ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

       အင်ဒိုနီးရှားအစိုးရသည် ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် တရားမျှတသော ပြည်တွင်းကုန်သွယ်ရေးကို အားပေးရန်ရည်ရွယ်ပြီး သွင်းကုန်ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ပိုမိုတင်းကျပ်ကာ ကြီးကြပ်မှုများမြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှုများကို ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး Budi Santoso က မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ Santoso က အစိုးရအနေဖြင့် နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို အခြေခံကျကျပြုပြင်ပြောင်းလဲလျက်ရှိပြီး ပိုမိုရိုးရှင်း၊ မြန်ဆန်၊ ပွင့်လင်းမြင်သာ ကာ ပေါင်းစည်းထားသည့်စနစ်တစ်ရပ်ဖော်ဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင်တွင် ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ လက်ရှိတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် သွင်းကုန်များကို တင်သွင်းခွင့်ပိတ်ပင်ထားသောကုန်ပစ္စည်းများ၊ စည်းမျဉ်းအရထိန်းချုပ်ထားသောသွင်းကုန်များနှင့် ကန့်သတ်ချက်မရှိသောသွင်းကုန်များဟူ၍ အုပ်စုသုံးခု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါစနစ်သည် စောင့်ကြည့်ကြပ်မတ်မှု ပိုမိုအားကောင်းစေရန်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ဥပဒေဆိုင်ရာသေချာရေရာမှုပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ဝန်ကြီးက သွင်းကုန်လိုင်စင်ထုတ်ပေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပိုမိုပွင့်လင်းမြင်သာပြီး တာဝန်ယူမှုရှိစေရန် တင်းကျပ်လျက်ရှိကြောင်းနှင့် တင်သွင်းသည့် ကုန်ပစ္စည်းများမှာ အများအားဖြင့် အသစ်စက်စက်ပစ္စည်းများ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ သွင်းကုန်လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် Importer Identification Number (API) အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည့် Business Identification Number (NIB) ကို မဖြစ်မနေရယူထားရမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ အချို့သော ကုန်စည်အမျိုးအစားများအတွက် သွင်းကုန်လုပ်ငန်းလိုင်စင် ရယူရသည့်အပြင် လက်ရှိစည်းမျဉ်းများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိမရှိစစ်ဆေးနိုင်ရန် လွတ်လပ်သည့်စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့များ၏ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အတည်ပြုချက်များလည်းလိုအပ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အပြင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ပေါင်းစည်းထားသည့် အီလက်ထရွန်နစ်လိုင်စင်နှင့် စောင့်ကြည့်စနစ်များမှတစ်ဆင့် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှုများ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်အသွင်ကူးပြောင်းမှုကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းလိုင်စင်ဝန်ဆောင်မှုများအားလုံးကို ယခုအခါ Single Submission (SSm) စနစ်မှတစ်ဆင့် အွန်လိုင်းဖြင့် အပြည့်အဝ ဆောင်ရွက်နိုင်ပြီဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် သေချာရေရာမှုပိုမိုရရှိစေရန်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများလျှော့ချနိုင်ရန် ဝန်ဆောင်မှုပေးချိန်ကို အများဆုံးငါးရက်အတွင်း သတ်မှတ်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါအစီအမံများသည် အင်ဒိုနီးရှား၏ အုပ်ချုပ်ရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု ကြိုးပမ်းချက်များ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ကုန်သွယ်ရေးထိရောက်မှုမြှင့်တင်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဝန်းကျင် အားကောင်းစေရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း တိုးမြှင့်ရေးတို့ကို ရည်ရွယ်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အပြင် Santoso က ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းများကို သွင်းကုန်အလွန်အကျွံ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် ထိခိုက်မှုမရှိစေရန် ကုန်သွယ်ရေးကာကွယ်ရေး အစီအမံများကိုလည်း အင်ဒိုနီးရှားက အသုံးပြုနေကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပါသည်။
         ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏အချက်အလက်များအရ အင်ဒိုနီးရှားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကုန်သွယ်ရေးကာကွယ်မှုအစီအမံများ အသုံးပြုမှုအများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အမှု ၉ ခုဖြင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ safeguard လုပ်ဆောင်ချက်များ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။
         ၎င်းအစီအမံများသည် ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် သွင်းကုန်များ အလွန်အကျွံ ဝင်ရောက်လာမှုမှကာကွယ်ရန်ရည်ရွယ်ထားကြောင်း ဝန်ကြီး Santoso က ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Antara News                                                                             

