အမေရိကန်စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန (United States Department of Agriculture-USDA)  က ပြည်တွင်းဓာတ်မြေဩဇာထုတ်လုပ်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာသန်း ၅၀၀ ခွဲဝေထောက်ပံ့မည်ဟု ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့က ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရန်ပုံငွေကို FIELDS အစီအစဉ်အောက်တွင် လက်ရှိထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၏ ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းရည် တိုးချဲ့ခြင်း နှင့် ဓာတ်မြေဩဇာစက်ရုံအသစ်များ တည်ဆောက်ခြင်းတို့အတွက် အသုံးပြုမည် ဖြစ်ကြောင်း သိရ သည်။

    အမေရိကန် စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး Brooke Rollins ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါ အစီအစဉ်၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုကို အားကောင်းစေပြီး ပြည်ပမှ တင်သွင်းမှုအပေါ် အမေရိကန်၏ မှီခိုအားထားမှုကို လျှော့ချရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဓာတ်မြေဩဇာစက်ရုံများ တည်ဆောက် ရေးကို စိုက်ပျိုးရေးမူဝါဒ၏ ဦးစားပေးကဏ္ဍတစ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အစိုးရက ရည်မှန်းထား ကြောင်းလည်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

    ဤအစီအစဉ် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ရသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ Iran နှင့် ပတ်သက်သည့် ပဋိပက္ခများ ပြင်းထန်လာပြီးနောက် ဓာတ်မြေဩဇာဈေးနှုန်းများ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ Strait of Hormuz မှတစ်ဆင့် ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး အန္တရာယ်များ မြင့်တက်လာမှုကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဓာတ်မြေဩဇာတင်ပို့မှု၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ထိခိုက်နိုင် သည့် အခြေအနေ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး မေလတွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဆိပ်ကမ်းများမှ အမေရိကန်သို့ ဓာတ်မြေဩဇာတင်သွင်းမှုမှာ ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

    ဓာတ်မြေဩဇာဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် အမေရိကန်တောင်သူများ၏ ဘဏ္ဍာရေး ဖိအား ပိုမိုကြီးမားလာခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင်လည်း သီးနှံဈေးနှုန်းနိမ့်ကျခြင်း၊ လောင်စာဆီ၊ မျိုးစေ့နှင့် အခြားထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်မားခြင်းတို့ကြောင့် တောင်သူများ အခက်အခဲများ ရင်ဆိုင် နေရသည်။ ထို့အပြင် သမ္မတ Donald Trump အစိုးရ၏ အကောက်ခွန်မူဝါဒနှင့် ဆက်စပ်သည့် ကုန်သွယ်ရေးကန့်သတ်ချက်များသည်လည်း စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍအတွက် နောက်ထပ်စိန်ခေါ်မှု တစ်ရပ် အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။

    အဆိုပါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသစ်ကို ကြေညာခြင်းသည် အမေရိကန်သမ္မတက Morocco မှ တင်သွင်းသည့် ဖော့စဖိတ်ဓာတ်မြေဩဇာများအပေါ် စည်းကြပ်ထားသော အချို့အကောက်ခွန်များ ကို ယာယီရပ်ဆိုင်းပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး မကြာမီအချိန်အတွင်း ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်ချိန် တည်းမှာပင် Federal Trade Commission သည် ဓာတ်မြေဩဇာဈေးနှုန်းများ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာရသည့် အကြောင်းရင်းများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

Source: ukragroconsult, 06 July 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     တောင်သူများအား စွဲဆောင်ရန်အတွက် နှစ်လအတွင်း ဝယ်ဈေး ၅ ဆ တိုးမြှင့်၍ ကြက်သွန်နီ ဝယ်ယူခဲ့သည်ဆိုသော်လည်း အစိုးရသည် ရည်ရွယ်ထားသည့် ကြက်သွန်နီ တန်ချိန် ၂၀၀,၀၀၀ ထက် ၅ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ချ၍ ဝယ်ယူထားကြောင်း သိရသည်။

