ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

    မလေးရှားကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် QL Resources Berhad သည် ကမ္ဘောဒီးယား ပြောင်းဖူး ခြောက်များအား ဝယ်ယူ၍ မလေးရှားဈေးကွက်သို့ တင်ပို့ရန်နှင့် နိုင်ငံတကာစံချိန်စံညွှန်းများ နှင့်အညီ ခေတ်မီနည်းပညာဖြင့် ကြက်/ဘဲမွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းအား ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ရင်းနှီး မြှုပ်နှံသွားရန် စိတ်ဝင်းစားလျက်ရှိကြောင်းသိရှိရသည်။

    QL Resources Berhad မှ ကိုယ်စားလှယ် Chia Seong Pow သည် ကမ္ဘောဒီးယား စီးပွားကူးသန်းဝန်ကြီးဌာနမှ အတွင်းဝန် Samheng Bora နှင့် ပြီးခဲ့သည့် ရက်သတ္တပတ်က တွေ့ဆုံ ရာတွင် စက်မှုလယ်ယာကဏ္ဍအား အဆင့်မြှင့်တင်ရန်နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား ထုတ်ကုန်များအား ဒေသတွင်း တိုးချဲ့တင်ပို့ရန်အတွက် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအခြေအနေများအပေါ် ဆွေးနွေးခဲ့ ကြောင်း သိရှိရသည်။ တွေ့ဆုံပွဲသို့ ကမ္ဘောဒီးယားအခြေစိုက် မလေးရှားကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု အသင်းချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ Tan Khee Meng လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။

    Seong Pow က မိမိတို့ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားပြောင်းဖူးခြောက်ကို ဝယ်ယူ၍ မလေးရှားဈေးကွက်သို့တင်ပို့ရန်အတွက် ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခုလုပ်ကိုင် ရန် စိတ်ဝင်စာလျက်ရှိကြောင်း၊ ထို့အပြင် အဆင့်မြင့်နည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ ခေတ်မီ ကြက်/ ဘဲ မွေးမြူခြင်း လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စိတ်ဝင်းစားကြောင်း ထည့်သွင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

     Bora က မိမိတို့ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရန် ထောက်ပံ့ပေး သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ပို့ကုန်အလားအလာရှိသော ထုတ်ကုန်များဖြစ်သည့် အထူးသဖြင့် သီဟိုဠ်စေ့ကို မလေးရှားသို့တင်ပို့ရန်အတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီတည်ထောင်ရန် ဝန်ကြီးဌာနကိုယ်စား တိုက်တွန်းလိုပါကြောင်း ပြောကြားထားပါသည်။

     ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကထက် ၂၄.၇ ရာခိုင်နှုန်းတိုးလာကာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ၁.၀၈ ဘီလီယံရှိခဲ့ကြောင်း အထွေထွေ အကောက်ခွန်ဦးစီး ဌာနမှ ထုတ်ပြန်ထားပါသည်။ သွင်းကုန်တန်ဖိုး ဒေါ်လာ ၉၃၅.၃၃ မီလီယံ၊ ၃၀.၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ပြီး ပို့ကုန်အနေဖြင့် ဒေါ်လာ ၁၄၃.၇၆ မီလီယံတင်ပို့နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ၂.၆ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းခဲ့ ကြောင်း၊ မလေးရှားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ၁၁ နိုင်ငံမြောက် ကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုသည် ခိုင်မာအား ကောင်းလျက် ရှိရာ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုသည် နှစ်စဉ် တိုးတက်နေကြောင်း၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်မှစတင်၍ မလေးရှား သည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ အရေးပါသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတစ်ဦးဖြစ်လာပြီး ဆက်သွယ်ရေး၊ ဘဏ် လုပ်ငန်း၊ ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးစသည့် ကဏ္ဍ ၄ ခုကို အဓိက ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ ကြောင်း ပြောကြားထားပါသည်။

    နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို မြှင့်တင်သည့်အနေဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယား ဗဟိုဘဏ်မှ တာဝန်ရှိသူများနှင့် Bank Negara Malaysia တို့သည် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ တီထွင် ဆန်းသစ်မှုနှင့် ငွေပေးချေမှုစနစ်များအဆင့်မြှင့်တင်ရေးအတွက် နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း၊ နိုင်ငံဖြတ်ကျော်ငွေပေးချေမှုများကို ထိထိရောက်ရောက်ဖြင့်လုံခြုံစိတ်ချမှုရှိစွာ တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို  တိုးတက်လာစေရေး ရည်ရွယ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    ကမ္ဘောဒီးယားသို့ရောက်ရှိနေသော မလေးရှားနိုင်ငံသားများအနေဖြင့် ငွေပေးချေမှုကို QR code ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်သကဲ့သို့ မလေးရှားနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေသော ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ သား များသည်လည်း အလားတူဆောင်ရွက်နိုင်ကြောင်းသိရသည်။ ငွေလွှဲပြောင်းပေးပို့ခြင်းအား ပြည်တွင်း ငွေကြေးဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်သည့်အတွက် နိုင်ငံဖြတ်ကျော် ငွေပေးချေမှုစနစ်အား ပိုမိုထိရောက်စွာ ဖြင့် လုံခြုံစိတ်ချမှုရှိစွာဆောင်ရွက်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။ နားလည်မှု စာချွန်လွှာသည် နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်မှုနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို များစွာအထောက် အပံ့ဖြစ်စေကြောင်း သိရသည်။

Source: The Phnom Penh Post, March 23, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     ကမ္ဘောဒီးယား ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (CDC)မှ အမေရိကန်ဒေါ်လာသန်း ၄၅၀ တန်ဖိုးရှိ ကား တာယာထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံအသစ် တည်ဆောက်ရန် အတည်ပြုပေးလိုက်ပြီးနောက် Kratie ပြည်နယ်သည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသော စက်မှုဇုန်တစ်ခုအဖြစ် ၎င်း၏နေရာကို ပိုမိုခိုင်မာလာစေရန် အသင့်ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ CDC က ၁၉-၃-၂၀၂၆ ရက်နေ့တွင် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာ၌ ထုတ်ပြန်ချက်အရ စက်ရုံအသစ်အား UBE Snoul အထူးစီးပွားရေးဇုန် အတွင်း တည်ဆောက်မည်ဖြစ်ပြီး အဆိုပါစက်ရုံမှာ ပြည်နယ်အတွင်း တတိယမြောက် ကားတာယာ စက်ရုံဖြစ်ကာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် အဋ္ဌမမြောက် စက်ရုံဖြစ်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

       စက်ရုံသစ်သည် အလုပ်အကိုင်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ခန့် ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဟု မျှော်မှန်းထားပြီး ကမ္ဘောဒီးယား အရှေ့မြောက်ဒေသတွင် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ သိသိသာသာ တိုးတက် လာစေမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အဆိုပါစီမံကိန်းသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍ၊ အထူး သဖြင့် မော်တော်ယာဉ် အစိတ်အပိုင်း ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ၏ ယုံကြည် မှု မြင့်မားလာသည်ကို ထင်ဟပ်စေသည်ဟု တာဝန်ရှိသူများက ပြောကြားထားကြောင်း သိရှိရသည်။

    လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘောဒီးယားသည် အဝတ်အထည်နှင့် ဖိနပ်ကဏ္ဍများ ထက် ကျော်လွန်၍ စီးပွားရေးကို တက်ကြွစွာဖြင့် ကဏ္ဍစုံလင်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး တန်ဖိုးမြင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် ကားတာယာ လုပ်ငန်းသည် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သော လုပ်သားစရိတ်၊ ဦးစားပေး ကုန်သွယ်မှု အခွင့်အလမ်းများနှင့် ပိုမို ကောင်းမွန်လာသော အခြေခံအဆောက်အဦများကြောင့် တည်ငြိမ်စွာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့ကြောင်း၊ Kratie ပြည်နယ်၏ အဓိက သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းများ တစ်လျှောက် ဗျူဟာမြောက် တည်ရှိမှုနှင့် ဒေသတွင်းဈေးကွက်များနှင့် နီးကပ်မှုတို့ကြောင့် အဆိုပါ ပြည်နယ်သည် စက်မှု စီမံကိန်းများအတွက် ပိုမိုဆွဲဆောင်မှုရှိသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။

