အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင်မရှိမဖြစ်အဆီများ (essential oils) ဝယ်လိုအားမြင့်တက်လာမှုကို အခွင့်အလမ်းအဖြစ်အသုံးချ၍ Patchouli ဆီထုတ်လုပ်မှုကို ပိုမို နက်ရှိုင်းစွာဆောင်ရွက်ပြီး ပို့ကုန်တိုးမြှင့်ရန်ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ စက်မှုဝန်ကြီး Agus Gumiwang Kartasasmita က ဩဂုတ် ၂၀ ရက်တွင် ဂျကာတာမြို့၌ ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ essential oils ပို့ကုန်အလားအလာသည် ပိုမိုကောင်းမွန်လာနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံ၏ HS Code 3301 အောက်ရှိ essential oils ပို့ကုန်တန်ဖိုးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၄၈.၇ သန်း ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅၉.၅ သန်းမှ ၃၄.၄ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အတူ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ Patchouli ဆီ ပို့ကုန်တန်ဖိုးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၇၃.၄ သန်း ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၄၁.၃ သန်းမှ ၂၂.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုပို့ကုန် တိုးတက်မှုက အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံထုတ် essential oils များမှာ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းရှိပြီး ဝယ်လိုအားကောင်းနေသည်ကို ပြသနေကြောင်း ဝန်ကြီးကပြောကြားပြီး ပြည်တွင်းတန်ဖိုး မြှင့်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ အင်ဒိုနီးရှားသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ၊ အမေရိကန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဘရာဇီး နိုင်ငံတို့နောက် ကမ္ဘာ့ပဉ္စမအကြီးဆုံး essential oils ပို့ကုန်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ကမ္ဘာ့ essential oils ကုန်သွယ်မှုတန်ဖိုးမှာလည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆ ဒသမ ၂၉ ဘီလီယံမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆.၄၉ ဘီလီယံအထိ မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရ ပါသည်။ သို့သော် စီးပွားရေးတန်ဖိုးပိုမိုမြင့်မားသည့် ဆင့်ပွားထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်ဖွံ့ဖြိုးရေး တွင် စိန်ခေါ်မှုများရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း Agus က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် Patchouli ဆီ ထုတ်လုပ်မှုအခြေခံကောင်းမွန်ပြီး ပို့ကုန်ဈေးကွက်များလည်း ခိုင်မာစွာ တည်ရှိနေသဖြင့် ယင်းလုပ်ငန်းကဏ္ဍတွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် အလားအလာများစွာရှိကြောင်း ဝန်ကြီးက ဆိုပါသည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် Patchouli ဆီ များကို အိန္ဒိယ၊ စင်ကာပူ၊ ပြင်သစ်၊ စပိန်၊ အမေရိကန်၊ တရုတ်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ နယ်သာလန်၊ ဂျာမနီ၊ ဗြိတိန်နှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့သို့ တင်ပို့လျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ စိုက်ပျိုးရေး အခြေပြုစက်မှုလုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ယာယီတာဝန်ယူထားသူ Putu Juli Ardika က Patchouli ဆီကို သန့်စင်ခြင်းနှင့် အစိတ်အပိုင်းခွဲထုတ်ခြင်း (refining and fractionation) တို့ဖြင့် အဆင့်မြှင့်ထုတ်လုပ်ပါက စီးပွားရေးတန်ဖိုးပိုမိုမြင့်မားသည့် ထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များအဖြစ် အရည်အသွေးမြင့် Patchouli  ဆီ၊ အမွှေးနံ့သာများ၊ ပိုးသတ်ဆေးများ၊ ဆေးဝါးပါဝင်သည့် အဆီများနှင့် အနံ့ကုထုံး (aromatherapy) ထုတ်ကုန်များထုတ်လုပ်နိုင်ကြောင်း Ardika က ဆိုပါသည်။ Patchouli ဆီကို ပြည်တွင်း၌ပိုမိုအဆင့်မြှင့် ထုတ်လုပ်နိုင်ပါက ကုန်ကြမ်းအဖြစ်အသုံးပြုမှုအပြင် ရေမွှေး၊ အလှကုန်၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာသုံးပစ္စည်းများ၊ ဆေးဝါး၊ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် အနံ့ကုထုံးလုပ်ငန်းများအထိ အသုံးပြုနိုင်သည့်ဈေးကွက်များကို ပိုမိုချဲ့ထွင်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း Ardika က ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Antara News                                                                             