     ဝယ်ယူမှု‌နှေးကွေးကြန့်ကြာမှုကြောင့် စားသုံးသူရေးရာဝန်ကြီးဌာနအတွင်း အကယ်၍ လာမည့် သီးနှံရာသီတွင် ရာသီဥတုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရာများဖြစ်ပေါ်ပါက သိုလှောင်မှုနည်းပါးမှုသည် ဈေးကွက်အားနည်းမှုကိုဖြစ်စေကာ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုများ ဖြစ်စေနိုင်သည်ဆိုသော စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ အခြေအနေများဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း ပြည်သူများကပြောကြားထားပါသည်။

     အရာရှိများအနေဖြင့် ကြက်သွန်နီဈေးနှုန်းများ ပုံမှန်မြင့်တက်လေ့ရှိသည့် ပွဲတော်ရာသီချိန် မတိုင်မီ တိုးမြှင့်ဝယ်ယူနိုင်ရန်အတွက် သီးနှံစတင်ရိတ်သိမ်းချိန်ဖြစ်သော မေလ ၁၅ ရက်‌နေ့မှ စတင် ၍ အလျင်အမြန်ဝယ်ယူနိုင်ရေးဆွေးနွေးမှုများ မကြာမီပြုလုပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

     ဗဟိုအစိုးရသည် ကြက်သွန်နီလှိုင်လှိုင်ပေါ်ချိန်အတွင်း ဈေးနှုန်းများထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြက်သွန်နီသိုလှောင်မှုကိုထိန်းသိမ်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သိုလှောင်မည့်ပမာဏ၊ ဝယ်ယူမည့် ဈေးနှုန်းများနှင့် သိုလှောင်မည့်ကာလတို့သည် ဈေးကွက်အခြေအနေပေါ်လိုက်၍ ပြောင်းလဲနိုင် ကြောင်း၊ သီးနှံစတင်ရိတ်သိမ်းချိန် မတ်လ မှစတင်၍ ဈေးနှုန်းများ မပြောင်းလဲဘဲ ကျဆင်းလျက်ရှိနေ ခြင်းကြောင့် ယခုနှစ်တွင် Maharashtra ပြည်နယ်ရှိ ကြက်သွန်နီ စိုက်တောင်သူများအား ကာကွယ် ပေးထားကြောင်း သိရသည်။

     မေလ ၁၅ ရက်နေ့ ဝယ်ယူမှုစတင်ချိန်မှစ၍ ငါးဆခန့်တိုးမြှင့်ဝယ်ယူခဲ့ရာ စနေနေ့တွင် ကြက်သွန်နီ တစ်ကီလိုလျှင် ၂၁.၂၅ ရူပီးဖြင့် အစိုးရကဝယ်ယူထားကြောင်း၊ ဝယ်ယူမှုနောက်ဆုံးရက် ကို ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့အထိ တိုးချဲ့သတ်မှတ်ထားကြောင်း သိရသည်။

     အစိုးရအနေဖြင့် ကြက်သွန်နီအား အဆမတန်ဈေးနှိမ်ရောင်းချသည့် တောင်သူများနှင့် လုံလောက်သည့် သိုလှောင်မှုပမာဏမရှိသော လုပ်ကွက်ငယ်တောင်သူများထံမှ ဝယ်ယူသွားမည် မဟုတ်ကြောင်း၊ ယခုအခါ တောင်သူများအနေဖြင့် ကြက်သွန်နီ ဈေးကောင်းရရှိလျက်ရှိရာ အစိုးရက ဝယ်ယူချင်သော်လည်း တောင်သူများက ရောင်းချလိုခြင်းမရှိကြောင်း၊ အစိုးရမှ ဝယ်ယူနေသည့် ဈေးနှုန်းသည် လက်ရှိပေါက်ဈေးထက် နည်းပါးကြောင်း၊ Maharashtra ပြည်နယ်ရှိ ကြက်သွန်နီ စိုက်တောင်သူများအသင်းဥက္ကဋ္ဌ Bharat Dighole က ပြောကြားထားပါသည်။

