူကွဲပြား အောင် လုပ်ဆောင်သွားရန် ဝန်ကြီးဌာနက တိုက်တွန်းထားသည်။

  ဗီယက်နမ် ဆန်စပါးအသင်း၏ ခန့်မှန်းချက်များအရ စက်တင်ဘာလတွင် ဆန်တန်ချိန် ၃၇၇,၄၀၀ တင်ပို့ခဲ့ပြီးနောက် ဗီယက်နမ်သည် အောက်တိုဘာလတွင် တန်ချိန် ၄၀၀,၀၀၀၊ နိုဝင်ဘာ လတွင် တန်ချိန် ၂၂၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် ဒီဇင်ဘာလတွင် တန်ချိန် ၂၆၈,၃၀၀ ခန့် ဆက်လက် တင်ပို့သွား မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် စုစုပေါင်း ဆန်တင်ပို့မှုသည် တန်ချိန် ၇.၇၄ သန်းခန့် သို့မဟုတ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၉၄ ဘီလီယံခန့် ရရှိမည်ဟု မျှော်မှန်းထားသည်။ ယင်းသည် နှစ်စပိုင်း လများအတွင်း ပျမ်းမျှ ပို့ကုန်ဈေးနှုန်း နည်းပါးခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တန်ဖိုးအားဖြင့် ၄ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

     ဆန်တင်ပို့မှု ပမာဏသည် တန်ချိန် ၇.၇၄ သန်းခန့်သို့ ရောက်ရှိပါက ဗီယက်နမ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နောက်တွင် ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး ဆန်တင်ပို့သည့်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည် နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ သီးနှံနှစ်အတွက် ကမ္ဘာ့ဆန် ရောင်းလိုအားနှင့် ဝယ်လိုအား မျှခြေ သည် လိုအပ်ချက်ဘက်သို့ ယိုင်သွားမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး ကမ္ဘာ့ဆန်ကုန်သွယ်မှုသည် စံချိန်တင် ပမာဏသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။

   ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဆန်တင်သွင်းမှု ပိတ်ပင်မည်မဟုတ်ကြောင်းနှင့် အရန်ဆန် မြှင့်တင်ရန်အတွက် ဆက်လက်တင်သွင်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မကြာမီက အတည်ပြုခဲ့ သည်။ လက်ရှိတွင် ဖိလစ်ပိုင်၏ စုစုပေါင်းဆန်တင်သွင်းမှုအများစုမှာ ဗီယက်နမ်မှ ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းသည် ကြိုဆိုရမည့်သတင်းဖြစ်သည်။ တရုတ်ဈေးကွက်တွင်လည်း တင်သွင်းမှုပမာဏ မြင့်တက် လာသည်ကိုတွေ့ရပြီး စပါး၊ ဆန်ကွဲနှင့် ကောက်ညှင်းဆန်တို့အတွက် အခွင့်အလမ်းကောင်းများ ပွင့်လန်းလာစေသည်။

     ထို့အပြင် ဂျပန်၊ ဥရောပသမဂ္ဂနှင့် ဩစတြေးလျကဲ့သို့သော ဈေးကွက်များတွင် အသိအမှတ်ပြု အရည်အသွေးမြင့်၊ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုနည်းသည့် ဆန်များသည် တစ်တန်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁,၀၀၀ ထက် ပိုမိုရရှိနေသဖြင့် ဗီယက်နမ်ဆန်၏ တန်ဖိုးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည့် အလားအလာများကို မီးမောင်းထိုးပြနေသည်။

Source: People’s Army Newspaper, 06 October 2026 (လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နေကြာဆီတင်သွင်းမှုသည် ၂၀၂၆-၂၀၂၇ စျေးကွက်နှစ်တွင် တန်ချိန် ၃.၅ သန်းအထိရှိနိုင်ပြီး ၃၀ % အထိ မြင့်တက်လာနိုင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ထိုသို့မြင့်တက်လာခြင်းမှာ နေကြာဆီတင်သွင်းမှုအပေါ် သွင်းကုန်အခွန်နှုန်းများလျှော့ချလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြည်တွင်းတွင် စျေးနှုန်းများကျဆင်းလာပြီး ဝယ်လိုအားမြင့်တက်လာခြင်းတို့နှင့်ဆက်စပ်နေကြောင်း စားသုံးဆီ နယ်ပယ်မှ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးက ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် Reuters သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

    နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်သော လာမည့်စျေးကွက်နှစ်အတွင်း နေကြာဆီတင်သွင်းမှု တစ်ရှိန်ထိုးမြင့်တက်လာနိုင်ဖွယ်ရှိခြင်းသည် ပဲပုပ်ဆီဝယ်ယူမှုကို ၁၀.၇ % လျှော့ချပြီး တန်ချိန် ၅ သန်း အထိ ကျဆင်းလာနိုင်သည်ဟု အိန္ဒိယ စားသုံးဆီကြိတ်ခွဲထုတ်လုပ်သူများအသင်း (SEA) ဥက္ကဌ Mr. Angshu Mallick က ပြောကြားခဲ့သည်။

    သွင်းကုန်အခွန်နှုန်းများလျှော့ချလိုက်ခြင်းကြောင့် လက်ရှိအချိန်တွင် နေကြာဆီသည် စားသုံး သူများအတွက် ဝယ်ယူရန် ပိုမိုလွယ်ကူလာခဲ့သည်။ အခွန်နှုန်းများလျှော့ချခြင်းက နေကြာဆီ စားသုံး မှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ရန် ‌မျှော်လင့်ထားကြောင်း Globoil ညီလာခံတွင် Mr. Mallick က ပြောကြား ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ပြီးခဲ့သည့်သီတင်းပတ်တွင် နေကြာဆီကြမ်း တင်သွင်းမှုအတွက် ကောက်ခံသော အခြေခံသွင်းကုန်ခွန်ကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ သုညရာခိုင်နှုန်းသို့ လျှော့ချသတ်မှတ်ခဲ့ သည်။

    ထို့အပြင် နှစ်သစ်တွင် စားအုန်းဆီ (palm oil) တင်သွင်းမှုသည် တန်ချိန် ၈ သန်းခန့်ဖြင့် တည်ငြိမ်နေဖွယ်ရှိသော်လည်း အယ်လ်နီညို (El Niño) ရာသီဥတုကြောင့် ထောက်ပံ့မှုအပေါ် စိုးရိမ်မှုများရှိနေသဖြင့် ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာပါက ဝယ်ယူမှုများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင် ကြောင်း Mr. Mallick က ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

    အယ်လ်နီညိုရာသီဥတုကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်နိုင်ခြင်းနှင့် အဓိကတင်ပို့သည့် နိုင်ငံ ဖြစ်သော အင်ဒိုနီးရှားတွင် ဇီဝဒီဇယ်ဆီ (biodiesel) ဝယ်လိုအားမြင့်တက်လာခြင်းတို့ကြောင့် ထောက်ပံ့မှုများ တင်းကျပ်လာနိုင်သဖြင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စားအုန်းဆီ၏ ဈေးနှုန်းသည် ပဲပုပ်ဆီ (soy oil)ထက် ပိုမိုမြင့်မားသည့်ဈေးနှုန်းဖြင့် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နိုင်ကြောင်း အင်ဒိုနီးရှား စားအုန်း ဆီအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ အက်ဒီ မာတိုနို(Eddy Martono) က အင်္ဂါနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

    အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီလိုအပ်ချက်၏ သုံးပုံနှစ်ပုံနီးပါးကို ပြည်ပမှ တင်သွင်းနေရပြီး စားအုန်းဆီ၊ နေကြာဆီနှင့် ပဲပုပ်ဆီ တို့ကို မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ အာဂျင်တီးနား၊ ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံတို့မှ အဓိကတင်သွင်းကြောင်း သိရပါသည်။

    အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်း၌ မိုးရွာသွန်းမှု နည်းပါးခြင်းကြောင့် မုန်ညှင်းစေ့ အထွက်နှုန်း အပေါ် ထိခိုက်မည်ဆိုပါက တန်ချိန် ၁ သန်းအထိ တိုးမြှင့်တင်သွင်းရဖွယ်ရှိသော်လည်း ၂၀၂၆-၂၀၂၇ စျေးကွက်နှစ်တွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီ စုစုပေါင်း တန်ချိန် ၁၆.၅ သန်းမှ တန်ချိန် ၁၇ သန်းဖြင့် တည်ငြိမ်ဖွယ်ရှိကြောင်း ၎င်းကပြောကြားခဲ့ပါသည်။ မုန်ညှင်းစေ့ (Rapeseed)သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တွင် ဆောင်းရာသီ၌ အဓိကစိုက်ပျိုးသော ဆီထွက်သီးနှံဖြစ်ပြီး ဆီပါဝင်မှုသည် ၄၀ % နီးပါးရှိကာ နိုင်ငံ၏ စားသုံးဆီ အထောက်အပံ့ပေးမှုတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။

    အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ မုန်ညှင်း(Rapeseed) ထုတ်လုပ်မှုထက်ဝက်နီးပါးကို အထောက်အကူပြုသော အနောက်မြောက်ပိုင်း Rajasthan ပြည်နယ်သည် (ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလ) မုတ်သုံရာသီအတွင်း မိုးရွာသွန်းမှုသည် ပျမ်းမျှထက် ၂၂ % လျော့နည်းခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။

Source: The Hindu Business Line, 30 Sept 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဖြစ်ပေါ်နေသော မိုးခေါင်ရေရှားမှုနှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စားအုန်းဆီ အချိုးအစား ၅၀ % ပါဝင်သည့် ဇီဝဒီဇယ်ဆီ (B50) မဖြစ်မနေအသုံးပြုရမည့် မူဝါဒတို့ကြောင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စားအုန်းဆီထောက်ပံ့မှု လျော့နည်းလာနိုင်ပြီး စားအုန်းဆီကြမ်း (CPO) ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာဖွယ်ရှိကြောင်း Indonesia Business Post သတင်းဌာနက စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက် နေ့တွင် ဖော်ပြထားသည်။

     ကမ္ဘာ့အများဆုံး စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံနှစ်ခုဖြစ်သော အင်ဒိုနီးရှားနှင့် မလေးရှား တို့တွင် အယ်လ်နီညို (El Niño)ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်နှင့်ဆက်စပ်သည့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ မိုးခေါင်မှုကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုထိခိုက်နိုင်ခြေရှိသဖြင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှု ပမာဏသည် ၃ ရာခိုင်နှုန်း ခန့် ကျဆင်းလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။

    Bloomberg News ၏ သတင်းဖော်ပြချက်ပါ လေ့လာဆန်းစစ်သူများ၏ ခန့်မှန်းချက်များ အရ လာမည့်နှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှား၏ စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုသည် တန်ချိန် ၄၉ သန်းရှိလာမည် ဖြစ် ပြီး မလေးရှား၏ ထုတ်လုပ်မှုမှာ တန်ချိန် ၁၉.၅ သန်း ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ဤသို့ ထုတ်လုပ်မှု ကျဆင်းရခြင်းအပေါ် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် စတင်အသက်ဝင်ခဲ့သော အင်ဒိုနီးရှား၏ B50 ဇီဝ ဒီဇယ် မဖြစ်မနေအသုံးပြုရေးအစီအစဉ်ကလည်း သက်ရောက်မှုရှိနေကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်။ Bloomberg ၏ စစ်တမ်းကောက်ယူမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော လေ့လာသုံးသပ်သူသုံးဦး၏ ခန့်မှန်းချက် အရ ကြာရှည်ဖြစ်ပေါ်နေသော မိုးခေါင်ရေရှားမှုအခြေအနေများသည် စားအုန်းဆီထောက်ပံ့မှုအပေါ် ကန့်သတ်ချက်များ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စားအုန်းဆီကြမ်း (CPO) စံပြုဈေးနှုန်းကို တစ်တန်လျှင် ရင်းဂစ် ၅,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁,၁၃၄ ခန့်)အထိ မြင့်တက်လာစေနိုင်ဖွယ်ရှိ သည်။

    လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် အယ်လ်နီညိုရာသီဥတုဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၂၇ခုနှစ်အတွင်း ထုတ်လုပ်မှု အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိလိမ့်မည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ခန့်မှန်းထားသည်။ သို့သော်လည်း သက်ရောက်မှု၏ ပြင်းထန်မှုနှင့် ကြာမြင့်ချိန်တို့အပေါ် မူတည်၍ အကျိုးဆက်ပမာဏ ကွာခြားသွား နိုင်ပါသည်ဟု Fastmarkets Palm Oil Analytics မှ အကြီးတန်းလေ့လာ သုံးသပ်သူ Sathia Varqa က ပြောကြားခဲ့ကြောင်း Bloomberg က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖော်ပြခဲ့ ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အောက်တိုဘာလတွင် စတင်လေ့ရှိသော မိုးရာသီသည် နိုဝင် ဘာလ သို့မဟုတ် ဒီဇင်ဘာလအထိ နောက်ကျနိုင်ပြီး ပုံမှန်ထက် ကြာချိန် တိုတောင်းနိုင်ကြောင်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ မိုးလေဝသ၊ ရာသီဥတုနှင့် ဘူမိရူပဗေဒဆိုင်ရာ အေဂျင်စီ (BMKG) က ခန့်မှန်း ထားသည်။

