ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

          ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံတို့သည် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုပမာဏ တိုးမြှင့်ရေးနှင့် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမြှင့်တင်ရေးအတွက် ဦးစားပေးကဏ္ဍ (၉) ခုတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါသဘောတူညီချက်ကို ၃၀-၉-၂၀၂၆ ရက်နေ့က ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ၊ မင့်စ်မြို့တွင် ကျင်းပသည့် ကမ္ဘောဒီးယား-ဘီလာရုစ် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ပူးတွဲကော်မတီ၏ ပဉ္စမအကြိမ်‌အစည်းအဝေးတွင် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အစည်းအဝေးကို ကမ္ဘောဒီးယား ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် Tekreth Kamrang နှင့် ဘီလာရုစ်နိုင်ငံ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး Leonid Ryzhkovsky တို့က ပူးတွဲသဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ Kamrang က နှစ်နိုင်ငံပူးတွဲကော်မတီ၏ ချမှတ်ထားသည့် လုပ်ငန်းအစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် လက်တွေ့ကျပြီး ထိရောက်သည့် ရလဒ်များရရှိစေရန် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက ဆက်လက်ကြိုးပမ်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ယခင်အစည်းအဝေးများတွင် သဘောတူထားသည့် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုလုပ်ငန်းများ၏ တိုးတက်မှုကို ပြန်လည် သုံးသပ်ရန်နှင့် ကဏ္ဍအလိုက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးချဲ့နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းအသစ်များကို ဆွေးနွေးရန် အစည်းအဝေးကျင်းပခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကမ္ဘောဒီးယား ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ နှစ်နိုင်ငံ သဘောတူညီထားသည့် ဦးစားပေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည့် ကဏ္ဍများမှာ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စားသောက်ကုန် ထုတ်လုပ်ရေး၊ ဆေးဝါးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်းများ၊ အရပ်ဘက်လေကြောင်းနှင့် လေကြောင်းဆက်သွယ်မှု၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအကြား အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုတို့ဖြစ်သည်။ အစည်းအဝေးသို့ နှစ်နိုင်ငံမှ သက်ဆိုင်ရာ  ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆင့်မြင့်အရာရှိများအပါအဝင် ကိုယ်စားလှယ် ၂၅ ဦးခန့် တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား အကောက်ခွန်နှင့် အခွန်ဦးစီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ဘီလာရုစ်မှ ကမ္ဘောဒီးယားသို့ တင်သွင်းမှုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၈၉ သန်းရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားမှ ဘီလာရုစ်သို့ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ ၂၇,၀၀၀ ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း လက်ရှိအချိန်အထိ ဘီလာရုစ်မှ တင်သွင်းမှုတန်ဖိုးသည် ဒေါ်လာ ၂.၂၄ သန်း အထိရှိလာပြီး ကမ္ဘောဒီးယား၏ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ ၃၀၃,၀၀၀ အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Khmer Times                                                           

DOCA(ရန်ကုန်)

       ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမေရိကန်သို့ လက်ဖက်ခြောက်တင်ပို့မှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမ ၈ လအတွင်း ပမာဏ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခဲ့သော်လည်း တန်ဖိုးမှာ ၃၆.၄ ရာခိုင်နှုန်းအထိ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် လက်ဖက်စိမ်း၏ တစ်တန်ပျမ်းမျှဈေးနှုန်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃,၀၁၆ အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

        အကောက်ခွန်ဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ယခုနှစ် ပထမ ၈ လအတွင်း ဗီယက်နမ် နိုင်ငံသည် လက်ဖက်ခြောက် တန်ချိန် ၇၇,၂၅၆ တင်ပို့ခဲ့ပြီး ဝင်ငွေ ဒေါ်လာ ၁၄၃.၅ သန်း ရရှိခဲ့သည်။ ယခင်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တင်ပို့မှုပမာဏ ၉.၈ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့သော်လည်း တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ ၁.၅ ရာခိုင်နှုန်းသာကျဆင်းခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

      ယင်းအခြေအနေသည် လက်ဖက်ခြောက်တင်ပို့ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဩဂုတ်လအတွင်း လက်ဖက်ခြောက် တစ်တန်၏ ပျမ်းမျှဈေးနှုန်းမှာ ဒေါ်လာ ၂,၀၈၈ ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ပထမ ၈ လအတွက် ပျမ်းမျှဈေးနှုန်းမှာ ဒေါ်လာ ၁,၇၇၈ ခန့် ဖြစ်ပြီး ယခင်နှစ်ထက် ၄.၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