DOCA (ရန်ကုန်)

    မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဆန်အကျပ်အတည်းသည် အစိုးရအနေဖြင့် အရန်ဆန်ပမာဏကို အမှန်တကယ်ထက် ပိုမိုတွက်ချက်ခဲ့မိခြင်း၊ အခြေအနေကို အချိန်ကိုက် သိရှိ နားလည်ရန် နှောင့်နှေးခဲ့ခြင်းနှင့် အရေးပေါ်အရန်ဆန်များကို ထုတ်ပေးရန် တုံ့ပြန်မှု နှေးကွေးခဲ့ ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း ဂျပန်အစိုးရက သောကြာနေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။   

    အစိုးရ၏ ပြောကြားချက်အရ အပူချိန်မြင့်မားမှုကြောင့် သီးနှံအထွက်နှုန်း မကောင်းခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသား ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ ဝင်ရောက်မှုကြောင့် စားသုံးမှုမြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ငလျင် ကြီးလှုပ်ခတ်နိုင်ခြေအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်သောအားဖြင့် အချို့က ဆန်များကို ဝယ်ယူစုဆောင်း ခြင်း အပါအဝင် ဝယ်လိုအားနှင့် ရောင်းလိုအား အကြောင်းရင်းများကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နွေရာသီ ဝန်းကျင်တွင် ဆန်ပြတ်လပ်မှုပြဿနာမှာ သိသာထင်ရှားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

    ဆန်ထုတ်လုပ်မှုသည် လုံလောက်မှုရှိသည်ဟူသော အခြေခံယူဆချက်အပေါ် ယုံကြည်ခဲ့ ခြင်းကြောင့် အစိုးရအနေဖြင့် ဆန်ဖြန့်ဖြူးမှုအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းအချက် အလက်များကို တက်ကြွစွာ စုဆောင်းခြင်း မရှိခဲ့ဘဲ ယင်းကတစ်ဆင့် ဆန်ဈေးနှုန်းများ အလွန် အမင်း မြင့်တက်လာခြင်းဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း The white paper တွင် ဖော်ပြ ထားသည်။

    ထိုသို့ ဆန်ပြတ်လပ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြည်သူလူထု၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို လျော့ပါး သက်သာစေရန်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အဓိကစားနပ်ရိက္ခာဖြစ်သော ဆန်၏ လက်လီဈေးနှုန်းများကို ပြန်လည်ကျဆင်းသွားစေရန်အတွက် အရေးပေါ်အသုံးပြုရန် သိုလှောင်ထားရှိသော အရန်ဆန် များကို ထုတ်ပေးရန် အစိုးရအား တွန်းအားပေးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။       

    သို့သော်လည်း အစိုးရအနေဖြင့် ထိုသို့ အရန်ဆန်များကို ထုတ်ပေးရန် အလွန် နှောင့်နှေးခဲ့ ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ပြီး ယင်းလုပ်ဆောင်ချက်သည် ဆန်လက်ကားဒိုင်များကြားရှိ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို လျှော့ချပေးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။

    ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှ ဆန်တင်သွင်းမှုပမာဏသည် ယခင်နှစ်ထက် ၉၅ ဆ အထိ မြင့်တက်လာပြီး တန်ချိန် ၉၆,၈၃၄ သို့ ရောက်ရှိခဲ့ရာ ယင်းအခြေအနေကြောင့် ပြည်တွင်း ဆန်ထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍ ထိခိုက်နိုင်ကြောင်း အစိုးရက The white paper ၏ နှစ်ပတ်လည် (အစီရင်ခံစာ) တွင် သတိပေးခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်တောနှင့် ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံ၏ လူဦးရေလျော့နည်းလာမှုနှင့်အတူ ဆန်ဝယ်လိုအားနှင့် စားသုံးမှုလည်း လျော့ကျသွား လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခဲ့သည်။

