ပီလောပီနံသည် ကမ္ဘောဒီးယား၏ ပြည်ပသို့တင်ပို့နေသည့် လယ်ယာထွက်ကုန်များအနက် တင်ပို့မှုအများဆုံးအလားအလာရှိသည့် သီးနှံတစ်ခုဖြစ်လာကြောင်းသိရှိရသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ပီလောပီနံအစို၊ အခြောက်အပါအဝင် ပီလောပီနံအမှုန့်တို့အား နိုင်ငံတကာဈေးကွက်သို့ တင်ပို့ခဲ့ပြီး ဒေါ်လာသန်း ၇၀၀ ကျော်ရရှိခဲ့ကြောင်း ကမ္ဘောဒီးယား၊ စီးပွားကူးသန်းဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန် ထားသည်။

    ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်မှစတင်၍ ပီလောပီနံအထွက်နှုန်း သိသာစွာ မြင့်တက်လျက်ရှိကြောင်း၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပီလောပီနံ စိုက်ပျိုးမြေနေရာ ၆၆၃,၉၂၉ ဟက်တာ ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြေနေရာ ၇၇၄,၈၄၃ ဟက်တာ အထိရှိလာကြောင်း၊ အထွက်နှုန်းအနေဖြင့် တန်ချိန် ၁၂.၆၈ သန်းမှ တန်ချိန် ၁၅.၉၅ သန်း အထိ တိုးလာကြောင်း ပြီးခဲ့သည့် ရက်သတ္တပတ်က ထုတ်ဝေခဲ့သည့် iTrade Bulletin တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။

    လက်ရှိကမ္ဘောဒီးယားတွင် ပီလောပီနံ ထုတ်ကုန် ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံ ၁၆ ခုရှိပြီး နိုင်ငံ တကာဈေးကွက်သို့ ကုမ္ပဏီ ၂၀ ကျော်ကတင်ပို့လျက်ရှိကြောင်း၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အတွင်း ပီလောပီနံတင်ပို့မှု ၂၀၀ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း၊ ပီလောပီနံ အစိုနှင့် အခြောက် တင်ပို့မှု ၂၁၆ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်လာပြီး ပီလောပီနံအမှုန့်တင်ပို့မှု ၇၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာ ကြောင်း သိရှိရသည်။

    ပီလောပီနံအစိုနှင့် အခြောက်ကို အဓိကဦးဆောင် တင်ပို့နေသည့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများအနက် ကမ္ဘောဒီးယားသည် ထိပ်တန်းနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ကာ ပြည်ပတင်ပို့မှုမှ ဒေါ်လာသန်း ၆၉၀ ရရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ ၃၄.၇ ရာခိုင်နှုန်း ရရှိထားကြောင်းသိရသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားသည် ပီလောပီနံ အမှုန့်တင်ပို့မှုတွင်  စတုတ္ထနေရာ၌ ရပ်တည်နေပြီး ဒေါ်လာ ၂၈ သန်းနီးပါး ရရှိခဲ့ကာ ကမ္ဘာ့ ဈေးကွက်၏ ၀.၉ ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်းသိရသည်။

    ပီလောပီနံ အစိုနှင့် အခြောက်အား ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ ဟောင်ကောင်နှင့် မလေးရှားနိုင်ငံ များသို့ အဓိကတင်ပို့လျက်ရှိပြီး ပီလောပီနံအမှုန့်အား တရုတ်၊ ဗီယက်နမ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယ်သာလန်၊ ကနေဒါ၊ စင်ကာပူနှင့် အီတလီနိုင်ငံများသို့ အများဆုံး တင်ပို့လျက်ရှိကြောင်း သိရ သည်။ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်ကုန်အထိ ပီလောပီနံတင်ပို့မှုမှ ဒေါ်လာ ၁.၂ ဘီလီယံနှင့် ပီလောပီနံအမှုန့် တင်ပို့မှုမှ ဒေါ်လာ ၂၆ သန်း အသီးသီးရရှိနိုင်ကြောင်း စီးပွားကူးသန်းဝန်ကြီးဌာနက ခန့်မှန်းထား သည်။ ပီလောပီနံအား စားသောက်ကုန်အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိပြီး ပီလောပီနံမှ ထွက်ရှိ သည့် စွန့်ပစ်ကုန်ကြမ်းအား တိရစ္ဆာန်အစားအစာ၊ သဘာဝဓာတ်မြေဩဇာ၊ ဇီဝလောင်စာနှင့် ဇီဝနည်းပညာထုတ်ကုန်အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

     ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လထုတ် Government’s Industrial Development Policy (၂၀၁၅-၂၀၂၅) နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်၊ ပီလောပီနံထုတ်လုပ်မှုတိုးတက်လာစေရန်နှင့် ပြည်ပတင်ပို့မှု ဈေးကွက်အလားအလာ ပိုမိုရရှိစေရန်အတွက် ကမ္ဘောဒီးယားတွင် National Cassava Policy (၂၀၂၀-၂၀၂၅) ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာထားကြောင်းသိရသည်။ အဆိုပါ မူဝါဒအား စီးပွားကူးသန်း ဝန်ကြီးဌာန၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်တောနှင့် ငါးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနနှင့် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်းရေးဆွဲထားပြီး စီးပွားရေးတိုးတက်စေရန်၊ ဆင်းရဲမှုလျော့ချရန်နှင့် Government’s Industrial Development Policy ၏ ပန်းတိုင်များ ပြည့်မီစေရန် မျှော်မှန်းထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

Source: Phnom Penh post, 30 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    အိန္ဒိယ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ လွှတ်တော်အမြဲတမ်းကော်မတီသည် ဆီထွက်သီးနှံနှင့် ပဲမျိုးစုံ တို့၏ သွင်းကုန်ကုန်ကျစရိတ်ကို လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် အခြေခံအနိမ့်ဆုံးရည်ညွှန်းစျေး (Minimum Support Price - MSP) ဖြင့် အစိုးရမှ ဝယ်ယူမှုကို လက်ရှိ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးမြှင့်ဝယ်ယူရန် တိုက်တွန်းလိုက်သည်။ ၎င်းအပြင် ပြည်တွင်းတောင်သူများကို စျေးနှုန်း အတက် အကျဒဏ်မှ ကာကွယ်ရန် ကမ္ဘာ့စားအုန်းဆီ စျေးနှုန်းတစ်တန်လျှင် ဒေါ်လာ ၈၀၀ အောက် ကျဆင်း ပါက ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း အကာအကွယ်ခွန် (Safeguard Duty) စည်းကြပ်ခြင်း အပါအဝင် ပြောင်းလဲ နိုင်သော သွင်းကုန်ခွန်ယန္တရားတစ်ခု ကျင့်သုံးရန်လည်း အကြံပြုထားသည်။

   ထို့အပြင် ကော်မတီသည် ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်သော၊ အထွက်နှုန်းကောင်းသော၊ ပိုးမွှားဒဏ် ခံနိုင်သော သီးနှံမျိုးစိတ်သစ်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ရန်နှင့် Marker-Assisted Selection (MAS) ကဲ့သို့ သော ခေတ်မီနည်းပညာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတိုးမြှင့်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် လိုအပ် နေသော မျိုးရိုးဗီဇပြုပြင်ထားသည့် အစားအစာများ (GM foods) ကို ထိန်းကျောင်းရန်နှင့် ယင်းတို့ အလွန်အကျွံ ပြန့်နှံ့လာမှုကို စစ်ဆေးရန် ပိုမိုခိုင်မာသော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ယန္တရားတစ်ခု ဖော်ဆောင်ရန်လည်း တိုက်တွန်းထားသည်။

    ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ၂၇ ရက်နေ့က လွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းခဲ့သော ၎င်းကော်မတီ၏ ၃၃ ကြိမ်မြောက် အစီရင်ခံစာတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် စားသုံးဆီလိုအပ်ချက်၏ ၅၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့်နှင့် ပဲတန်ချိန် ၂.၁၃ သန်းကို ပြည်ပမှ တင်သွင်းနေရဆဲဖြစ်ကြောင်း၊ ၎င်းသည် တောင်သူများကို ကမ္ဘာ့ စျေးနှုန်းမတည်ငြိမ်မှုဒဏ်ခံရစေပြီး နိုင်ငံခြားငွေ အရန်သီးသန့်အပေါ်တွင်လည်း ဖိအားဖြစ်စေ ကြောင်း၊ ၎င်းကိုဖြေရှင်းရန်အတွက် ကော်မတီက PM-AASHA စီမံကိန်းအောက်တွင် ဆီထွက် သီးနှံ ထုတ်လုပ်မှု ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ဝယ်ယူရန်နှင့် ပဲစင်းငုံ၊ မတ်ပဲ၊ ပဲနီလေး စသည့် အဓိက ပဲမျိုးစုံကို စိုက်ပျိုးသည့် ပြည်နယ်အားလုံးတွင် အပြည့်အဝ ဝယ်ယူရန် အကြံပြုထားသည်။