       ဈေးနှုန်းမြင့်တက်လာခြင်းနှင့်အတူ တင်ပို့မှုပမာဏ ကျဆင်းလာခြင်းက ဗီယက်နမ်၏ လက်ဖက်ခြောက်တင်ပို့ဈေးကွက်တွင် ကွာခြားမှု ပိုမိုရှင်းလင်းလာကြောင်း ပြသနေသည်။ အချို့ ဈေးကွက်များတွင် ဝယ်ယူမှုလျော့ကျနေသော်လည်း အခြားဈေးကွက်များတွင် တင်သွင်းမှုတိုးလာပြီး တင်ပို့ဝင်ငွေအတွက် အရေးပါသော အထောက်အကူဖြစ်နေသည်။ အမေရိကန်ဈေးကွက်သည် ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။

         ပထမ ၈ လအတွင်း ဗီယက်နမ်က အမေရိကန်သို့ လက်ဖက်ခြောက်တင်ပို့ရာမှ ဒေါ်လာ ၇.၆၄ သန်း ရရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် ၃၆.၄ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခဲ့သည်။ အမေရိကန်သို့ တင်ပို့သည့် လက်ဖက်ခြောက် တစ်တန်လျှင် ပျမ်းမျှ ဒေါ်လာ ၁,၆၄၉ ရရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်ထက် ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

         လက်ဖက်အမျိုးအစားအလိုက်လည်း ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုကို တွေ့ရသည်။ International Trade Centre (ITC) ၏ အချက်အလက်အရ ယခုနှစ် ပထမ ၇ လအတွင်း ဗီယက်နမ်မှ အမေရိကန် သို့ တင်ပို့သော လက်ဖက်စိမ်း တစ်တန်ဈေးနှုန်းမှာ ဒေါ်လာ ၃,၀၁၆ ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်ထက် ၃၁.၂ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့သည်။ လက်ဖက်ခြောက်အနက်ရောင် (Black tea) ၏ ဈေးနှုန်းမှာလည်း ၁၃.၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ပြီး ဒေါ်လာ ၁,၇၃၇ ဖြစ်လာခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

       ဗီယက်နမ် စက်မှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ Import-Export Department ၏ အဆိုအရ ကမ္ဘာ့ဝယ်လိုအားသည် အရည်အသွေးမြင့် လက်ဖက်၊ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော လက်ဖက်စိမ်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေမှု သို့မဟုတ် အော်ဂဲနစ် အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များ ရရှိထားသည့် လက်ဖက်များ ဘက်သို့ ရွေ့လျားလာခြင်းကြောင့် တင်ပို့ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

        ထို့အပြင် Oolong tea နှင့် အရသာထည့်သွင်းထားသော လက်ဖက်များကဲ့သို့ တန်ဖိုးမြင့် ထုတ်ကုန်များ၏ မှာယူမှုလည်း တိုးလာနေသည်။ ယင်းတို့သည် ယခင်က အဓိကတင်ပို့ခဲ့သည့် လက်ဖက်ကုန်ကြမ်းများ၏ နေရာကို တဖြည်းဖြည်း အစားထိုးလာနေကြောင်း သိရသည်။

      အဆိုပါအခြေအနေသည် အမေရိကန်တစ်နိုင်ငံတည်းတွင် ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းမဟုတ်ပါ။ ပထမ ၈ လအတွင်း ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဗီယက်နမ်လက်ဖက်တင်သွင်းမှု ၂၃ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာပြီး တန်ဖိုးမှာ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားနိုင်ငံ၏ တင်သွင်းမှုမှာလည်း ၂၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လတစ်လတည်းတွင် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားသို့ တင်ပို့မှုပမာဏသည် ၃.၄ ဆ တိုးလာပြီး တန်ဖိုးမှာ ၆ ဆကျော် တိုးလာခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

        တစ်ဖက်တွင် ပါကစ္စတန်နှင့် မြောက်အာဖရိကရှိ အချို့ဈေးကွက်များတွင် ဗီယက်နမ် လက်ဖက်ရောင်းအားမှာ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ဝယ်လိုအားနှေးကွေးလာခြင်းအပြင် ရာသီဥတုမကောင်းမှုကြောင့် လက်ဖက်အထွက်နှုန်းနှင့် အရည်အသွေး ထိခိုက်ခဲ့ခြင်းလည်း အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပါကစ္စတန်တွင် ဘဏ္ဍာရေးအခက်အခဲများနှင့် Halal စည်းမျဉ်းအသစ်များလည်း သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