     သို့သော်လည်း နိုင်ငံခြားသား ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ ဝင်ရောက်မှု မြင့်တက်လာခြင်း ကြောင့် ဆန်စားသုံးမှု ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည့်အပြင် ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် Nankai Trough တွင် အင်အားပြင်းငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်နိုင်ခြေနှင့် ပတ်သက်၍ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် အစိုးရက သမိုင်းတစ်လျှောက် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြည်သူများ ဆန်ဝယ်ယူစုဆောင်းခဲ့သဖြင့် အဆိုပါခန့်မှန်းချက်မှာ မှားယွင်းသွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

    သီးခြားလွတ်လပ်သော လုပ်ငန်းကဏ္ဍဆိုင်ရာ စစ်တမ်းကောက်ယူမှုတစ်ခုအရ ၂၀၂၅ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် တစ်ဦးချင်းစီ၏ ပျမ်းမျှဆန်စားသုံးမှုပမာဏသည် ယခင်နှစ်ထက် ၆.၁ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းသွားခဲ့ပြီး တစ်လလျှင် ပျမ်းမျှ ၄,၄၃၅ ဂရမ်သာရှိပြီး ယင်းသည် ခုနစ်နှစ်တာကာလ အတွင်း အနိမ့်ဆုံးပမာဏ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

    ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဆန်အကျပ်အတည်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိနေချိန်အတွင်း ဆန် ဈေးနှုန်းမှာ ၅ ကီလိုဂရမ်လျှင် ယာယီအားဖြင့် ယန်း ၄,၀၀၀ (၂၅ ဒေါ်လာ) အထက်သို့ မြင့်တက် သွားခဲ့ပြီး ယင်းအခြေအနေကြောင့် အိမ်ထောင်စုများမှာ ဆန်အစား ခေါက်ဆွဲနှင့် ပေါင်မုန့်များကို ပြောင်းလဲ စားသုံးလာကြကြောင်း ဆန်လက်ကားဒိုင်များက ပြောကြားခဲ့သည်။

    ဝန်ကြီးချုပ် Sanae Takaichi ၏ အစိုးရအဖွဲ့က သောကြာနေ့တွင် အတည်ပြုပေးခဲ့သော အဆိုပါ The white paper စာတမ်းသည်  စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ၏ လက်ရှိအခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင် နေရသော စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ပြုစုထားသည့် အစိုးရ၏ အစီရင်ခံစာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဆန်၊ အမဲသားနှင့် လက်ဖက်စိမ်း တို့အပါအဝင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်များ အပေါ် ပြည်ပနိုင်ငံများ၌ စိတ်ဝင်စားမှု ပိုမိုမြင့်တက်လာကြောင်း အဆိုပါစာတမ်းတွင် မှတ်တမ်း တင်ထားပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ရိက္ခာနှင့် စားသောက်ကုန်ပစ္စည်းများ တင်ပို့မှုသည် ၁၂.၈ ရာခိုင်နှုန်း အထိ တိုးတက်လာကာ ယန်း ၁.၇၀ ထရီလီယံအထိ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

Source: KYODO News, 29 May 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

   ၂၀၄၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စိုက်ပျိုးရေးလယ်ယာ ထွက်ကုန်တင်ပို့မှု ဗဟိုအချက် အချာ ဒေသအဖြစ်ပေါ်ထွန်းရန် အလားအလာရှိသည့် ပြည်နယ်တစ်ခုအနေဖြင့် အိန္ဒိယမြောက် ပိုင်း Uttar Pradesh ပြည်နယ်၌ ၂၀၂၆-၂၀၂၇ တွင် ဆောင်းဦးသီးနှံတန်ချိန် ၃၀.၂၅ သန်းကျော် ထုတ်လုပ်နိုင်ရေး ရည်ရွယ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း၊ ယခုခန့်မှန်းထားမှုသည် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က ထွက်ရှိခဲ့သည့် တန်ချိန် ၂၅.၆၂  သန်းထက် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး မြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိ ရသည်။