  ထို့ပြင် အယ်လ်နီညို (El Niño)ဖြစ်စဉ်သည် စားအုန်းဆီ အဓိကထုတ်လုပ်ရာဒေသဖြစ်သည့် Kalimantan တွင် မီးလောင်မှုများဖြစ်ပွားစေရာ၌လည်း အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုဒေသရှိ မီးလောင်ကျွမ်းမှုဒေသများအနက် အချက်အချာနေရာ (hotspots) အရေအတွက်မှာ လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေများကြောင့် မြေဩဇာ ကျွေးခြင်း၊ သီးနှံရိတ်သိမ်းခြင်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းအပါအဝင် လုပ်ငန်းဆောင်တာများ အနှောင့် အယှက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။

   "Kalimantan ဒေသသည် မီးခိုးမြူထုဒဏ်ကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရသည်။ လာမည့်နှစ်တွင် ထုတ်လုပ်မှုကျဆင်းမည့်ပမာဏ၏ အများစုမှာ ဤဒေသမှ ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း Eco Palm International Sdn ကုမ္ပဏီမှကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်သူ Warren Tay က ခန့်မှန်းပြောကြားခဲ့သည်။

    သို့သော်လည်း မျှော်မှန်းထားသည့် ထုတ်လုပ်မှု ကျဆင်းနှုန်းမှာ ယခင်ခန့်မှန်းချက်များထက် ပိုမိုနည်းပါးပါသည်။ အင်ဒိုနီးရှားစားအုန်းဆီအသင်း (GAPKI) ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုသည် ၃ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းမည်ဖြစ်ပြီး ယခင်က ၅ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းမည်ဟု ခန့်မှန်းထားခဲ့မှုနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ပိုမိုလျော့နည်းလျက်ရှိကြောင်း သတင်းရရှိပါသည်။

Source: Indonesia Business Post, 28 Sept 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ တာယာတင်ပို့မှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပထမ ၈ လအတွင်း ၇၂ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်တိုးလာခဲ့ပြီး ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံနီးပါး ရရှိခဲ့ကာ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ မော်တော်ယာဉ် ထုတ်လုပ်မှုနှင့် တင်ပို့မှုကဏ္ဍ၏ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ကျယ်ပြန့်လာမှုကို ထင်ရှားစေသည်။

    ကမ္ဘောဒီးယား၊ စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၇-၉-၂၀၂၆ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ ကမ္ဘောဒီးယားသည် ဇန်နဝါရီလမှ ဩဂုတ်လ အထိ မော်တော်ယာဉ်သုံးတာယာများကို ဒေါ်လာ ၁.၄၉၇ ဘီလီယံခန့် တင်ပို့ခဲ့ပြီး အဆိုပါပမာဏ သည် ယခင်နှစ်ကာလတူတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် ဒေါ်လာ ၈၇၀ သန်းမှ ၇၂.၁၄ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာ ခြင်းဖြစ်သည်။

    အစီရင်ခံစာအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံထုတ် တာယာများအတွက် အကြီးမားဆုံးစျေးကွက်အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ဘရာဇီး၊ ကနေဒါ၊ ပြင်သစ်၊ ဗြိတိန်၊ နယ်သာ လန်၊ စပိန်၊ အီတလီ၊ တောင်အာဖရိကနှင့် မက္ကဆီကိုတို့က ၎င်းနောက်တွင် ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။

     အဆိုပါအားကောင်းသော တင်ပို့မှုစွမ်းဆောင်ရည်သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ တာယာ ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်း ဆက်လက်ကျယ်ပြန့်လာနေချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်းထုတ်လုပ် သော ရော်ဘာကို ပြည်တွင်းအသုံးပြုမှု တိုးလာခြင်းနှင့် မော်တော်ယာဉ်ဆက်စပ်ထုတ်လုပ်မှုတွင် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တိုးလာခြင်းတို့က ပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိသည်။