    ဝေးလံခေါင်ဖျားသော ဒေသများတွင် ဝယ်ယူရေးစင်တာများ ပိုမို ဖွင့်လှစ်ရန်၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပေါ်တယ်တစ်ခု ဖော်ဆောင်ရန်နှင့် တောင်သူများအတွက် ၂၄ နာရီ ဝန်ဆောင်မှုပေးမည့် အကူ အညီပေးရေးဖုန်းလိုင်းများ ထားရှိရန်လည်း အကြံပြုထားသည်။ အထွက်နှုန်း နည်းပါးခြင်းသည် အဓိကအတားအဆီးဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးဖော်ပြကာ ကော်မတီက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ တိုးမြှင့် ရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်ရည်ရှိပြီး အထွက်နှုန်းကောင်းသော မျိုးစိတ်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် CRISPR နှင့် Marker-Assisted Selection ကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့် မျိုးစေ့ နည်းပညာများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တိုးမြှင့်ရန် တိုက်တွန်းထားသည်။ အိန္ဒိယစိုက်ပျိုးရေး သုတေသန ကောင်စီ (ICAR) အနေဖြင့် ဒေသအလိုက် ကိုက်ညီသော မျိုးစေ့များကို ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန် ပေးရန်နှင့် မျိုးစေ့လဲလှယ်နှုန်း ပိုမိုမြင့်မားလာစေရန် ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ခရိုင်တိုင်း၌ မျိုးစေ့ဗဟို ဌာန (Seed Hubs) များ တည်ထောင်ရန် အကြံပြုထားသည်။

    လက်ရှိအသုံးပြုနေသော SATHI Portal ကို တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် မျိုးစေ့ ထောက်ပံ့မှုကွင်းဆက်တစ်ခုလုံးကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် ချိတ်ဆက်နိုင်ရန်၊ QR Code များမှ တစ်ဆင့် မူရင်းဇစ်မြစ်ကို ပြန်လည် ခြေရာခံနိုင်ရန်နှင့် အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးများ လေလွင့်ဆုံးရှုံး မှုကို လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် ဘက်စုံသုံး "National Seed Grid" အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် အဆိုပြု ထားသည်။

    တောင်သူများကို အကာအကွယ်ပေးရန် ရည်ရွယ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်အဖြစ် မျိုးစေ့ စျေးနှုန်းများကို ကန့်သတ်ရန်နှင့် မျိုးစေ့တု/ မျိုးစေ့ညံ့များကြောင့် ထိခိုက်မှုရှိပါက လျော်ကြေး ရရှိ စေရန်အတွက် အမျိုးသားအဆင့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ထိန်းကျောင်းရေး အဖွဲ့တစ်ခုဖွဲ့စည်းရန် အကြံပြုထားသည်။ ကော်မတီသည် ၁၉၆၆ ခုနှစ် မျိုးစေ့အက်ဥပဒေ ကို အစားထိုး၍မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ရယူခြင်းတို့ကို မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည့်အပြင် ပြစ်ဒဏ်များကို ပိုမို တင်းကျပ်ထားသည့် ခေတ်မီဥပဒေတစ်ခုဖြင့် အမြန်ဆုံး အစားထိုးရန် အလေးပေး ပြောကြားခဲ့ သည်။