   Kratie ပြည်နယ်တွင် တတိယမြောက် တာယာစက်ရုံ တည်ထောင်ခြင်းသည် အဆိုပါ ပြည်နယ်၏ အထူးပြု ထုတ်လုပ်မှု အစုအဝေးတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာမှုကို ထင်ရှားစေကြောင်း၊ သုံးသပ်သူများက စက်မှုအစုအဝေးဖွဲ့စည်းခြင်းသည် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ကုန်ကျစရိတ်များကို လျှော့ချရန်၊ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ဒေသခံ အလုပ်သမား များအကြား ကျွမ်းကျင်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်ဟု မှတ်ချက်ပြုကြ ကြောင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားသည် သဘာဝရော်ဘာ အဓိကထုတ်လုပ်သည့်နိုင်ငံဖြစ်၍ အဆိုပါ အစု အဝေးသည် ရော်ဘာပြုပြင်ထုတ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော ဆက်စပ်လုပ်ငန်းများကိုလည်း အထောက် အကူ ပြုနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

    နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် တာယာစက်ရုံ (၈) ခုကို လည်ပတ်ဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်စေ၊ လည်ပတ် ဆောင်ရွက်ဆဲဖြစ်စေ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် မော်တော်ယာဉ် အစိတ်အပိုင်းထုတ်လုပ်မှုတွင် ဒေသဆိုင်ရာ ပါဝင်သည့် နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိပြီး ၎င်း၏ စက်မှုအခြေခံကို ခေတ်မီအောင် မြှင့်တင်ရန်နှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များတွင် ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ပေါင်းစည်းရန် အတွက် ကျယ်ပြန့်သော ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများနှင့် လျော်ညီစွာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

    အဆိုပါစက်ရုံများသည် ဒေသတွင်းမှရရှိသော သဘာဝရော်ဘာကို ကုန်ကြမ်းအဖြစ် အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြကြောင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ယခင်နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း အဓိက တာယာတင်ပို့သည့်နိုင်ငံအဖြစ် သိသိသာသာ တိုးတက်မှု ရရှိခဲ့ကြောင်း၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် တာယာတင်ပို့မှုသည် ခန့်မှန်းခြေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၃၈ ဘီလီယံသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၏ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၇၄ သန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၅၇.၈၆ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်လာ ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် စုစုပေါင်း ရော်ဘာစိုက်ခင်း ဧရိယာ ၄၄၈,၀၅၁ ဟက်တာရှိပြီး ၎င်းအနက် ၃၄၆,၈၄၂ ဟက်တာ (၇၇ ရာခိုင်နှုန်း) သည် ရော်ဘာပင်ရင့်၍ အစေးခြစ်နိုင်သော ဧရိယာဖြစ်ကာ ၁၀၁,၂၀၈ ဟက်တာ (၂၃ ရာခိုင်နှုန်း)မှာ ပြုစုထိန်းသိမ်းဆဲ ဧရိယာဖြစ်သည်။

Source: Khmer Times, March 20, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

           မြန်မာ့ကော်ဖီသည် အရည်အသွေးမြင့်မားလာသောကြောင့် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်တွင် နေရာ ရရှိလာပြီး ပြည်ပပို့ကုန်အဖြစ်လည်း တင်ပို့လာနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ကော်ဖီကဏ္ဏ သည် ယခင်က မိသားစု တစ်နိုင်တစ်ပိုင်စိုက်ပျိုးခဲ့ရာမှ ယခုအခါ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီအထူးတန်းဝင်ကော်ဖီ အဖြစ် ပြည်ပဈေးကွက်သို့ ထိုးဖောက် လာနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းရှိ အသေးစား၊ အလတ်စား စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များမှ ကိုယ်ပိုင် အမှတ်တံဆိပ်များဖြင့် ကော်ဖီထုတ်လုပ်လာခြင်းက ပြည်တွင်း စားသုံးသူများအတွက် ရွေးချယ်စရာ များပြားလာစေပါသည်။