     အစိုးရအနေဖြင့် အမျိုးသားစိုက်ပျိုးရေးဈေးကွက်ပူးပေါင်းရှာဖွေရေးအဖွဲ့နှင့် အမျိုးသား စားသုံးသူပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့တို့အပြင် ဗဟိုသိုလှောင်ရုံကော်ပိုရေးရှင်းတို့နှင့် စတင်စမ်းသပ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် ယခုနှစ်တွင် သိုလှောင်လက်ကျန် ဝယ်ယူမှုနှောင့်နှေး ကြန့်ကြာခဲ့ကြောင်း၊ ဈေးနှုန်းကျဆင်းမည်ဆိုပါက ကြက်သွန်နီလက်ကျန် သိုလှောင်မှုနည်းပါးလာမည် ဖြစ်ပြီး အစိုးရ၏ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုလည်း လျော့ကျသွားမည်ဟု ယုံကြည်သည့်အတွက် ဈေးကစားသူအချို့က ဝယ်ယူသိုလှောင်မှုကို စတင်ဆောင်ရွက်နေပြီဖြစ်ကြောင်း အမည်မဖော်လိုသူ ကုန်သည်တစ်ဦးက ပြောကြားထားပါသည်။ အစိုးရအနေဖြင့် ဈေးကစားသူအချို့သည် ကြက်သွန်များ စတင်၍ ဝယ်ယူ သိုလှောင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

Source :The Economic Times, 06 July 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      နိုင်ငံပိုင်ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးအေဂျင်စီ (Bulog)၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ Ahmad Rizal Ramdhani က Bulogသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ South Papua ပြည်နယ်တွင် ဆန်ဝယ်ယူသိုလှောင်မှုကို အရှိန် မြှင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း၊ အဆိုပါဆောင်ရွက်ချက်သည် အစိုးရ၏ စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံရေး မဟာဗျူဟာ ကို အထောက်အကူပြုရန်၊ ဆန်ထောက်ပံ့မှုများကို တည်ငြိမ်စေရန်နှင့် ထုတ်လုပ်မှု တိုးချဲ့လာချိန် တွင် တောင်သူများ မျှတသော ဈေးနှုန်းရရှိစေရန် အာမခံချက်ပေးနိုင်‌ရေး ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

      ထုတ်လုပ်မှုမြင့်မားလာပါက တောင်သူများအတွက် စျေးကွက်ရရှိမှု သေချာစေရန်နှင့် မျှတသော ဈေးနှုန်းရရှိစေရန် ဆန်ဝယ်ယူသိုလှောင်မှုကိုလည်း အာမခံချက်ဖြင့် ဟန်ချက်ညီအောင် ဆောင်ရွက် ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အဆိုပါ ဆောင်ရွက်ချက်သည် South Papua ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော Merauke မြို့၌ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆောင်ရွက်နေသော ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေး လှုပ်ရှားမှုကို အထောက်အကူပြုပြီး နိုင်ငံတော်၏ဆန်ထွက်ရှိမှုကို မြှင့်တင်ရန်၊ ဆန်ထောက်ပံ့မှုများကို ကာကွယ် ရန်နှင့် ရေရှည်စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုကို အားကောင်းစေရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

   Bulog သည် နိုင်ငံတော်၏ ရေရှည်တည်တံ့သော စားနပ်ရိက္ခာထုတ်လုပ်မှုကို အာမခံချက်ပေး ခြင်းဖြင့် တောင်သူများအတွက် မဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်အဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွား မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အေဂျင်စီသည် ဆန်ဝယ်ယူသိုလှောင်မှု အမြင့်ဆုံးရရှိစေရန် စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး ဌာန၊ ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရများ၊ အင်ဒိုနီးရှားစစ်တပ်၊ အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အခြားသော သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအလိုက် ပါဝင်သူများနှင့် ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုကို အရှိန်မြှင့်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ၎င်း ကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် အစိုးရ၏ဆန်သိုလှောင်မှုကို အားကောင်းစေပြီး စားနပ်ရိက္ခာကဏ္ဍ တွင် အဓိကပါဝင်သူများဖြစ်သည့် တောင်သူများ၏ လူမှုဖူလုံရေးကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးနိုင်မည်ဖြစ် ကြောင်းသိရှိရသည်။

    အစိုးရ၊ Bulogနှင့် တောင်သူများအကြား ပိုမိုနီးကပ်သော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် South Papua ပြည်နယ်ကို အင်ဒိုနီးရှား စားနပ်ရိက္ခာရေရှည်ဖူလုံရေးဗျူဟာ၏ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်စေရန် မျှော်လင့်ကြောင်း၊ ခေတ်မီနည်းပညာ၊ အခြေခံအဆောက်အဦ၊ ကုန်ထုတ်စွမ်းအား မြင့်မားမှုနှင့် အာမခံချက်ပေးထားသော ဆန်သိုလှောင်ဝယ်ယူမှုတို့ဖြင့် ပံ့ပိုးပေးထားသော Merauke မြို့သည် အင်ဒိုနီးရှား၏ အဓိကစားနပ်ရိက္ခာထုတ်လုပ်သည့် ဗဟိုဌာနများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာရန် မျှော်လင့်ကြောင်း သိရှိရသည်။