         ပို့ကုန်-သွင်းကုန် ဦးစီးဌာန၏ ခန့်မှန်းချက်အရ အာရှ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်အမေရိကတို့တွင် အားလပ်ရက်နှင့် နှစ်သစ်ကူးကာလများ နီးကပ်လာခြင်းကြောင့် စတုတ္ထ သုံးလပတ်တွင် လက်ဖက်ဝယ်လိုအား တိုးလာနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လက်ဖက်တင်ပို့ဈေးနှုန်းများ မြင့်မားနေဆဲဖြစ်နိုင်ပြီး ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော လက်ဖက်များ၊ အထူးအမျိုးအစား လက်ဖက်များနှင့် အမှတ်တံဆိပ်ပါ ထုတ်ကုန်များသည် ဗီယက်နမ်၏ လက်ဖက်တင်ပို့မှုတန်ဖိုးကို ဆက်လက်မြှင့်တင်ပေးနိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : VN Express                                                                           

DOCA (ရန်ကုန်)

         ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အသီးအနှံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် တင်ပို့မှုတန်ဖိုးသည် ၃ လဆက်တိုက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံကျော် ရှိလာခဲ့သည်။ ယခုနှစ် ပထမ ၉ လအတွင်း စုစုပေါင်း တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇.၃ ဘီလီယံနီးပါး ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် ၁၈.၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

    အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ စက်တင်ဘာလအတွင်း အသီးအနှံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် တင်ပို့မှုတန်ဖိုးသည် ကနဦးခန့်မှန်းချက်အရ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၁ ဘီလီယံကျော် ရှိခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လများတွင်လည်း တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၁၂ ဘီလီယံ နှင့် ၁.၃၇ ဘီလီယံ အသီးသီးရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

       ဗီယက်နမ် အသီးအနှံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်အသင်း၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Dang Phuc Nguyen ၏ ပြောကြားချက်အရ လွန်ခဲ့သည့် ၃ လအတွင်း တင်ပို့မှုတန်ဖိုး မြင့်မားနေခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် ဒူးရင်းသီး ရာသီချိန်အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံအပါအဝင် အခြားဈေးကွက်များတွင် ဝယ်လိုအား မြင့်တက်လာခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

       အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံကဲ့သို့သော နိုင်ငံအချို့မှ ဒူးရင်းသီး ထောက်ပံ့မှုသည် အချို့ကာလများတွင် လျော့နည်းသွားခဲ့သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံက ဗီယက်နမ်နိုင်ငံထံမှ ဒူးရင်းသီးဝယ်ယူမှုကို တိုးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒူးရင်းသီးအပြင် အုန်းသီး၊ နဂါးမောက်သီး၊ ကျွဲကောသီး၊ သရက်သီးနှင့် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော အသီးအနှံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကလည်း တင်ပို့မှုဝင်ငွေကို ဆက်လက်ထိန်းထားနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

     Nguyen ၏ ပြောကြားချက်အရ တရုတ်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ဂျပန်နှင့် ဥရောပ၊ အမေရိကန်ဈေးကွက်များတွင် အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများအတွင်း ဝယ်လိုအား ဆက်လက်မြင့်တက်လာနိုင်သည်။ အကြောင်းရင်းမှာ နှစ်ကုန်ဈေးဝယ်ရာသီ နီးကပ်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် ဗီယက်နမ် အသီးအနှံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များအတွက် အကြီးမားဆုံးဈေးကွက်ဖြစ်သည်။ ယခုနှစ် ပထမ ၈ လအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၉ ဘီလီယံ ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် ၃၉ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဗီယက်နမ်၏ အသီးအနှံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စုစုပေါင်းတင်ပို့မှု တန်ဖိုး၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