    ပြည်နယ်စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးချုပ် Baldev Singh Aulakh က ပြည်နယ်အနေဖြင့် အစော ပိုင်းက ကောက်ပဲသီးနှံအတွက် အခြားပြည်နယ်များအပေါ် မှီခိုမှုရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ပြည် နယ်အတွင်း သီးနှံအထွက်နှုန်းလုံလောက်မှုရှိရုံသာမက အခြားပြည်နယ်များအတွက်ပါ ထုတ်လုပ် ပေးနိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ပြောင်းနှင့် ဆီထွက်သီးနှံကဲ့သို့ အကျိုးအမြတ်များပြားသည့် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြရန်တွန်းအားပေးလျက်ရှိသကဲ့သို့ တောင်သူများအား အထွက်နှုန်းများ ပြားစေရေး ခေတ်မီနည်းပညာများ အသုံးပြုကြရန် တိုက်တွန်းထားကြောင်း သိရသည်။ ပြည် နယ်စိုက်ပျိုးရေးညွှန်ကြားရေးမှူး Pankaj Tripathi က တန်ချိန် သန်း ၃၀.၂၅ ထွက်ရှိရန် မျှော် မှန်းချက်ကို ပြည့်မီရန်အတွက် ဆောင်းဦးသီးနှံ စိုက်ပျိုးသည့် ဧရိယာအား လယ်ဧက ၁၁ သန်း အထိ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် ပြည်မီနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

    အစိုးရအနေဖြင့် Uttar Pradesh ပြည်နယ်အား ၂၀၄၇ ခုနှစ်တွင် ရေရှည်တည်တံ့ပြီး တန်ဖိုးမြင့်ပို့ကုန်များကို ဦးစားပေးတင်ပို့နိုင်သည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစိုက်ပျိုးရေး ဗဟိုအချက် အချာ ဒေသတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် မျှော်မှန်းထားကြောင်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် ဆီထွက် သီးနှံများ အထွက်နှုန်းတိုးတက်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အော်ဂဲနစ်လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးစနစ်ကို တိုးချဲ့ ခြင်းနှင့် လေလွင့်ဆုံးရှုံးမှု လျှော့ချခြင်းစသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ရန်စီစဉ်လျက်ရှိကြောင်း၊ လက်ရှိ ကာလတွင် Uttar Pradeshပြည်နယ်သည် ကောက်ပဲသီးနှံ၊ ဂျုံ၊ အာလူး၊ သကြား၊ ဟင်းသီးဟင်း ရွက်နှင့် ပျားရည်စသည်တို့ကို ထိပ်ဆုံးမှ ထုတ်လုပ်နေသည့် ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ သည်။

    အသားတင်စီးပွားရေးဆိုင်ရာတန်ဖိုး(GVC) ရူပီး၄.၆၆ ထရီလီယံခန့်ဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး ထုတ် ကုန်တန်ဖိုးအားလုံး၏ ဒုတိယအများဆုံးကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း၊ Uttar Pradeshပြည်နယ်သည် ၂၀၁၇ နှင့် ၂၀၂၅ အကြားတွင် စိုက်ပျိုးရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အားကောင်းခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါ ကာလတွင် ဆီထွက်သီးနှံအထွက်နှုန်း ၃၄ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ပဲအမျိုးမျိုးအထွက်နှုန်း ၂၆ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီးမြင့်တက်ခဲ့ပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကောက်ပဲသီးနှံအထွက်နှုန်း ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ဂျုံ အထွက်နှုန်း ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းအသီးသီးမြင့်တက်ခဲ့ကြောင်းသိရသည်။

    သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာခေတ်တွင် အထွက်နှုန်းများပြားသည့် မျိုးစေ့များရရှိရန်၊ ခေတ်မီလယ်ယာသုံးပစ္စည်းများအသုံးပြုနိုင်ရန်၊ သိပ္ပံနည်းကျ စိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များ အသုံး ပြုနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းသည် အဓိကကျပြီး၊ ရာသီဥတုဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများအား ဖြေရှင်း ပေးခြင်းနှင့် သီးနှံလေလွင့်ဆုံးရှုံးမှုမှ ကာကွယ်ပေးခြင်းသည်လည်း အရေးကြီးကြောင်း ၎င်းက အလေးထား ပြောကြားခဲ့သည်။