          မြန်မာ့ကော်ဖီကို အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ ဥရောပနိုင်ငံများနှင့်တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံများသို့ အဓိက တင်ပို့လျက်ရှိပြီး အထူးသဖြင့်ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသမှ ထွက်ရှိသော အာရေဗီးကားကော်ဖီ အမျိုးအစားသည် နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြုအမှတ်ပေး စနစ်များတွင် အမှတ်ကောင်းများရရှိ ထားသည်။ ယခင်က အသင့်ဖျော်ကော်ဖီမစ်များကို အဓိကသောက်သုံးခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ပြည်တွင်းရှိ ကော်ဖီနှစ်ခြိုက် သူများအကြား သဘာဝကော်ဖီစစ်စစ်ကိုသာ သောက်သုံးမှုပိုမိုများပြား လာကြသည်။ မြို့ကြီးများ၌ အရည်အသွေးမြင့်ကော်ဖီဆိုင်များ တိုးပွားလာခြင်းသည် ပြည်တွင်းထွက် ကော်ဖီစေ့များအတွက် ခိုင်မာသော ဈေးကွက်တစ်ခုဖြစ်လာသည်။

         မြန်မာ့ကော်ဖီကို ပြည်ပသို့တင်ပို့ရာတွင် အစားအသောက်ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် စိုက်ပျိုးမှုစနစ်ကောင်းများကိုအခြေခံသည့် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များရရှိထားရန်မှာ အရေးကြီးသော အချက်တစ်ချက်ဖြစ်လာသည်။ ကော်ဖီကဏ္ဏဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စိုက်ပျိုးစရိတ်နှင့် နည်းပညာ အခက်အခဲများရှိနေသော်လည်း ဌာနဆိုင်ရာများနှင့်ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်းကာ အရည်အသွေးမြှင့်တင်ရေးသင်တန်းများနှင့်ဈေးကွက်ချိတ်ဆက်မှုများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာ့ကော်ဖီကို ကမ္ဘာ့အဆင့်မီထုတ်ကုန်တစ်ခုအဖြစ် ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရန်အတွက် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများအနေဖြင့် အရည်အသွေးစံချိန်စံညွှန်းကို တစိုက်မတ်မတ် ထိန်းသိမ်းရန်လိုအပ်ကြောင်း ကော်ဖီလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းမှ တိုက်တွန်းထားကြောင်းလည်း သိရသည်။

DOCA(ပဲခူး)

    အမေရိကန်-အီရန် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန (DA) သည် လယ်သမား နှင့် ရေလုပ်သားများအတွက် သမ္မတ၏ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အစီအစဉ် (PAFFP) မှတစ်ဆင့် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ လယ်သမားများနှင့် ရေလုပ်သားများကို ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုများ ပြုလုပ်ပေးသွား မည် ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

   အဆိုပါ အစီအစဉ်တွင် ပီဆို ၁၀ ဘီလီယံ အသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်ပြီး အရည်အချင်းပြည့်မီသော စပါး၊ ပြောင်းနှင့် ကြံစိုက်တောင်သူများအပြင် ရေလုပ်သားများကိုပါ တစ်ဦးလျှင် ပီဆို ၂,၃၂၅ နှုန်းဖြင့် အကန့်အသတ်မရှိ ထောက်ပံ့ပေးရန် ရည်ရွယ်ကြောင်းနှင့် ၎င်းမှာ ပထဝီနိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများ အတွင်း မြင့်တက်လာသော စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်စရိတ်ဒဏ်ကို သက်သာစေရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ ထုတ်လုပ် နိုင်စွမ်းအားကို ကာကွယ်ပေးရန်အတွက် ဖြစ်သည်။

    စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနသည် အတွင်းဝန် Francisco Tiu Laurel Jr. လက်မှတ်ရေးထိုးထား သော ၂၀၂၆ ခုနှစ် စာချွန်လွှာကို ၁၈-၃-၂၀၂၆ ရက် (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ယင်းထုတ်ပြန် ချက်တွင် PAFFP အစီအစဉ်အတွက် လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည့် အသေးစိတ် လမ်းညွှန်ချက်များ ပါဝင်သည်။

    ဤအစီအစဉ်၏ အကျိုးခံစားခွင့်ရရှိရန်အတွက် စပါးစိုက်တောင်သူများသည် စပါးစိုက်ပျိုးမှု ကို လက်တွေ့လုပ်ကိုင်နေသူများ ဖြစ်ရမည့်အပြင် စိုက်ပျိုးမြေ ဧရိယာ ၂ ဟက်တာထက် မပိုသူများ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး အလားတူ ပြောင်းနှင့် ကြံစိုက်တောင်သူများသည်လည်း ပြောင်း သို့မဟုတ် ကြံ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုအား လက်တွေ့လုပ်ကိုင်နေသူများ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တောင်သူ အားလုံးသည် စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၏ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး အခြေခံကဏ္ဍများအတွက် မှတ်ပုံ တင်စနစ် (RSB  SA) တွင်လည်း မှတ်ပုံတင်ထားသူများ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ရေလုပ်သားများ အနေဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန၏ RSBSA မှတ်ပုံတင်စနစ်တွင် ပါဝင်ရမည့်အပြင် ငါးလုပ်ငန်းဦးစီး ဌာန၏ ရေယာဉ်မှတ်ပုံတင်စနစ် (Boat Registration) တွင်လည်း မှတ်ပုံတင်ထားသူများ ဖြစ်ရ မည်။ ထို့ပြင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများကိုလည်း လက်တွေ့တက်ကြွစွာ လုပ်ကိုင်နေသူများ ဖြစ်ရမည် ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

     အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ ပထဝီနိုင်ငံရေး ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲမှုများသည် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် မတည်ငြိမ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး စက်သုံးဆီ၊ မြေသြဇာ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် အခြားသော စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှု သွင်းအားစုများ၏ ဈေးနှုန်းကို မြင့်တက်လာစေခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ကုန်ကျ စရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်းသည် ပြည်တွင်း စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ငါးလုပ်ငန်း ကဏ္ဍများကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှုရှိစေကာ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု ရေရှည်တည်တံ့ရေး၊ လယ်သမားနှင့် ရေလုပ်သားများ၏ ဝင်ငွေတည်ငြိမ်ရေးနှင့် နိုင်ငံ၏ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုတို့အပေါ် ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိကြောင်း စိုက်ပျိုးရေး ဦးစီးဌာနက မှတ်ချက်ပြုထားကြောင်း သိရသည်။

    PAFFP အစီအစဉ်သည် အခက်အခဲများဖြစ်ပေါ်ချိန်နှင့် အချိန်ကိုက်ဖြစ်ပြီး တိကျသေချာ သော ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကုစားမှုများကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးနှင့်ငါးလုပ်ငန်း ထုတ်လုပ်မှု အပေါ် ကျရောက်လာသော ရိုက်ခတ်မှုများကို လျှော့ချရန် လယ်သမားများနှင့် ရေလုပ်သားများ၏ ခံနိုင်ရည်စွမ်းကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ဈေးကွက်မတည်ငြိမ်မှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှုစရိတ် မြင့်တက်လာမှုများ ကြားမှ ဒေသတွင်းစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ငါးလုပ်ငန်းထုတ်လုပ်မှုကို ရေရှည်တည်တံ့စေရန် ရည်ရွယ်သည် ဟု စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။

    ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုများကို စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၏ Interventions Monitoring Cards (E-wallet) များမှ တစ်ဆင့် ဖြန့်ဝေပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။ မှတ်ပုံတင်ထားသော လယ်သမားများ နှင့် ရေလုပ်သားများသည် ၎င်းကတ်များကို ဘက်စုံသုံးသက်သေခံကတ်အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည့် အပြင် ငွေထုတ်စက် (ATM) များမှ တစ်ဆင့် ငွေထုတ်ယူခြင်းနှင့် အွန်လိုင်းဘဏ်စနစ် (Online Banking) မှတစ်ဆင့် ကုန်ပစ္စည်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ဝယ်ယူရာတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ် ကြောင်း သိရသည်။

    စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ကွင်းဆင်းဆောင်ရွက်ရေးဌာန (Field Operations Service) သည် ဤအစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် DA ၏ ဒေသဆိုင်ရာကွင်းဆင်းရုံးများ၊ သက်ဆိုင်ရာ ဌာနခွဲများနှင့် လက်အောက်ခံအေဂျင်စီများ၊ ဒေသန္တရအစိုးရအဖွဲ့များ (LGUs) နှင့် အခြားသော သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရဌာနများနှင့် ညှိနှိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါ အေဂျင်စီက ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဘတ်ဂျက်နှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးဝန်ကြီးဌာန (DBM) မှ ငွေသား ခွဲဝေချထားပေးခြင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းကြားစာ (Notice of Cash Allocation) ကို ခွင့်ပြုချက် ပေးအပ်ပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဤအစီအစဉ်ကို ချက်ချင်းစတင် အကောင်အထည်ဖော်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

    ဤအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် အမျိုးသားဘတ်ဂျက်ဥပဒေ (General Appropriations Act) တွင် ပြဌာန်းထားသည့် ရန်ပုံငွေသက်တမ်းကာလအတွင်း အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွား မည် ဖြစ်သည်။ လိုအပ်ပါက စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ကွင်းဆင်းဆောင်ရွက်ရေးဌာနမှ ဆွေးနွေးညှိ နှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်၍ ယင်းကာလကို ထပ်မံတိုးမြှင့်နိုင်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Manila Times, March 19, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

   ရာမန်ဒန်ဥပုသ်လရာသီအတွင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ တောင်သူများအနေဖြင့် ရာသီ ပေါ် ဈေးကွက်လိုအပ်ချက်ခိုင်မာကို အခြေပြုကာ ဝင်ငွေကောင်းသည့် သီးနှံကို စိုက်ပျိုးရန် ပြင်ဆင် လျက်ရှိကြောင်းသိရသည်။ ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ်နည်းပါးခြင်းနှင့် ဈေးကွက် ချဲ့ထွင်နိုင်မှုအား ကောင်းလျှင်မြန်သည့် ဖရဲသီးကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းစိုက်ပျိုးလျက်ရှိရာ Khulna၊ Satkhira၊ Bagerhat နှင့် Narali ပြည်နယ်များသည် ဖရဲသီးစိုက်ပျိုးမှုကို အကြီးအကျယ် လုပ်ဆောင်သည့် ဒေသများဖြစ်လာ ကြောင်း သိရှိရသည်။

    ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း၊ ဖရဲသီး တန်ချိန် ၆.၉၉ သန်းထွက်ရှိနိုင်ရန်အတွက် စိုက်ပျိုးမြေ ၁၈,၀၅၅ ဟက်တာစိုက်ပျိုးရန်ရည်မှန်းထားကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနက ပြောကြားထားပါ သည်။ ယနေ့အထိ မြေနေရာ ၁၃,၇၂၀ ဟက်တာတွင် ဖရဲသီးစိုက်ပျိုးထားပြီးဖြစ်ရာ ၇၆ ရာခိုင်နှုန်း ပြီးစီးပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

    မြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်သည့် ကိုရာပြည်နယ်ရှိ ဖရဲစိုက်တောင်သူများအနေဖြင့် မျိုးစေ့ချခြင်း၊ အပင်ပေါက်များအားပြောင်းရွေ့နေရာချခြင်း၊ စိုက်ခင်းအတွင်း ရေရရှိရန်စီမံခြင်းစသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်နေသည်ကို တွေ့ရှိရကြောင်း၊ ယခုစိုက်ပျိုးရာသီအတွင်း ကိုရာပြည်နယ်ရှိ စိုက်ပျိုးမြေ နေရာ ၂,၆၀၀ ဟက်တာတွင် အထွက်နှုန်းမြင့်မားသည့် ဖရဲမျိုးစေ့များ စိုက်ပျိုးထားပြီးဖြစ်ကြောင်း တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးက ပြောကြားထားပါသည်။