   ဒေသအလိုက် မမျှတမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ၂၀၂၈ ခုနှစ်တွင် အရှေ့ပိုင်းနှင့် မြောက် အရှေ့ပိုင်းပြည်နယ်များ၌ ဆီထွက်သီးနှံနှင့် ပဲမျိုးစုံ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုဇုန်များ (Clusters) ဖော် ဆောင်ရန်နှင့် "တစ်စက်ချင်းစီမှ သီးနှံပိုမိုရရှိရေး" (Per Drop More Crop) စီမံကိန်းအောက်တွင် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှုကို တိုးချဲ့ရန်၊ မိုးရေကိုသာ အားကိုးရသောဒေသများတွင် စွန့်စားရမှုကို လျှော့ချ ရန်အတွက် အသေးစားရေသွင်းစနစ်၊ စိုက်ပျိုးရေးသုံးရေကန်များနှင့် IoT အခြေခံ ရေစီမံခန့်ခွဲမှု စနစ်များကို အသုံးပြုရန်လည်း အလေးပေး ဖော်ပြထားသည်။ တောင်သူများ၏ ဝင်ငွေတိုးတက် စေရန်အတွက် တောင်သူထုတ်လုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ (FPOs) ကို အားကောင်းစေရန်၊ ကုန်ချော ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ တည်ထောင်ရန်နှင့် 'Bharat Dal' ကဲ့သို့သော အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့် ရောင်းချသည့် လုပ်ငန်းများကို တိုးချဲ့ရန် အကြံပြုထားပြီး၊ သင့်တင့်သော စျေးနှုန်းဖြင့် စားသုံးဆီ များ ရရှိနိုင်ရန် 'Bharat Oil' အမှတ်တံဆိပ် အသစ်ကိုလည်း အဆိုပြုထားကြောင်း သိရှိရသည်။

Source: Business Standard, 30 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

   အိုမန်နိုင်ငံတွင် ကြံသီးနှံစတင်ရိတ်သိမ်းနေပြီး အုပ်ချုပ်ရေးဒေသအများအပြားမှ လယ်သမားများအနေဖြင့် သီးနှံများ စတင်စုဆောင်းနေပြီဖြစ်သည်။ ဒေသရိုးရာအစားအစာ ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ပြည်တွင်းစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အရေးပါသောကာလဖြစ်သည့် ဧပြီလ တစ်လျှောက်လုံးတွင် သီးနှံရိတ်သိမ်းခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် မျှော်မှန်းထားကြောင်း သိရှိရသည်။

   အစောပိုင်းအခြေအနေများအရ ယခုနှစ်ရာသီဥတုကောင်းမွန်မည်ဟု ပြသနေပြီး သင့်တင့် သောရာသီဥတုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကောင်းများက ကောင်းမွန်သော သီးနှံဖြစ် ထွန်းမှုနှင့် အထွက်နှုန်းတိုးမြင့်လာစေရန် အထောက်အကူဖြစ်စေခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ ကြံအဓိက စိုက်ပျိုးထွက်ရှိသည့်ဒေသများမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် Dakhliyah အုပ်ချုပ်ရေးဒေသရှိ Manah နှင့် Adam မြို့နယ်တို့တွင် သီးနှံရိတ်သိမ်းမှုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေပြီးဖြစ်သည်။

    လာမည့်သီတင်းပတ်အတွင်း ရိတ်သိမ်းခြင်းလုပ်ငန်းများကို အဆိုပါအုပ်ချုပ်ရေးဒေသရှိ Bidbid၊ Samail၊ Izki၊ Nizwa၊ Bahla နှင့် Al Hamra အပါအဝင် တခြားမြို့နယ်များသို့  တိုးချဲ့ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါဒေသများရှိ တောင်သူလယ်သမားများ အတွက် ကြံစိုက်ပျိုးခြင်းသည် ပြည်တွင်းဈေးကွက်နှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အထောက်အကူပြုသည့် အစဉ်အလာအရ ရာသီအလိုက် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ယင်းလုပ် ငန်းအပေါ် မှီခိုအားထားနေရသည်။

    ကြံစိုက်ပျိုးရန်သင့်တော်သည့် ဒေသဖြစ်သည့် Dhahirah၊ North Sharqiyah၊ North Batinah နှင့် South Batinah အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများရှိ ခရိုင်များတွင်လည်း သီးနှံရိတ်သိမ်းခြင်း လုပ်ငန်းများကို မကြာခင်စတင်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