   မကြာမီက လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံပညာရှင်များသည် တောင်သူများနှင့် ပူးပေါင်း၍ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ကုလားပဲ၊ ပြောင်းဖူး စသည့် သီးနှံအမျိုးမျိုးအား ရောဂါပိုးမွှားကာကွယ်ရေး စီမံ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ခေတ်မီလယ်ယာသုံးစက်ကိရိယာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာအသုံးပြုခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း၊ ပြည်နယ်မှ တောင်သူများအနေဖြင့် ပြောင်းဖူးစိုက်ပျိုးခြင်း ကြောင့် အစားအစာထုတ်လုပ်သူမှ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သူများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနေပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့အပြင် ပြည်နယ်အတွင်း လယ်ယာသုံးနွားများအား အဓိကထား၍ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မျှတသည့် ဓါတ်မြေဩဇာ အသုံးပြုခြင်း၊ စပါးမျိုးစေ့ တိုက်ရိုက်ချစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ဆီထွက်သီးနှံနှင့် ပဲအမျိုးမျိုး အထွက်နှုန်းမြင့်မားရေး စသည်တို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အသိပညာပေးမှု တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ ကြောင်း သိရသည်။

Source :Business Standard, 28 May 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     အမေရိကန် စိုက်ပျိုးရေးဌာန (USDA)က နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်ခဲ့သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆန်ကုန်သွယ်မှု အစီရင်ခံစာ၌ ဖော်ပြချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်သည် ဆန်တန်ချိန် ၃.၉ သန်းခန့် တင်သွင်းရဖွယ်ရှိပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ နောက်၌ ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး ဆန်တင် သွင်းသူ ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်မှုတိုးချဲ့လုပ်ဆောင်ခြင်းက ဗီယက်နမ်၏ ဆန်တင်သွင်း မှုကို သိသာစွာ မြင့်တက်လာစေကြောင်း USDA က ပြောဆိုထားသည်။ ယခုနှစ် ပထမလေးလ အတွင်း ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် တန်ဖိုးအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၁၃ သန်းခန့်ရှိသော ဆန် တန်ချိန် ၁.၅ သန်းကို တင်သွင်းထားပြီးဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဆန်တင်သွင်းမှု တိုးတက်လာသည့် အပြင် ဆန်တင်ပို့မှုမှာလည်း မြင့်တက်လာခဲ့ရာ အဆိုပါကာလအတွင်း ဆန်တန်ချိန် ၃.၃ သန်း တင်ပို့မှုမှ ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၅၇ ဘီလီယံရရှိခဲ့သည်။ ရလဒ်အားဖြင့် ဗီယက်နမ်သည် ဆန်ကုန်သွယ်မှုမှ အသားတင်ဝင်ငွေ ဒေါ်လာ ၉၅၇ သန်း စံချိန်တင်ရရှိထားပြီး ယခင်နှစ်ကာလ တူထက် ၅.၆ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သည်။

    Tây Ninh ပြည်နယ် စက်မှုနှင့်ကုန်သွယ်ရေးဌာနမှ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး Chau Thi Le က သီးနှံရိတ်သိမ်းသည့် ရာသီကာလများအတွင်း ကမ္ဘောဒီးယားဘက်မှ စပါးပမာဏ အမြောက် အမြားကို Tây Ninh နှင့် An Giang တို့ကဲ့သို့သော နယ်စပ်ဒေသပြည်နယ်များကို ဖြတ်သန်းလျက် ဗီယက်နမ်ဘက်သို့ သယ်ယူပို့ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း၊ ထိုသို့တင်သွင်းလာသည့် စပါးများစွာသည် ဗီယက်နမ်ကုန်သည်များက ကမ္ဘောဒီးယားဘက်ခြမ်းတွင် လယ်ယာမြေများ ငှားရမ်းလျက် မျိုး စေ့နှင့် မြေဩဇာများ ထောက်ပံ့၍ စိုက်ပျိုးပြီး ရိတ်သိမ်းထွက်ရှိသည့်အခါ ဗီယက်နမ်သို့ ပြန်လည် ပို့ဆောင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