    Papua ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးတွင် အစိုးရသည် ဆန်စပါးစိုက်ခင်း ဟက်တာ ၈၃,၀၃၀ ကို ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်စေပြီး စိုက်ပျိုးမြေ ဟက်တာ ၅၄,၃၉၉ ကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက် ခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါပြည်နယ်သည် ဆန်စပါးစိုက်ခင်းဟက်တာ ၄၈,၉၃၄ နှင့် အကောင်းဆုံးဖြစ် အောင်ပြုလုပ် ထားသော ဟက်တာမြေ ၅၃,၄၉၉ ဖြင့် အကြီးဆုံးဝေစုကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း၊ စားနပ်ရိက္ခာ ထုတ်လုပ် ရန်အတွက် သတ်မှတ်ထားသော မြေဧရိယာ ဟက်တာ ၁၀၀,၀၀၀ နီးပါး ရှိကြောင်း၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ကို အရှိန်မြှင့်ရန်အတွက် စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် အစီအစဉ်အတွက် အင်ဒိုနီးရှား ငွေကြေး ရူပီယာ ၁.၃ ထရီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၂.၈ သန်း ခန့်)ကို ခွဲဝေချထားပေးခဲ့သည်။

Source: Antara, 05 July 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

        ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ အပင်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရေးဦးစီးဌာန (BPI) သည် ပြည်တွင်းဖြစ် လယ်ယာထွက်ကုန်များ၏ စျေးကွက်နယ်ပယ်ကိုချဲ့ထွင်ရန် ကြိုးပမ်းနေစဉ်၊ လတ်ဆတ်သော နာနတ်သီး တင်ပို့မှုအတွက် အမေရိကန်နိုင်ငံ နာနတ်သီးစျေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ပိုမိုတိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။

         BPI ညွှန်ကြားရေးမှူး Gerald Glenn Panganiban က ယခုနှစ်အတွင်း အမေရိကန် ဆိပ်ကမ်းအားလုံးသို့ နာနတ်သီးတင်ပို့ခွင့်ပေးရန် မိမိတို့ဌာန၏ အယူခံဝင်မှုကို အမေရိကန် တိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန (APHIS) က အတည်ပြုပေးလိမ့်မည်ဟု "မျှော်လင့်ချက်ရှိကြောင်း" ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

         BPI သည် ယခင်က ဖိလစ်ပိုင် နာနတ်သီးများကို အမေရိကန် မြောက်အတ္တလန္တိတ်ဒေသရှိ ဆိပ်ကမ်းများအပြင် Guam နှင့် မြောက်ပိုင်းမာရီယာနာကျွန်းစု (Northern Mariana Islands) နယ်မြေများသို့သာ တင်ပို့ခွင့်ရရှိထားသည့် လက်ရှိအခြေအနေမှ၊ အမေရိကန် ဆိပ်ကမ်း အားလုံးမှတစ်ဆင့် တင်သွင်းခွင့်ပြုရန် APHIS ထံ အစောပိုင်းက တောင်းဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

       သစ်သီးဝလံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် အမျိုးပေါင်း ၄၀၀ ကျော်ကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည့် အရှေ့တိုင်းသစ်သီးယင်ကောင် (oriental fruit fly) အပါအဝင် ပိုးမွှားများ ဝင်ရောက်လာနိုင်ခြေကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တင်ပို့မှုများကို ယခင်က သတ်မှတ်ထားသော အမေရိကန်ဆိပ်ကမ်းအချို့တွင်သာ ကန့်သတ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

         အမေရိကန်သို့ တင်ပို့မည့် ကုန်ပစ္စည်းများသည် သစ်သီးယင်ကောင်ဒဏ်ခံနိုင်သော မျိုးစိတ်ဖြစ်ပါက သို့မဟုတ် ပိုးမွှားကင်းစင်ရေးဆိုင်ရာ သန့်စင်မှုလုပ်ငန်းစဉ် ပြုလုပ်ထားမည်ဆိုပါက ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအား စျေးကွက်ဝင်ရောက်ခွင့် ပိုမိုတိုးမြှင့်ပေးရန် APHIS ဘက်က အဆင်သင့်ဖြစ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

       ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှ တင်ပို့မည့် လတ်ဆတ်သော နာနတ်သီးများသည် အဆိုပါဖျက်ပိုး၏ လက်ခံပင် (host) ဟု မသတ်မှတ်ထားသော Smooth Cayenne နာနတ်သီးမျိုးနွယ် အနည်းဆုံး ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း APHIS က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် မကိုက်ညီသော အခြားနာနတ်သီးမျိုးစိတ်များဖြစ်ပါက ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် အငွေ့ပျံအပူပေးခြင်းစသည့် ပိုးမွှားကင်းစင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ လိုအပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

         ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအတွက် အဆိုပြုထားသည့် အဆိုပါစျေးကွက်ချဲ့ထွင်မှုအပေါ် သက်ဆိုင်သူများ၏ အကြံပြုချက်များကို သြဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့အထိ လက်ခံသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း APHIS က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါ အကြံပြုချက်များသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လတ်ဆတ်သော နာနတ်သီးတင်ပို့မှုအပေါ် ဆိပ်ကမ်းကန့်သတ်ချက်များကို ပြင်ဆင်ခြင်း ရှိ/ မရှိ ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အမေရိကန်အေဂျင်စီအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

         နှစ်စဉ် တင်ပို့မှုပမာဏ မက်ထရစ်တန် (MT) ၆၀၀ ခန့်ရှိရာမှ၊ ယခုကဲ့သို့ စျေးကွက်ဝင်ရောက်ခွင့် ပိုမိုရရှိလာပါက ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်သို့ လတ်ဆတ်သော နာနတ်သီး မက်ထရစ်တန်ပေါင်း ၁၉,၂၀၀ ခန့် နှစ်စဉ် တင်ပို့နိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း BPI မှ ထုတ်ပြန်သော ထုတ်ပြန်ချက်များအရ သိရပါသည်။

         အထူးသဖြင့် အဆိုပါ ကုန်စည်ကို အရှေ့အလယ်ပိုင်းအပါအဝင် စျေးကွက်များစွာတွင် ဝယ်ယူရရှိနိုင်ပြီဖြစ်သောကြောင့် မကြာသေးမီလများအတွင်း ဖိလစ်ပိုင် နာနတ်သီးဝယ်လိုအားမှာ မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန (DA) ၏ အစောပိုင်း ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် MD2 နာနတ်သီးမျိုးစိတ် မက်ထရစ်တန် ၁၈ တန်သည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE) သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ ယင်းက ထိုဒေသအတွင်း ဖိလစ်ပိုင်၏ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ခြေလှမ်းကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စေရန် အထောက်အကူပြုခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

       ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့ (FAO) ၏ အဆိုအရ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ဒုတိယအများဆုံး နာနတ်သီးတင်ပို့သည့်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ တင်ပို့မှုပမာဏမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်က တင်ပို့ခဲ့သည့် မက်ထရစ်တန် ၆၈၂,၃၈၃ ထက် ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး မြင့်တက်ကာ ခန့်မှန်းခြေ မက်ထရစ်တန် ၇၇၅,၀၂၈ အထိ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

     ထို့အပြင် ရှောက်ချိုသီး (pomelos) နှင့် ငှက်ပျောသီး အပါအဝင် ပြည်တွင်းသီးနှံများ၏ ဝယ်လိုအားကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန်အတွက် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာဖရိကရှိ အခြားအလားအလာရှိသော စျေးကွက်များသို့ ပိုမိုဝင်ရောက်နိုင်ရေး BPI က တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရပါသည်။

Source: Manila Bulletin                                                              

DOCA (ရန်ကုန်)

ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အမျိုးသားထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးအေဂျင်စီ (National Logistics Agency) က မလေးရှား၊ စင်ကာပူနှင့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE) အပါအဝင် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်များသို့ အရည်အသွေးမြင့်ဆန် တန်ချိန် ၂ သိန်း တင်ပို့ရန် အသင့်ပြင်ဆင် ထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