DOCA (ရန်ကုန်)

           ကမ္ဘောဒီးယား စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်တောနှင့် ငါးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန (MAFF) နှင့် ဥရောပ သမဂ္ဂ (EU) တို့သည် ဥရောပဖွံ့ဖြိုးရေးမိတ်ဖက်အဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ ပြည်တွင်းစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းများကို တန်ဖိုးမြင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွံ့ဖြိုးရန် ဆောင်ရွက်နေကြ သည်။ အဆိုပါပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွင် ရေရှည်တည်တံ့သည့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု၊ အစားအစာ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးနှင့် ထုတ်ကုန်တန်ဖိုးမြှင့် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေးတို့ကို အဓိကထားပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံထွက် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များကို အရည်အသွေးမြင့် ဒေသတွင်းဈေးကွက်များနှင့် ဥရောပဈေးကွက်များသို့ ပိုမိုဝင်ရောက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ယင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ဩဂုတ် ၁၇ ရက်မှ ၁၈ ရက်အထိ Tboung Khmum၊ Kratie နှင့် Stung Treng ပြည်နယ်များတွင်ပြုလုပ်ခဲ့သည့် Cambodia-Team Europe ပူးတွဲခရီးစဉ်အတွင်း အလေးထားဖော်ပြခဲ့သည်။ ခရီးစဉ်ကို MAFF ဝန်ကြီး Dith Tina နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ EU သံအမတ် Igor Driesmans တို့က ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ဥရောပသံအမတ်များ၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးမိတ်ဖက်များနှင့် အစိုးရတာဝန်ရှိသူများ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအဖွဲ့တွင် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ သံအမတ် Markéta Kolc Hájková၊ ရိုမေးနီးယား သံအမတ် Cristina Romila နှင့် ခရိုအေးရှား သံအမတ် Ivan Velimir Starčević တို့အပြင် သြစတြီးယား၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အိုင်ယာလန်နှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့၏ သံရုံးများမှ အကြီးအကဲများလည်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ခရီးစဉ်အတွင်း ဥရောပ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်နေသည့် အစီအစဉ်များမှ လယ်သမားများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအား အခြေခံကုန်ကြမ်း စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုအဆင့်မှ ကျော်လွန်ကာ တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ကူညီပေးနေမှုများကို လေ့လာခဲ့ကြသည်။ ယင်းတွင် စာချုပ်ချုပ်ဆိုစိုက်ပျိုးရေး၊ ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် ထုတ်ကုန်ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေး၊ အရည်အသွေးအာမခံရေးနှင့် ဈေးကွက်ချိတ်ဆက်ပေးရေးတို့ ပါဝင်သည်။ Modern Agricultural Communities (MACS) နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုစိုက်ပျိုးရေးစနစ်များမှတစ်ဆင့် လယ်သမားများကို စုစည်းကာ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် တည်ငြိမ်ပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရသည့် ကုန်ကြမ်းထောက်ပံ့မှုရရှိစေရန် ဆောင်ရွက်နေကြောင်း Dith Tina က ဆိုသည်။ ထို့အပြင် သီဟိုဠ်စေ့နှင့် ငရုတ်ကောင်းကဲ့သို့ အဓိကစိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များအတွက် အစားအစာဘေးကင်းလုံခြုံရေး စံနှုန်းများ၊ ရေရှည်တည်တံ့မှုနှင့် ဈေးကွက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းတို့ကို EU နှင့် မိတ်ဖက်အဖွဲ့များနှင့် အတူမြှင့်တင်ပေးနေပြီး ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်များတွင် လယ်သမားများအတွက် အခွင့်အလမ်းသစ်များ ဖန်တီးပေးနိုင်မည်ဟု Dith Tina က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ EU သံအမတ် Igor Driesmans က Team Europe သည် EU Global Gateway မဟာဗျူဟာ မှတစ်ဆင့် နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှု၊ အစားအစာဘေးကင်းလုံခြုံရေးနှင့် ထုတ်ကုန်ပြုပြင် ထုတ်လုပ်ရေးစနစ်များတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကာ ကမ္ဘောဒီးယား၏ သီဟိုဠ်စေ့နှင့် ငရုတ်ကောင်း တန်ဖိုးကွင်းဆက်များကို ခိုင်မာစေရန် ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ယင်း ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ပြည်တွင်းစိုက်ပျိုးရေး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် တန်ဖိုးမြင့်ထုတ်ကုန်များကို ပြည်တွင်း၌ ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး အရည်အသွေးမြင့် ပို့ကုန်ဈေးကွက်များသို့ ဝင်ရောက်နိုင်မည်ဟု ၎င်းက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ခရီးစဉ်အတွင်း ဒေသခံလယ်သမားများနှင့် ကိုယ်တိုင်တွေ့ဆုံခဲ့ခြင်းက စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဥရောပ မိတ်ဖက်များအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လက်တွေ့မြင်တွေ့ နိုင်စေခဲ့ကြောင်း Driesmans က ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