    ကမ္ဘောဒီးယား၊ စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အတွင်းဝန်နှင့် ပြောရေးဆို ခွင့်ရှိသူဖြစ်သော Penn Sovicheat က တာယာလုပ်ငန်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားအတွက် အသစ်အဆန်း ဖြစ်သော်လည်း သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားအနေဖြင့် ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မော်တော်ယာဉ်ထောက်ပံ့ရေး ကွင်းဆက်များတွင် ပိုမိုပေါင်းစပ် ပါဝင်လာလျက်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

       တာယာအရေအတွက်နှင့် ၎င်းတို့၏တန်ဖိုး နှစ်မျိုးလုံး တိုးလာခြင်းသည် ကမ္ဘာ့စျေးကွက်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား၏ တာယာလုပ်ငန်းကို အသိအမှတ်ပြုလာခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်ဟု Sovich eat က ပြောကြားခဲ့သည်။ တာယာထုတ်လုပ်မှု အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းသည် ကမ္ဘောဒီးယား ၏ ရော်ဘာကဏ္ဍအတွက် ဝယ်လိုအား ပိုမိုအားကောင်းလာစေကြောင်း၊ တရားဝင်စာရင်းအင်းများ အရ ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်သော ရော်ဘာအစေးကို တာယာထုတ်လုပ်သူများထံ ပိုမိုထောက်ပံ့လာ ခြင်းကြောင့် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ရော်ဘာအစေးကို ပြည်တွင်း၌ အသုံးပြုမှု တိုးလာခဲ့ပြီး ရော်ဘာအစေးကြမ်း တင်ပို့မှုမှာ ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်တောနှင့် ငါးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ရော်ဘာ စိုက်ခင်းဟက်တာ ၄၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိပြီး နှစ်စဉ် ရော်ဘာ တန်ချိန် ၄၂၀,၀၀၀ ခန့် ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။

Source: Khmer Times, 28 Sept 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

          ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့သည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်၊ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးကုန်ကျစရိတ်လျှော့ချရန်နှင့် ကုန်သွယ်မှုလွယ်ကူ ချောမွေ့စေရန် လမ်း၊ တံတားနှင့် ရထားလမ်း ဆက်သွယ်ရေးစီမံကိန်းများ ဖော်ဆောင်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား ပြည်သူ့လုပ်ငန်းနှင့် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး Peng Ponea နှင့် လာအိုဝန်ကြီး Leklai Sivilay တို့သည်တရုတ်နိုင်ငံ Beijing (ဘေဂျင်း)မြို့၌ ကျင်းပသည့် “Global Sustainable Transport Forum 2026” ပြင်ပအစီအစဉ်တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆွေးနွေးမှုတွင် ကမ္ဘောဒီးယား အမျိုးသားလမ်းမကြီး အမှတ် ၇ မှ လာအို အမျိုးသားလမ်းမကြီး အမှတ် ၁၃ သို့ ဆက်သွယ်မည့် ASEAN Highway AH11 ဖော်ဆောင်ရေး၊ Tonle Ropou–Se Lamphao တံတားနှင့် ဆက်သွယ်လမ်းများ တည်ဆောက်ရေး၊ နှစ်နိုင်ငံ ရထားလမ်းဆက်သွယ်ရေး ဖော်ဆောင်ရေးတို့ ပါဝင်သည်။ စီမံကိန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေး ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှုများ အရှိန်မြှင့်ရန် နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲလုပ်ငန်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရန်လည်း သဘောတူခဲ့ကြသည်။ ဝန်ကြီး Ponea က ရေရှည်တည်တံ့သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် ကုန်သွယ်ရေး၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ဒေသတွင်းဆက်သွယ်မှုအတွက် အရေးကြီးကြောင်း ပြောကြားပြီး ကမ္ဘောဒီးယားအနေဖြင့် လမ်း၊ ရထားလမ်း၊ ဆိပ်ကမ်းနှင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး စင်တာများအပါအဝင် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ဆက်လက်အာရုံစိုက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်ဟု သိရှိရပါသည်။

Source: Khmer Times                                                           

DOCA(ရန်ကုန်)