     သို့သော် တရုတ်ဈေးကွက်သည် ပိုးသတ်ဆေးအကြွင်းအကျန်ပမာဏ၊ စိုက်ပျိုးဧရိယာ ကုဒ်များနှင့် ထုပ်ပိုးစက်ရုံများနှင့် ပတ်သက်၍ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ပိုမိုတင်းကျပ်လာနေသည်။ ထို့ကြောင့် တင်ပို့မှုကို တည်ငြိမ်စွာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်အတွက် လုပ်ငန်းများ အနေဖြင့် အရည်အသွေးထိန်းချုပ်မှုနှင့် ထုတ်ကုန်ခြေရာခံနိုင်မှု (traceability) ကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ လုပ်ဆောင်ရန်လိုအပ်ပြီး၊ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော အသီးအနှံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် ထုတ်ကုန်များ၏ အချိုးအစားကိုလည်း တိုးမြှင့်သင့်ကြောင်း Nguyen က ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : VN Express                                                                           

DOCA (ရန်ကုန်)

      အင်ဒိုနီးရှားစားအုန်းဆီအသင်း(GAPKI)က အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပြောင်းလဲတိုးတက်နေသော စားအုန်းဆီကြမ်း (CPO) မူဝါဒဆိုင်ရာ အခြေအနေများနှင့်ပတ်သက်၍ နောက်ဆုံးရအချက်အလက် များကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့မှ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့အထိ The Westin Mumbai Powai Lake တွင် ကျင်းပခဲ့သော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စားသုံးဆီနှင့် စိုက်ပျိုးရေး ကုန်သွယ်မှု ဆိုင်ရာညီလာခံများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည့် GLOBOIL India 2026 (၂၉ ကြိမ်မြောက်) ညီလာခံတွင် ဆွေးနွေးတင်ပြခဲ့သည်။

      အင်ဒိုနီးရှားစားအုန်းဆီအသင်း (GAPKI )၏ နိုင်ငံခြားရေးရာဌာန အကြီးအကဲဖြစ်သူ Dr. Mohamad Fadhil Hasan သည် ညီလာခံ၏ဒုတိယမြောက်နေ့ (စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်) တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော စားအုန်းဆီဆိုင်ရာဆွေးနွေးပွဲ (Palm Oil Session)၌ အခြားသော စားအုန်းဆီ ထုတ်လုပ်သည့်နိုင်ငံများမှ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့်အတူ ပါဝင်ဆွေးနွေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနေ့အစော ပိုင်းတွင် GAPKI ဥက္ကဋ္ဌ Eddy Martono က ညီလာခံဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား၌ အဖွင့်မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့ ပြီး ယခုဆွေးနွေးပွဲတွင် GAPKI ၏ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုသည် အသင်းအနေဖြင့် ယခုနှစ်ညီလာခံ၌ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားပြုပါဝင်တက်ရောက်မှုကို မီးမောင်းထိုးပြလျက်ရှိကြောင်း၊ ဤညီလာခံ၌ GAPKI ၏ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စားအုန်းဆီရန်ပုံငွေစီမံခန့်ခွဲမှုအေဂျင်စီ (BPDP) က ပံ့ပိုးကူညီထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

      အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စားအုန်းဆီထောက်ပံ့မှု၏ ၅၇.၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်နေသဖြင့် ဤရှင်းလင်း တင်ပြမှုသည် ပြည်ပဝယ်ယူသူများအား အင်ဒိုနီးရှား၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းဆိုင်ရာ ဦးတည်ချက် များနှင့် ပတ်သက်၍ ပိုမိုရှင်းလင်းသော အမြင်ရရှိစေရန်နှင့် စားအုန်းဆီရရှိနိုင်မှုအပေါ် ဈေးကွက်၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို လျှော့ချပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဆွေးနွေးတင်ပြခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။

     Dr. Hasan က စားအုန်းဆီလုပ်ငန်းနှင့် စားအုန်းဆီဝယ်ယူသူများအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိစေ မည့် အစိုးရ၏ နောက်ဆုံးချမှတ်ထားသောမူဝါဒများ၊ စားအုန်းဆီလက်ကျန်ပမာဏ၊ ပို့ကုန်ခွန်နှင့် အခြေခံရည်ညွှန်းဈေးနှုန်းများနှင့် ၂၀၂၆ နှင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ်အတွင်း အသက်ဝင်လာမည့် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု ၃ ရပ်တို့နှင့်ပတ်သက်၍ ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်ကို တင်ပြခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