DOCA(ရန်ကုန်)

   ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ဇွန်လအထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပဲစင်းငုံတင်သွင်းမှုပမာဏသည် ယခင်နှစ်ကာလထက် ၄၃ ရာခိုင်နှုန်းကျော် မြင့်တက်ပြီး တန်ချိန် ၅၀၅,၂၈၆ အထိ ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ ကာလအတွင်း မတ်ပဲတင်သွင်းမှုမှာ ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကျဆင်းလျက် တန်ချိန် ၃၃၉,၈၇၇ ခန့် ရှိခဲ့ ကြောင်း အိန္ဒိယကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ထားသည့် အချက်အလက်များကို ကိုးကား၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပဲမျိုးစုံနှင့် ကောက်ပဲသီးနှံများအသင်း (IPGA) က ပြောကြားခဲ့သည်။ ဇွန်လတစ်လတည်းတွင် ပဲစင်းငုံတင်သွင်းမှုသည် ယခင်နှစ်ထက် ၄၃% မြင့်တက်ခဲ့ပြီး တန်ချိန် ၇၇,၈၃၀ ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မတ်ပဲတင်သွင်းမှုမှာ ၂၂% မြင့်တက်ကာ တန်ချိန် ၄၆,၈၂၀ တန် ရှိခဲ့ ကြောင်း စာရင်းအချက်အလက်များအရ သိရှိရသည်။

   အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပထမနှစ်ဝက်ကာလအတွင်း ပဲစင်းငုံကို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အာဖရိကနိုင်ငံများမှ အများဆုံးတင်သွင်းခဲ့‌ကြောင်း၊ မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံမှ မတ်ပဲတန်ချိန် 183,753၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ မတ်ပဲတန်ချိန်  123,725၊ တန်ဇန်နီးယားနိုင်ငံမှ မတ်ပဲတန်ချိန် 101,163၊ ဆူဒန် နိုင်ငံမှ မတ်ပဲတန်ချိန် ၄၉,၀၄၉ တို့ကို အသီးသီး တင်သွင်းခဲ့ကြောင်း အချက်အလက်များအရ သိ ရှိရသည်။

    အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှ ဇွန်လအထိ မြန်မာနိုင်ငံမှ မတ်ပဲတန်ချိန် 278,320 တင်သွင်းခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွက် မတ်ပဲတင်သွင်းရာတွင် တစ်ဖြည်းဖြည်း အရေးပါ လာသည့် အခြားနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် ဘရာဇီးနိုင်ငံမှ တင်သွင်းမှုမှာ အဆိုပါကာလအတွင်း တန်ချိန် 39,309 ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ မတ်ပဲတန်ချိန် 11,449 ကို တင်သွင်းခဲ့ပြီး အခြားနိုင်ငံများမှလည်း တန်ချိန် 10,798 ကို တင်သွင်းခဲ့ကြောင်း အချက်အလက် များရ သိရှိရသည်။

Source: Informist, 14 August 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      အခြေခံလိုအပ်ချက် ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် ဖိလစ်ပိုင်အစိုးရ၏ ပီဆို ၂၀ နှုန်းဖြင့် ဆန်ရောင်းချပေးသည့် အစီအစဉ်သည် Taglibas၊ Looc၊ Labuan၊ Linguisan၊ Tigpalay၊ San Pedro နှင့် Sto. Niño ကျေးရွာအုပ်စုများသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သဖြင့် Tungawan မြို့ရှိ အိမ် ထောင်စုများစွာသည် ဈေးနှုန်းသက်သာသော ဆန်ကို ဝယ်ယူခွင့်ရရှိလာကြပြီး အကန့်အသတ် ရှိသော အိမ်ထောင်စုအသုံးစရိတ်များအတွက် ပိုမိုအဆင်ပြေစေခဲ့သည်။