    ဖရဲသီးသည် အကျိုးအမြတ်ရရှိမှုမြင့်မားသည့် သီးနှံတစ်ခုဖြစ်သည့်အတွက် ရာသီဥတု ကောင်းမွန်ပါက တောင်သူများအနေဖြင့် ပိုမိုတိုးချဲ့စိုက်ပျိုးမည့် အလားအလာရှိကြောင်း၊ စိုက်ပျိုး ရေးအရာရှိများ အနေဖြင့်လည်း တောင်သူများအား စဉ်ဆက်မပြတ် ကူညီပေးလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရ သည်။ ဖရဲစိုက် တောင်သူဖြစ်သူ Samiron Beoa က  ဖရဲသီးတစ်တန်လျှင် စိုက်ပျိုးကုန်ကျစရိတ် တာကာ ၂၅,၀၀ မှ ၃၀,၀၀၀ နီးပါး ရှိသော်လည်း တစ်တန်လျှင် တာကာ ၁ သန်း အကျိုးအမြတ် ရရှိလျက်ရှိကြောင်း ပြောကြားထားပါသည်။ ကိုရာပြည်နယ်ရှိ လူငယ်တောင်သူများသည်လည်း ဖရဲသီးစိုက်ပျိုးမှုဘက်သို့ ပြောင်းလဲလုပ်ဆောင်လာပြီး အားထားဖွယ်ရာအလုပ်တစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်လာကြောင်းသိရှိရသည်။

    သို့ရာတွင် တောင်သူများသည် သဘာဝ‌ရေအရင်းအမြစ်ရှားပါးမှု၊ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး မလုံလောက်မှု၊ လျှပ်စစ်ဓါတ်အားပြတ်တောက်မှု စသည့် စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရကြောင်း၊ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရန်အတွက် လျှပ်စစ်မော်တာများကို အများဆုံးအသုံးပြုရသည့်အတွက် ကုန်ကျ စရိတ်ကြီးမားကြောင်းသိရှိရသည်။ ရေပေးမြောင်းများ တိုးချဲ့တည်ဆောက်ပေးခြင်း၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်မှု အဆင်ပြေ ချောမွေ့အောင်စီစဉ်ပေးခြင်းနှင့် လျှပ်စစ်ဓါတ်အား ရရှိအောင် ဆောင်ရွက် ပေးခြင်းဖြင့် ကုန်ကျစရိတ် လျော့ချနိုင်ပြီး၊ အထွက်နှုန်းနှစ်ဆမြင့်တက်ကာ ဈေးကွက် ချဲ့ထွင်မှုရှိ လာနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တောင်သူများက အကြံပြုထားကြောင်းသိရှိရသည်။

     ပြီးခဲ့သည်နှစ်က အထွက်နှုန်းများပြားခဲ့မှုသည် တောင်သူများအား ယခုစိုက်ပျိုးရာသီတွင် တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရန် တွန်းအားပေးလျက်ရှိကြောင်း၊ ရာသီဥတုစဉ်ဆက်မပြတ်ကောင်းမွန်ပြီး မှန်ကန် သည့် ဈေးကွက် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်မှုအဆင်ပြေချောမွေ့မှုများရှိပါက တောင်သူများ အတွက် ဈေးကောင်းရရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားထားပါသည်။ စိုက်ပျိုးရေးအရာရှိများအနေဖြင့် ယခုနှစ်တွင် ကူနာစိုက်ပျိုးရေးဇုန်ရှိ မြေနေရာ ၁၈,၀၅၅ ဟက်တာမှ ဖရဲသီးတန်ချိန် ၆,၉၉ သန်း ကျော်ထွက်ရှိမည်ဖြစ်ကာ တာကာ ၃၅၀ သန်းကျော်အထိ ဈေးကွက်တန်ဖိုးရရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထား ကြောင်းသိရှိရသည်။

Source: The Business Standards, March 17, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)