     ပထမဆုံး မူဝါဒပြောင်းလဲမှုမှာ အင်ဒိုနီးရှား၏ နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည့် PT Danantara Sumberdaya Indonesia (DSI) က ပြတင်းတစ်ပေါက်စနစ်ဖြင့် ပို့ကုန်တင်ပို့ခြင်း (Single-Gate Export) ဆောင်ရွက်လျက်ရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ဤမူဝါဒသစ်အရ ကျောက်မီးသွေး၊ စားအုန်းဆီကြမ်း (CPO) နှင့် သံစပ်သတ္တု (ferro alloy) ကဲ့သို့သော မဟာဗျူဟာမြောက် သဘာဝသယံဇာတပစ္စည်း များ တင်ပို့မှုကို နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းဖြစ်သည့် DSI မှတစ်ဆင့်ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်း စဉ်ကို အဆင့် ၂ ဆင့်ဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ပထမအဆင့်မှာ အသွင်ကူးပြောင်းရေး ကာလ (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်မှ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်အထိ) ဖြစ်ကာ ဤကာလအတွင်း ပို့ကုန် လုပ်ငန်းရှင်များသည် နိုင်ငံခြားဝယ်လက်များနှင့် တိုက်ရိုက်အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ခြင်းကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်သော်လည်း DSI ထံသို့ သတင်းအချက်အလက်များ ပေးပို့တင်ပြရမည်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအဆင့်မှာ အကောင်အထည်ဖော်ရေးကာလ (၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှစတင်) ဖြစ်ပြီး ဤကာလတွင်မဟာဗျူဟာမြောက်ကုန်ပစ္စည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့မှု၊ စာချုပ် ချုပ်ဆိုမှု၊ ခွင့်ပြုချက်ပါမစ်ရယူမှု၊ အခွန်ပေးဆောင်မှုနှင့် နိုင်ငံခြားငွေကြေး လက်ခံရရှိမှုတို့အတွက် တရားဝင်ပို့ကုန်တင်ပို့သူအဖြစ် DSI က တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။

     ဒုတိယပြောင်းလဲမှုမှာ မဟာဗျူဟာမြောက် ဓာတ်သတ္တုနှင့် ကုန်ပစ္စည်း ကုန်စည်ဒိုင် (Strategic Minerals and Commodities Exchange-BMKS) အား အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှု ကြီးကြပ်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့ OJK) ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ၂၀၂၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ လ ၁ ရက်နေ့၌ စတင်လည်ပတ်ရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကုန်စည်ဒိုင်သစ်သည် စားအုန်းဆီအပါအဝင် မဟာဗျူဟာမြောက် ကုန်စည်များအတွက် လွတ်လပ်သော အင်ဒိုနီးရှား ရည်ညွှန်းဈေးနှုန်း (IRP) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ဖော်ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ထားပါသည်။ GAPKI အနေဖြင့် ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ထောက်ခံအားပေးထားသော်လည်း အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ မျှော်မှန်းချက် ၇ ရပ် ပြည့်မီရန် လိုအပ်ကြောင်း အလေးပေးဖော်ပြထားပါသည်။ ယင်းမျှော်မှန်းချက် ၇ ရပ်မှာ အကျိုးစီးပွားချင်းပဋိပက္ခဖြစ်မှု ကင်းစင် ခြင်း၊ ဈေးကွက်အတွင်း အင်ဒိုနီးရှား၏ ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းရှိမှုကို အသုံးချခြင်း၊ မြင့်မားသော အရောင်း အဝယ် ဖြစ်နိုင်စွမ်း (trading liquidity) နှင့် ကုန်သွယ်မှု ပမာဏရှိခြင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းလမ်းကြောင်းကို အစအဆုံး နောက်ကြောင်းပြန်ခြေရာခံနိုင်စွမ်းရှိခြင်း၊ ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်မှုလုပ်ငန်းစဉ် ပွင့်လင်းမြင်သာ မှုရှိခြင်း၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများအကြား အချက်အလက်များ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက် အသုံးပြုနိုင်စွမ်း ရှိခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများအတွက် ကုန်ကျစရိတ် သက်သာထိရောက်မှုရှိစေ ခြင်းတို့ဖြစ်ပါသည်။