    အဆိုပါအစီအစဉ်သည် သမ္မတ Ferdinand R. Marcos Jr. ဦးဆောင်သည့် အစိုးရအောက် တွင် ဖိလစ်ပိုင်အိမ်ထောင်စုများ၊ အထူးသဖြင့် နေ့စဉ် အိမ်ထောင်စု အသုံးစရိတ် စီမံခန့်ခွဲရာတွင် အကူအညီ လိုအပ်နေသူများအတွက် အဓိက စားနပ်ရိက္ခာများကို ပိုမိုဈေးနှုန်းသက်သာစွာဖြင့် အဆင်ပြေလွယ်ကူစွာ ဝယ်ယူနိုင်ရေး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ချက်များ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

    Tungawan မြို့ရှိ မိသားစုများအတွက် ဆန်တစ်ကီလိုလျှင် ပီဆို ၂၀ နှုန်းဖြင့် ဆန်ရရှိနိုင် ခြင်းသည် များစွာသက်သာရာ ရစေခဲ့ကြောင်း၊ ဆန်တစ်ကီလိုလျှင် ချွေတာရရှိသည့် ငွေများကို သွားလာရေးစရိတ်၊ ကျောင်းစရိတ်၊ မီးဖိုချောင်နှင့် အသုံးဆောင်စရိတ်များ၊ အခြား အစားအသောက် ဝယ်ယူမှုများ အပါအဝင် အိမ်ထောင်စု၏ အခြားလိုအပ်ချက်များအတွက် လွှဲပြောင်းအသုံးပြုနိုင် ကြောင်း သိရှိရသည်။

    အထူးသဖြင့် ဆန်စပါးသည် ဝင်ငွေနည်း အိမ်ထောင်စုများအတွက် နေ့စဉ် အစားအသောက် စရိတ်၏ အဓိကပမာဏဖြစ်နေပြီး  အဆိုပါအစီအစဉ်၏ သက်ရောက်မှုသည် သိသိသာသာ အရေး ပါခဲ့ကြောင်း၊ နိုင်ငံ၏ အဓိက စားနပ်ရိက္ခာများထဲမှတစ်ခုကို  ဈေးနှုန်းသက်သာစွာ ဝယ်ယူရခြင်း ဖြင့် မိသားစုများအား မိမိတို့၏ ရရှိနိုင်သော ဝင်ငွေကို အကျိုးရှိရှိ အသုံးချနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ဒေသတွင်း ပြည်သူများထံ အစိုးရ၏ ကူညီထောက်ပံ့မှုများကို ပိုမိုနီးကပ်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင် ခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်း Tungawan မြို့တော်ဝန် Angelito Anińon က ပြောကြား ခဲ့သည်။

    Tungawan မြို့တော်ဝန် Angelito Aniñon က ကျေးရွာဒေသများကို သွားရောက် ကြည့်ရှု ခွင့်ရပြီး မြို့သူမြို့သားများနှင့် တွေ့ဆုံကာ မိသားစုပေါင်းများစွာထံ ပီဆို ၂၀ အစီအစဉ် ရောက်ရှိခဲ့ သည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်မိပါကြောင်းနှင့် ဈေးနှုန်းသက်သာသည့်ဆန် ဖြစ်သော်လည်း မိသားစု များ၏ နေ့စဉ်အသုံးစရိတ်များကို ကူညီပေးရာ‌ရောက်ပြီး အပြောင်းအလဲတစ်ခုကို လုပ်ဆောင် ပေးနိုင်ပါကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

    ပီဆို ၂၀ နှုန်းဖြင့် ဆန်ရောင်းချပေးသည့် အစီအစဉ်သည် အခြေခံကျသည့် ကုန်စည်များကို ပိုမိုရရှိနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အစိုးရ၏ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုများကို မြို့နယ်/ကျေးရွာ အဆင့်အထိ အကျိုးရရှိစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြင့်  ဖိလစ်ပိုင် အိမ်ထောင်စုများအား စားနပ် ရိက္ခာ ဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှု၏ ရိုက်ခတ်မှုမှ ကာကွယ်ပေးရန်အတွက် အစိုးရ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော တွန်းအားပေးမှုများကို ထင်ဟပ်စေသည်။

      အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသူများအတွက် အဆိုပါ အစီအစဉ်သည် သက်သာသောဈေးနှုန်းဖြင့် ဆန် ရရှိရုံသာမက အိမ်ထောင်စု အသုံးစရိတ်အတွက်လည်း စိတ်သက်သာမှုရရှိနိုင်မည့် အခွင့်အရေး တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ စုဆောင်းမိသည့် ငွေကြေးတိုင်းသည် မိဘများအတွက် အခြားသော နေ့စဉ် လိုအပ်ချက်တစ်ခုကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခြင်း၊ ကလေးများ၏ ကျောင်းမုန့်ဖိုးပေးနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် မိသားစု ထမင်းဝိုင်းတွင် အခြားလိုအပ်သော အစားအစာတစ်ခုခုကို ပိုမို ဖြည့်ဆည်း ပေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ အစီအစဉ်ကို Tungawan မြို့ရှိ ပိုမိုများပြားသော ကျေးရွာများထံ ဆက်လက် ဆောင်ရွက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ပြီး စားနပ်ရိက္ခာလုံခြုံရေးနှင့် ထိခိုက်လွယ်သော မိသားစုများကို ကူညီစောင့်ရှောက် ရေးဆိုင်ရာ အစိုးရ၏ အခြားသော ကြိုးပမ်းမှုများကို အထောက်အကူပြုပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဒေသဆိုင်ရာတာဝန်ရှိသူများက ပြောကြားခဲ့သည်။

Source :(PIA) Philippine Information Agency, 20 August 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဆီထုတ်လုပ်သူများအသင်း (Solvent Extractors' Association of India - SEA) ၏ အလုပ်အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ B.V. Mehta ၏ ပြောကြားချက်အရ ကမ္ဘာ့ဖွဲနုဆီ ထုတ် လုပ်နိုင်စွမ်း အလားအလာ၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် အသုံးမပြုနိုင်သေးဘဲ ကျန်ရှိနေပြီး ဈေးကွက် ပိုမိုရှာဖွေရန် လိုအပ်လျက်ရှိပါသည်။

   ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည့် အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ ဖွဲနုဆီညီလာခံ (၂၀၂၆) တွင် အိန္ဒိယ နိုင်ငံ၏ အစီရင်ခံစာကို တင်ပြစဉ် ကမ္ဘာပေါ်၌ ဖွဲနုဆီ တန်ချိန် ၈ သန်းခန့် ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် အလားအလာရှိသော်လည်း လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာ့ဖွဲနုဆီ ထုတ်လုပ်မှုမှာ တန်ချိန် ၂.၄ သန်းသာ ရှိသေးကြောင်း၊ ကမ္ဘာတစ်လွှားတွင် နောက်ထပ် ဖွဲနုဆီ တန်ချိန် ၅.၅၅ သန်းအထိ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်း ပွင့်လင်းနေဆဲဖြစ်ကြောင်း နှင့် ၎င်းကို အပြည့်အဝ ဖော်ထုတ်အသုံးပြုသွားရန်လိုကြောင်း အလုပ်အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ B.V. Mehta က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

   အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်တို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဖွဲနုဆီ အဓိကထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံများဖြစ် ကြောင်း စာရင်းဇယားများအရ သိရပြီး အိန္ဒိယ၏ ထုတ်လုပ်မှုမှာ တန်ချိန် ၁.၁ သန်းခန့်ရှိကာ တရုတ်၏ ထုတ်လုပ်မှုမှာ တန်ချိန် ၀.၇၄ သန်းခန့်ရှိပါသည်။ အိန္ဒိယသည် ဖွဲနုဆီ အဓိကထုတ် လုပ်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းကို အပြည့်အဝ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း မရှိ သေးသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပါသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ စုစုပေါင်း ဖွဲနုဆီတန်ချိန် ၂.၃ သန်းအထိ ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် အလားအလာရှိပြီး အိန္ဒိယ၏ ကြိုးပမ်းမှုများသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်း ယှဉ်ပါက သာလွန်သော်လည်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရမည့် ကိစ္စများ ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