    ကမ္ဘောဒီယားနိုင်ငံဘက်မှ တင်သွင်းလာသည့် ဆန်နှင့်စပါးများကို နှစ်ကာလများစွာ ကြာ သည့်တိုင် တရားဝင်စာရင်းဇယားများတွင် အပြည့်အဝ ရေးသွင်းနိုင်ခြင်းမရှိကြောင်း၊ သို့သော် ထိုသို့ တင်သွင်းမှုသည် ပြည်တွင်း ဆန်စားသုံးမှုအပေါ် သက်ရောက်မှု အနည်းငယ်သာရှိသည်ဟု ဗီယက်နမ်စားသောက်ကုန်အသင်းက ပြောဆိုထားကြောင်း သိရသည်။

     ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ယခုနှစ် ပထမလေးလ၌ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှ စပါးတန်ချိန် ၆၃၃၀၀၀ ခန့်ကို တင်သွင်းထားပြီး ၎င်းတို့အနက် အများစုသည် OM 5451 စပါးမျိုးဖြစ်ကြောင်း ဗီယက်နမ် စားသောက်ကုန်အသင်းက ပြောဆိုခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းဈေးကွက်ဝယ်လိုအားနည်းပါးပြီး ဈေးနှုန်း နိမ့်ကျမှုအရ ယခုအခါ ဗီယက်နမ်ပြည်တွင်း၌ OM 5451 စပါးမျိုးကို စိုက်ပျိုးမှုမှာ အလွန်နည်းပါး လျက်ရှိပြီး ကမ္ဘောဒီးယားမှ တင်သွင်းသော ၎င်းစပါးများကို ပြည်ပသို့ ပြန်လည်တင်ပို့ရန်အတွက် ကြိတ်ခွဲပြုပြင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြည်ပမှ ဆန်စပါးများ တင်သွင်းနေရခြင်းကို စိုးရိမ်ဖွယ် အကြောင်းတစ်ရပ်အဖြစ် မဟုတ်ဘဲ ဗီယက်နမ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအတွက် အကျိုးဖြစ် ထွန်းစေသည့် အပြုသဘောဆောင်သော တိုးတက်မှုတစ်ရပ်အဖြစ် ဗီယက်နမ် စားသောက်ကုန် အသင်းမှ ကိုယ်စားလှယ်များက ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

    အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ၌ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုစရိတ်နည်းပါးခြင်းက ဗီယက်နမ်လယ်သမားများ နှင့် ကုမ္ပဏီများကို မြေငှားရမ်း၍ စိုက်ပျိုးစေရန် တွန်းအားပေးလျက်ရှိရာ ကမ္ဘောဒီးယားထံမှ ဆန်စပါးများ တင်သွင်းမှုမှာ ဆက်လက်တိုးတက်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

Source: dantri.com.vn, 22 May 20262026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

   အမေရိကန်-အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့အကြား ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကြောင့် ပင်လယ်ကွေ့ စျေးကွက်များသို့ အရည်အသွေးမြင့် ဘာစမာတီဆန်အမျိုးအစား တင်ပို့မှုများ ပြတ်တောက် သွားခဲ့ရပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ ပထမလေးလပတ်အတွင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဆန်တင်ပို့မှုသည် ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် အနည်းငယ် ကျဆင်းသွားခဲ့ကြောင်း အစိုးရအရာရှိနှစ်ဦးက ပြောကြား ခဲ့သည်။

    ကမ္ဘာ့ဆန်တင်ပို့မှု၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို တာဝန်ယူထားသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ၎င်း၏နောက်တွင် ဒုတိယ၊ တတိယနှင့် စတုတ္ထမြောက် အများဆုံး ဆန်တင်ပို့နေ သည့် ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နှင့် ပါကစ္စတန် သုံးနိုင်ငံပေါင်း တင်ပို့မှုထက် ပိုမိုများပြားစွာ တင်ပို့လေ့ရှိ သည်။ ယခုနှစ်တွင် ဆန်စပါးစံချိန်တင် ရိတ်သိမ်းနိုင်ခဲ့ပြီးနောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဆန်စျေးနှုန်းများ သည် ၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကျဆင်းသွားခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ ယခုကဲ့သို့ ဆန်တင်ပို့မှု လျော့ကျလာခြင်းက ပြည်တွင်း ဆန်စျေးနှုန်းများအပေါ် ဖိအား ပိုမိုသက်ရောက်လာစေမည်ဖြစ်သည်။