   Dakhliyah အုပ်ချုပ်ရေးဒေသမှာ ကြံအများဆုံး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည့်နေရာအဖြစ် ထင်ရှားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဒေသတွင် ကြံရည်ညှစ်ထုတ်ရန်နှင့် ကြံမှ ထုတ်ကုန်မျိုးစုံ ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် ရိုးရာကြိတ်စက်များ၊ ခေတ်မီကြိတ်စက်များ အများအပြားရှိသည်။ ရိတ်သိမ်း ချိန်ရောက်လာသည့်အခါ တောင်သူများနှင့် ထုတ်လုပ်သူများက လတ်ဆတ်သည့် ကြံထွက်ပစ္စည်း များကို စားသုံးသူများထံ တိုက်ရိုက် ကမ်းလှမ်းရောင်းချသည့်အတွက် ဒေသဈေးများမှာ စည်ကား လာကြောင်း သိရှိရသည်။

    ကြံသီးနှံကို မည့်သည့်အစိတ်အပိုင်းမှ မကျန်အောင် အသုံးချနိုင်ခြင်းသည် ရိုးရာစိုက်ပျိုးရေး အလေ့အထ၏ ထိရောက်မှုကို ပြသနေသည်။ ကြံကို ပြုပြင်ပြီးသည့်အခါ ဒေသထွက် လူကြိုက် များသည့် သကြားနီ၊ balooj၊ sharj၊ khameer နှင့် ဒေသအခေါ် zeej လို့ခေါ်သည့် တင်လဲရည် စသည့် ထုတ်ကုန်မျိုးစုံ ထုတ်လုပ်ကြောင်း သိရသည်။ ကြံမှထွက်ရှိသည့် စွန့်ပစ်ကုန်ကြမ်းများကို တိရစ္ဆာန်အစာနှင့် သဘာဝမြေဩဇာအဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုကြပြီး ကျန်ရှိသည့် ကြံဖတ်များကို လောင်စာ (ထင်း) အဖြစ် အသုံးပြုကြကြောင်း သိရှိရသည်။

     ကြံသီးနှံမှာ မြက်ရင်းဝင် သီးနှံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ရေအမြောက်အမြား လိုအပ်သည့်အတွက် ရေသွင်းစနစ် ကောင်းကောင်း လိုအပ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ အဆိုပါသီးနှံကို နွေရာသီတွင် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိပြီး တစ်နှစ်နီးပါးကြာအောင် မြေထဲတွင် ရှိနေသည့်အတွက် အိုမန်နိုင်ငံတွင် သကြား ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ရိုးရာအစားအစာများ ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့အတွက် အရေးပါသည့် သီးနှံတစ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

Source: Zawya, 31 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ထိုင်းဆန်တင်ပို့သူများသည် ကုန်ကျစရိတ် ၁၅% ခန့် မြင့်တက်လာမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော်လည်း အိန္ဒိယ၏ များပြားလှစွာသော  ဆန်လက်ကျန်များ ကြောင့် ကမ္ဘာ့ဆန်ဈေးနှုန်း အဆမတန် မြင့်တက် မလာစေရန် တားဆီးပေးထားသည်။

    အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ပဋိပက္ခများ အရှိန်မြင့်လာသော်လည်း ကမ္ဘာ့ဆန်ဈေးနှုန်းများမှာမူ ပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ တည်ငြိမ်နေဆဲဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ထိုင်းဆန်တင်ပို့သူများမှာ မြင့်တက်လာသော အထွေထွေကုန်ကျစရိတ်များနှင့် ကသောင်းကနင်းဖြစ်နေသော သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများကြား တွင် အခက်တွေ့နေကြရသည်။ ထိုင်းဆန်တင်ပို့သူများအသင်း၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ Chookiat Ophaswongse က တောင်သူများနှင့် တင်ပို့သူများအတွက် ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ထောက်ပံ့ ပို့ဆောင်ရေးစရိတ်များသည် အနည်းဆုံး ၁၀% မှ ၁၅% အထိ မြင့်တက်လာကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်။

     ယခုကဲ့သို့ တိုးမြင့်လာမှုသည် အဓိကအားဖြင့် ဒီဇယ်ဆီဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး ရိတ်သိမ်းမှုမှ သယ်ယူပို့ဆောင်မှုအထိ လုပ်ငန်းစဉ်အားလုံးကို သက်ရောက်မှုရှိစေသည်။ ထို့အပြင် ထုပ်ပိုးမှုကုန်ကျစရိတ်များလည်း မြင့်တက်လာပြီး ဥပမာအားဖြင့် Polypropylene အိတ်များ၏ဈေးနှုန်းသည် တစ်အိတ်လျှင် ၈ ဘတ်မှ ၁၁ ဘတ် (ဒေါ်လာ ၀.၃၂) သို့ မြင့်တက်လာ ခဲ့သည်။