    Mr. Mehta ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ အိန္ဒိယသည် ၂၀၂၅-၂၆ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် စပါးတန်ချိန် ၂၃၀ သန်းခန့်နှင့် ဆန် တန်ချိန် ၁၅၄ သန်းခန့် ထွက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထိုပမာဏမှ ဖွဲနု တန်ချိန် ၁၃.၁ သန်းခန့် ထွက်ရှိမည်ဖြစ်ပြီး ယင်းမှတစ်ဆင့် ဖွဲနုဆီ တန်ချိန် ၂.၃ သန်းနီးပါး ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းထား ပါသည်။ လက်ရှိကာလတွင် အိန္ဒိယသည် ဖွဲနုဆီ တန်ချိန် ၁.၁၀ သန်းခန့်သာ ထုတ် လုပ်လျက်ရှိသဖြင့် ကျန်ရှိသော တန်ချိန် ၁.၂၀ သန်းခန့် ထုတ်လုပ်နိုင်မည့်အခွင့်အရေးကို ကောင်း စွာ အသုံးပြုနိုင်ခြင်းမရှိသေးကြောင်း သိရှိရသည်။

   လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း ဖွဲနုဆီ ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းမှာ သိသိ သာသာ တိုးတက်လာခဲ့ကြောင်း၊ ဖွဲနုဆီ ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းသည် ၂၀၁၆-၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၁.၆ သန်းရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၂.၃ သန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သော်လည်း အမှန်တကယ် ဖွဲနုဆီ ထုတ်လုပ်မှုမှာမူ တန်ချိန် ၀.၉၈ သန်းမှ ၁.၁၀ သန်းအထိသာ တိုးတက်ခဲ့ သဖြင့် နှေးကွေးလျက်ရှိကြောင်းနှင့် အိန္ဒိယသည် ဖွဲနုများ ပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ဆီ ထုတ်ယူနိုင်သည့် အလားအလာ အများအပြားမှာ အသုံးမပြုနိုင်သေးဘဲ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း Mr. Mehta က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

    ဤအလားအလာကောင်းများကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရန် ချဉ်းကပ်ရာ၌ ပိုမို ကောင်းမွန်သော စီးပွားရေးတွက်ခြေကိုက်မှုဖြစ်ပေါ်စေရေးအတွက် ဖွဲနုဆီ ထုတ်ယူခြင်းနှင့် စနစ် တကျ ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့အပြင် သဟဇာတကျသော  ဈေးကွက်တန်ဖိုးကွင်းဆက်တစ်ရပ် ဖော်ဆောင် နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်သွားရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်ပါသည်။

   ဆီထုတ်ယူပြီးသည့် ဖွဲဖတ် (de-oiled ricebran) အပေါ် ကောက်ခံသော ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုအခွန် (GST) ကို ၅ ရာခိုင်နှုန်းသို့ လျှော့ချခြင်းနှင့် ဖွဲနုဆီမှ ရရှိသော ဖက်တီး အက်ဆစ် (ricebran fatty acid distillate) အပေါ် ကောက်ခံသည့် GST အခွန်ကို ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၅ ရာခိုင်နှုန်း သို့ မျှတအောင် ပြင်ဆင်ပေးခြင်းတို့သည် အခွန်ပုံပျက်မှုများနှင့် အခွန်အဆင့်ဆင့် လွဲမှားကောက်ခံ မှုများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟု Mehta က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

   ထို့အပြင် Lipase အင်ဇိုင်းဓာတ်ထွက်ရှိမှုနည်းသော စပါးမျိုးစိတ်များ သုတေသနပြု ထုတ်လုပ် ရန် ပံ့ပိုးပေးခြင်း၊ ဆန်စက်အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ခေတ်မီဆန်းသစ်အောင် မြှင့်တင်ခြင်း နှင့် ဆန်စက်များတွင် ဖွဲနုအရည်အသွေး မပျက်စီးအောင် ထိန်းသိမ်းသည့်စနစ် (bran stabilisation) အတွက် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ရန် လိုအပ်ကြောင်းကိုလည်း Mr. Mehta က အလေးပေးပြောကြားခဲ့ သည်။ ဤခြေလှမ်းများသည် ဆီထုတ်ယူရန်အတွက် ရရှိနိုင်သော ဖွဲနု၏ ပမာဏနှင့် အရည်အသွေး နှစ်ခုစလုံးကို တိုးတက်စေမည်ဖြစ်သည်။

    ဖွဲနုနှင့် ဖွဲနုဆီမှ တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းသည် စပါးဈေးနှုန်းကို တိုးမြှင့်ရန် မလိုဘဲ တောင်သူများ ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဈေးနှုန်းရရှိစေရန် ကူညီပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဖွဲနုဆီ ထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်လာခြင်းသည် ပြည်ပမှ စားသုံးဆီ တင်သွင်းမှုအပေါ် မှီခိုနေရမှုကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ဖြည့်စွက် ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

Source: The Hindu Business Line, 13 August 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)