    ဇန်နဝါရီလမှ ဧပြီလအထိ ကာလအတွင်း နိုင်ငံ၏ ဆန်တင်ပို့မှုသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်က ထက် ၁.၃ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ပြီး မက်ထရစ်တန်ချိန် ၈.၃၉ သန်း ရှိခဲ့ကြောင်း အဆိုပါ အရာရှိ များက ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံ အပါအဝင် အခြားစျေးကွက်များသို့ တင်ပို့မှု လျော့ကျသွား ခြင်းကြောင့် အဆိုပါကာလအတွင်း ဘာစမာတီဆန် တင်ပို့မှုသည် ၇ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းကာ မက်ထရစ်တန်ချိန် ၂.၃ သန်းသာ ရှိခဲ့သည်။ ဘာစမာတီမဟုတ်သော အခြားဆန်အမျိုးအစား တင်ပို့မှုမှာမူ လွန်ခဲ့သောနှစ်က မက်ထရစ်တန်ချိန် ၆.၀၃ သန်း ရှိခဲ့ရာမှ ယခုနှစ်တွင် ၆.၀၉ သန်း သို့ အနည်းငယ် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။

    အမည်မဖော်လိုသည့် နယူးဒေလီအခြေစိုက် ဆန်တင်ပို့သူတစ်ဦးက အီရန်စစ်ပွဲ မပြီးဆုံး မချင်း ဆန်တင်ပို့မှုပမာဏသည် ပုံမှန်အဆင့်အောက်တွင် ဆက်လက်ရှိနေဦးမည်ဟု ယူဆရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အီရန်၊ အီရတ်၊ ကာတာနှင့် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားနိုင်ငံများသို့ ဦးတည်မည့် ဆန်တင်ပို့မည့် သင်္ဘောများသည် ပဋိပက္ခကြောင့် လမ်းခရီးတွင် ကြန့်ကြာမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေ ရသဖြင့် ဝယ်ယူသူများနှင့် တင်ပို့သူများက အရောင်းအဝယ် စာချုပ်အသစ်များ ချုပ်ဆိုရန် လက်တွန့်နေကြကြောင်း အဆိုပါ ကုန်သည်က ဆိုသည်။

    အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ဘာစမာတီမဟုတ်သော အခြားဆန်များကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ဘီနင်၊ အိုင်ဗရီကို့စ်၊ ဂီနီနှင့် ကင်မရွန်းစသည့် နိုင်ငံများသို့ အဓိက တင်ပို့လေ့ရှိပြီး အရည်အသွေးမြင့် ဘာစမာတီဆန်များကိုမူ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား၊ အီရတ်၊ အီရန်နှင့် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည် ထောင်စု (UAE) ရှိ ဝယ်ယူသူများထံ အဓိက တင်ပို့သည်။ အစိုးရ၏ ကိန်းဂဏန်း အချက်အလက် များအရ ပြီးခဲ့သည့်နှစ်တွင် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယားနိုင်ငံက ကျော်တက်သွားသည်အထိ အီရန် နိုင်ငံသည် အိန္ဒိယဘာစမာတီဆန်၏ အကြီးမားဆုံးစျေးကွက် ဖြစ်ခဲ့သည်။

    ဖေဖော်ဝါရီလကုန်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်-အစ္စရေးတို့၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် အီရန်စစ်ပွဲ စတင်ခဲ့ပြီးကတည်းက သင်္ဘောအာမခံခနှင့် ရေကြောင်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ခများ မြင့် တက်လာခဲ့ကာ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားတစ်လျှောက် ရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို ပြတ် တောက်သွားစေခဲ့သည်။ ယင်းအခြေအနေကြောင့် အာဖရိကဝယ်ယူသူများထံမှ ဘာစမာတီ မဟုတ်သော အခြားဆန်များအပေါ် ဝယ်လိုအားကို ကျဆင်းစေခဲ့ကြောင်း အိန္ဒိယအရှေ့တောင် ပိုင်း Kakinadaအခြေစိုက် ဆန်တင်ပို့သူတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ ဆန်စျေးကွက်တွင် ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ မြန်မာနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့နှင့် ပြိုင်ဆိုင်နေရခြင်း ဖြစ် သည်။

Source: Reuters, 27 May 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)