     ပုံမှန်ဆိုလျှင် စစ်ပွဲဖြစ်နေချိန်အတွင်း ဆန်ကဲ့သို့ အခြေခံစားကုန်များသည် ဈေးတက်ရမှာ ဖြစ်သော်လည်း  အိန္ဒိယတွင် ဆန်လက်ကျန် အများအပြားရှိနေပြီး ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင်လည်း လိုအပ်ချက်ထက် ပိုလျှံနေသောကြောင့် ဈေးနှုန်းများ တည်ငြိမ်နေကြောင်း ထိုင်းဆန်တင်ပို့သူများ အသင်း၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ Chookiat Ophaswongse က ပြောကြားခဲ့သည်။

    ထိုင်းဆန်နှင့် အိန္ဒိယဆန်ကြား ဈေးနှုန်းကွာဟချက်မှာလည်း အဓိက အတားအဆီးတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ထိုင်းဘတ်ငွေ တန်ဖိုးကျဆင်းမှုက ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း အနည်းငယ်တိုးစေသော် လည်း အိန္ဒိယတင်ပို့သူများက ဈေးလျှော့ရောင်းခြင်းဖြင့် ဈေးကွက်ကို ထိန်းချုပ်ထားဆဲ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်းဆန်ဖြူတစ်တန်လျှင် ၃၆၅ ဒေါ်လာ ပေါက်ဈေးရှိပြီး အိန္ဒိယဆန်မှာမူ ၃၄၀ ဒေါ်လာမှ ၃၄၅ ဒေါ်လာ အတွင်းသာ ရှိသည်။

     ထို့အပြင် ရောင်းသူများက လက်ကျန်ကုန်ပစ္စည်းများကို မြန်မြန် ရောင်းချလိုကြသဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ ဦးတည်နေသည့် သို့မဟုတ် လမ်းခရီးတွင် ကြန့်ကြာနေသည့် အိန္ဒိယဆန် တန်ချိန် ၅ သိန်းခန့်အား ဈေးနှုန်းများ ထပ်မံကျဆင်းစေရန် ပိုမိုဖိအားပေးလျက်ရှိပေသည်။ အရှေ့ အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိကဈေးကွက်ဖြစ်သော အီရတ်နိုင်ငံ (တစ်နှစ်လျှင် တန်ချိန် ၁ သန်းခန့် တင်ပို့ရသည်) ကို ပြင်းထန်စွာ ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ သင်္ဘောများ ဘေးကင်းစွာ ဆိုက်ကပ်နိုင်ခြင်းမရှိသဖြင့် ထိုဒေသသို့ ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုများ ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်နေသည်။

     သင်္ဘောဆိပ်ကမ်း၌ ရပ်နားထားမှု ကြာမြင့်သည့်အတွက် ထပ်ဆောင်းကုန်ကျစရိတ်များ/ ဝန်ဆောင်ခများကြောင့် ဝယ်သူများအနေဖြင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုကို ဆိုင်းငံ့ထားကြကြောင်း၊ အဆိုပါ အခက်အခဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါက ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် ရည်မှန်းထားသော ဆန်တန်ချိန် ၇ သန်း တင်ပို့နိုင်ရေးပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိရန် ခက်ခဲနိုင်ကြောင်း ထိုင်းဆန်တင်ပို့သူများအသင်းဥက္ကဋ္ဌက ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။

    ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များက အစိုးရမှ လောင်စာဆီအတွက် ထောက်ပံ့ငွေ ပေးနိုင်ခြေ မရှိနိုင် ကြောင်းကို သိရှိနားလည်ကြသော်လည်း ကုန်ကြမ်းစရိတ်များနှင့် ပတ်သက်၍ အစိုးရမှ ဝင်ရောက် ကူညီပေးရန် တောင်းဆိုနေကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဆန်အိတ်ပြုလုပ်သည့် ပလတ်စတစ်စေ့များ နှင့် ထုပ်ပိုးမှုကုန်ကျစရိတ်များအပေါ်တွင် ရှိရင်းစွဲ ကုန်ပစ္စည်းများကို ကိုင်ထားပြီး  အခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ဈေးတင်ရောင်းချခြင်းများ မရှိစေရန် အာဏာပိုင်များအနေဖြင့် စောင့်ကြည့် စစ်ဆေးပေးစေလိုကြောင်း အသင်းက တိုက်တွန်းထားကြောင်း သိရှိရသည်။