     တတိယပြောင်းလဲမှုမှာ စားအုန်းဆီအချိုးအစား ၅၀ % ပါဝင်သည့် ဇီဝဒီဇယ်ဆီ (B50) မဖြစ် မနေအသုံးပြုရေးမူဝါဒဖြစ်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် ဇီဝဒီဇယ်ရောစပ်အသုံးပြုမှုဆိုင်ရာမူဝါဒ ကို B50 အဆင့်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်လျက်ရှိပြီး ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် အပြည့်အဝအကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်ရန် ရည်မှန်းထားဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။ GAPKI ၏ အဆိုအရ လက်ရှိပြည်တွင်း ဇီဝလောင်စာဆီ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းသည် ဤမူဝါဒကို အထောက်အပံ့ပေးနိုင်ရန် လုံလောက်မှု ရှိသော်လည်း ပြည်တွင်းသုံးစွဲမှုမြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ပြည်ပသို့ တင်ပို့နိုင်မည့် စားအုန်းဆီကြမ်း (CPO) ပမာဏ လျော့နည်းသွားနိုင်ကြောင်း သတိပေးပြောကြားထားပါသည်။ ဤအခြေအနေသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် ပိုမိုသိသာထင်ရှားလာနိုင်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ ဝင်ငွေနှင့် စားအုန်းဆီလုပ်ငန်းကဏ္ဍ ဆိုင်ရာ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုများအပေါ် သက်ရောက်မှုများရှိလာနိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းရကြောင်း သိရှိ ရပါသည်။

     ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါ မူဝါဒ ၃ ရပ်လုံး အပြည့်အဝ အသက်ဝင်လာပါက ကမ္ဘာ့စားအုန်းဆီ ထောက်ပံ့မှုနှင့် ဈေးနှုန်းဖြစ်ပေါ်မှု ပုံစံများကို ပြောင်းလဲစေလိမ့်မည်ဟု GAPKI က မျှော်လင့်ထားသည်။ ထောက်ပံ့မှုဘက်တွင်ကြည့်လျှင် B50 မူဝါဒကို အပြည့်အဝ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းကြောင့် ပြည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်သော စားအုန်းဆီကြမ်း (CPO) ပမာဏအမြောက်အများကို ဇီဝဒီဇယ်ထုတ်လုပ် မှုအတွက် ပိုမိုအသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်ပြီး ယင်းက ၂၀၂၆ ခုနှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ပြည်ပသို့ တင်ပို့မှု ပမာဏကို ပိုမိုလျော့နည်းစေမည်ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် DSI စနစ်မှ တစ်ဆင့် “single-gate” တင်ပို့မှုစနစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းသည် အင်ဒိုနီးရှား၏ တင်ပို့မှုဆိုင်ရာစာချုပ်များ၊ ပါမစ်များနှင့် နိုင်ငံခြားငွေစီးဆင်းမှုများကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုရှိစေပြီး ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲနိုင်ခြင်း ဖြစ် သည်။

     ဈေးနှုန်းပိုင်းနှင့်ပတ်သက်၍ မဟာဗျူဟာမြောက် ဓာတ်သတ္တုနှင့် ကုန်ပစ္စည်းကုန်စည်ဒိုင် (BMKS) စနစ်သည် စစ်မှန်သောဈေးကွက်ထောက်ပံ့မှုနှင့် ဝယ်လိုအားကို ထင်ဟပ်စေသည့် အင်ဒို နီးရှား၏ ရည်ညွှန်းဈေးနှုန်း (Reference Price) တစ်ရပ်ကို ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဟု GAPKI က မျှော်လင့်ထားသည်။ ၎င်းသည် ပြည်ပရှိ စံပြုကုန်စည်ဒိုင်များ(benchmark exchanges) အပေါ် မှီခို အားထားရမှုကို လျှော့ချပေးပြီး ကမ္ဘာ့စားအုန်းဆီ ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်မှုအပေါ် အင်ဒိုနီးရှား၏ သြဇာ လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းကို ပိုမိုတိုးတက်စေမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအချက်များအားလုံးကို ခြုံငုံသုံးသပ်ကြည့် ပါက ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ထုတ်လုပ်သူနှင့် တင်ပို့သူဖြစ်သည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအနေဖြင့် ရေတိုကာလ အတွင်း ပြည်ပသို့ တင်ပို့နိုင်သည့် ထောက်ပံ့မှုပမာဏ လျော့နည်းသွားခြင်းက ကမ္ဘာ့စားအုန်းဆီ ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာစေမည့် ဖိအားတစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု GAPKI က ခန့်မှန်းထား သည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတကာဝယ်ယူသူများအတွက် ထောက်ပံ့မှု ဆိုင်ရာတည်ငြိမ်မှုကို ထိခိုက်မှုမရှိစေ ရန်အတွက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး မူဝါဒသုံးရပ်လုံးကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ကောင်းမွန်သော စီမံအုပ်ချုပ်မှုစနစ်ရှိစေရေးသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းလည်း ၎င်းတို့က အလေးပေးဖော်ပြထား ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Ahmedabad Mirror, 06 October 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     အိန္ဒိယနိုင်ငံ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ သောကြာနေ့အထိ မိုးသီးနှံ အမျိုးမျိုး စိုက်ပျိုးထားသည့် ဧရိယာသည် ဟက်တာ ၁၁၁.၅ သန်းဖြင့် ယခင်နှစ်ကာလတူနှင့် နှိုင်းယှဉ် ပါက ၁ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ စပါး၊ ပြောင်းနှင့် မတ်ပဲတို့၏ စိုက်ပျိုးဧရိယာသည် ယခင်နှစ်ကာလတူထက် လျော့နည်းနေခြင်းကြောင့် မိုးသီးနှံစိုက်ပျိုးဧရိယာကျဆင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ် သည်။ သို့သော် မိုးသီးနှံပုံမှန်စိုက်ပျိုးဧရိယာဖြစ်သည့် ဟက်တာ ၁၁၀.၄ သန်းထက် ပိုမိုများပြားနေဆဲ ဖြစ်သည်။