Source: Nation Thailand, 27 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    ဂျပန်နိုင်ငံ၌ လယ်သမားများ၏ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရန် စိတ်ပါဝင်စားမှု လျော့ကျလျက်ရှိရာ  ၂၀၂၆-၂၇ ရောင်းဝယ်ရေးနှစ်၌ ဆန်ထုတ်လုပ်မှုသည် ယခင်နှစ်အောက် ၁.၅ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်း လျက် တန်ချိန် ၇.၃၈ သန်းခန့်သာ ထွက်ရှိနိုင်ကြောင်း အမေရိကန်စိုက်ပျိုးရေးဌာန (USDA) လက် အောက်ရှိ ပြည်ပစိုက်ပျိုး‌ရေးဝန်ဆောင်မှုဌာန (FAS) က ဖော်ပြခဲ့သည်။

    ဆန်ဈေးနှုန်းများ သိသာစွာမြင့်တက်မှုသည် မကြာသေးမီနှစ်ကာလများအတွင်း ဖြစ်ပေါ် နေခဲ့သော စပါးစိုက်ဧရိယာ ကျဆင်းမှုလမ်းကြောင်းကို ၂၀၂၅-၂၆ ခုနှစ်တွင် ခုခံတားဆီးမှု ဖြစ်စေခဲ့ သော်လည်း ဆန်သိုလှောင်မှု လက်ကျန်မြင့်တက်မှုနှင့် ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်လာမှု တို့အရ ဂျပန်နိုင်ငံ ၏ စပါးစိုက်ဧရိယာသည် ယခင်နှစ်ကထက် ၀.၈ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းပြီး ၂၀၂၆-၂၇ ခုနှစ်၌ ဟက်တာ ၁.၄၆ သန်းသို့ ပြန်လည်ကျဆင်းလာမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

    ထိုသို့ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု လျော့ကျခြင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဆန်စပါးလုပ်ငန်းနယ်ပယ်၌ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သော လယ်သမားများ လုပ်ငန်းခွင်မှ ထွက်ခွာလျက်ရှိမှုနှင့်အတူ စပါးစိုက် ပျိုးမှုအစား ဂျုံ၊ ဘာလီနှင့် ပြောင်းတို့ကဲ့သို့သော အခြားသီးနှံများသို့ ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးလာသည်ကို ထင်ဟပ်လျက်ရှိကြောင်း FAS က ပြောဆိုထားသည်။

    ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဆန်စားသုံးမှုမှာမူ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း၌ သုံးစွဲမှုတိုးတက်လာပြီး ယခင်နှစ်က ခန့်မှန်းခဲ့သည့် ပမာဏထက် ၁.၉ ရာခိုင်နှုန်းပိုမိုလျက် တန်ချိန် ၈.၀၅ သန်းသို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ဆန်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ အဓိက အစားအစာအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသော်လည်း လူတစ်ဦးချင်း စားသုံးမှု နည်းပါးလာခြင်းနှင့် အသက်အရွယ်ကြီးသည့် လူဦးရေများပြားလာမှုတို့အရ ထမင်းချက် ပြုတ် စားသုံးမှုမှာမူ လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ် ၆ ခု ကာလတစ်လျှောက် တစိုက်မတ်မတ် ကျဆင်းလာ ခဲ့သည်။

    ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဆန်တင်သွင်းမှုသည် ၂၀၂၅-၂၆ ခုနှစ်၌ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းလျက် တန်ချိန် ၇၅၀၀၀၀ ခန့်သာရှိပြီး ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ၏ တင်သွင်းမှု အားနည်းလာမည်ဟု တွက်ဆမှုနှင့်အတူ ၂၀၂၆-၂၇ ခုနှစ်တွင် ၇ ရာခိုင်နှုန်း ဆက်လက်လျော့နည်းပြီး တန်ချိန် ၇၀၀၀၀၀ ခန့်သာရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

Source: World-Grain.com, 26 March 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)