     အဓိကမိုးသီးနှံဖြစ်သည့် စပါးစိုက်ဧရိယာသည် ယခင်နှစ်တွင် ဟက်တာ ၄၄.၉ သန်းရှိရာမှ ယခုနှစ်တွင် ဟက်တာ ၄၃.၄ သန်းဖြင့် ယခင်နှစ်ထက် ၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်လျော့ကျခဲ့ပြီး ပြောင်းစိုက် ဧရိယာမှာလည်း ဟက်တာ ၉.၄ သန်းဖြင့် ယခင်နှစ်ထက် ၃ ရာခိုင်နှုန်းလျော့ကျခဲ့ကြောင်း အချက် အလက်များအရ သိရသည်။

    ဆီထွက်သီးနှံများ၏ စုစုပေါင်းစိုက်ပျိုးဧရိယာသည် ဟက်တာ ၁၉.၇ သန်းဖြင့် ယခင်နှစ်ထက် ၀.၆ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ပဲပုပ်နှင့် ကြက်ဆူစေ့ စိုက်ဧရိယာ လျော့နည်းခဲ့သော်လည်း မြေပဲ၊ နေကြာနှင့် နှမ်းကဲ့သို့သော အခြားဆီထွက်သီးနှံများ၏ စိုက်ဧရိယာတိုးလာခြင်းကြောင့် အဆိုပါ လျော့နည်းမှုကို အစားထိုးနိုင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။  

    မိုးရာသီတွင် အဓိကစိုက်ပျိုးသည့် ဆီထွက်သီးနှံဖြစ်သော ပဲပုပ်စိုက်ဧရိယာသည် ယခင် နှစ်ထက် ၀.၁ ရာခိုင်နှုန်းကျဆင်းပြီး ဟက်တာ ၁၂.၃ သန်း ရှိခဲ့သည်။ မြေပဲမှာ ယခင်နှစ်စိုက်ဧရိယာ အတိုင်း ပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ ဟက်တာ ၅.၁ သန်း ရှိခဲ့သည်။ နေကြာစိုက်ဧရိယာသည် ၈၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ပြီး ဟက်တာ ၁၂၉,၀၀၀ ရှိခဲ့ပြီး နှမ်းသီးနှံမှာလည်း ယခင်နှစ်ထက် ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် မြင့်တက်ပြီး ဟက်တာ ၁.၁ သန်း ရှိခဲ့သည်။

    စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးသည့် သီးနှံများအနက် ဂုန်လျှော်နှင့် ချဉ်ပေါင်လျှော်တို့၏ စိုက်ဧရိယာသည် ယခင်နှစ်ထက် ၂ ရာခိုင်နှုန်းခန့် မြင့်တက်ပြီး ဟက်တာ ၆၃၅,၀၀၀ ရှိခဲ့သည်။ ကြံစိုက်ဧရိယာမှာ ယခင်နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သိသာစွာ ပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ ဟက်တာ ၅.၉ သန်း ရှိခဲ့ပြီး အလားတူပင် ဝါစိုက်ဧရိယာမှာလည်း သိသာစွာပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ ဟက်တာ ၁၁.၁ သန်း ရှိခဲ့ကြောင်း သိရှိရ သည်။

Source: Informist, 05 October 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)