ဂျကာတာမြို့၌ သတင်းထောက်များအား ပြောကြားရာတွင် အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသား ထောက်ပံ့ ပို့ဆောင်ရေးအေဂျင်စီ ညွှန်ကြားရေးမှူး အာမက် ရီဇယ် ရမ်ဒါနီက လက်ရှိတွင် အေဂျင်စီ၌ ၅ ရာခိုင်နှုန်း ဆန်ကွဲပါဝင်သည့် အရည်အသွေးမြင့်ဆန် တန်ချိန် ၂ သိန်းကို အရန်သိုလှောင်ထားပြီး ဝယ်ယူလို သည့်နိုင်ငံများထံ ချက်ချင်းပို့ဆောင်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

          တင်ပို့ရေးအစီအစဉ်အရ မလေးရှားနိုင်ငံသို့ ဆန်တန်ချိန် ၂ သိန်း၊ စင်ကာပူနိုင်ငံသို့ တန်ချိန် ၁ သောင်းနှင့် UAE သို့ တစ်လလျှင် တန်ချိန် ၅ သောင်းစီ တင်ပို့သွားရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။

         နိုင်ငံတကာဈေးကွက် ချဲ့ထွင်ရေးအစီအစဉ်သည် ဇွန်လ ၂၉ ရက်က အင်ဒိုနီးရှား စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး အန်ဒီ အမ်ရန် ဆူလိုင်မန်နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံ ရေရှည်တည်တံ့ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီး ဂရေ့စ် ဖူတို့၏ နှစ်နိုင်ငံဆွေးနွေးပွဲအပြီး ပိုမိုအရှိန်ရရှိခဲ့သည်။

        ဆွေးနွေးပွဲတွင် အင်ဒိုနီးရှားဘက်က စင်ကာပူသို့ ဆန်တန်ချိန် ၁ သောင်း တင်ပို့ရန် တရားဝင်ကမ်းလှမ်းခဲ့ပြီး အင်ဒိုနီးရှားအစိုးရပိုင်လုပ်ငန်းများနှင့် စင်ကာပူပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မူဘောင်သစ်တစ်ရပ် တည်ဆောက်ရန်လည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဆန်အပြင် ကြက်သား၊ ကြက်ဥ၊ စွန်ပလွံဆီနှင့် အုန်းသီးကဲ့သို့သော မဟာဗျူဟာမြောက် စိုက်ပျိုးရေး ထုတ်ကုန်များကိုလည်း စင်ကာပူဈေးကွက်သို့ တင်ပို့နိုင်ရေး အခွင့်အလမ်းများ ရှာဖွေနေကြောင်း သိရသည်။

       စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး အမ်ရန်က လက်ရှိ ဆန်ထုတ်လုပ်မှု အလွန်ကောင်းမွန်နေခြင်းကြောင့် ပို့ကုန်တိုးမြှင့်နိုင်မည့် အလားအလာရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် အစိုးရ၏ ဆန်အရန်လက်ကျန်ပမာဏမှာ စံချိန်တင် တန်ချိန် ၅ ဒသမ ၁ သန်းခန့်အထိ ရောက်ရှိနေသည်။

          သို့သော် အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသားထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးအေဂျင်စီ၏ ဂိုဒေါင်သိုလှောင်နိုင်မှုမှာ အများဆုံး တန်ချိန် ၃ သန်းခန့်သာ ရှိသဖြင့် ပိုလျှံနေသော ဆန်များကို သိုလှောင်ရန် ပြင်ပဂိုဒေါင်များကို ထပ်မံငှားရမ်းထားရကြောင်း သိရသည်။

         စင်ကာပူဘက်မှ ဝန်ကြီး ဂရေ့စ် ဖူကလည်း သုတေသန၊ နည်းပညာနှင့် စက်မှုလယ်ယာစနစ်များတွင် အင်အားကြီးမားစွာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားခြင်းကြောင့် အင်ဒိုနီးရှား၏ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ တိုးတက်လာမှုကို ချီးကျူးပြောကြားခဲ့သည်။ စင်ကာပူနိုင်ငံသည် အစားအစာ အများစုကို ပြည်ပမှ တင်သွင်းနေရသောကြောင့် အင်ဒိုနီးရှားထံမှ အစားအစာ ထောက်ပံ့ရေး ကွင်းဆက်ကို တိုးချဲ့နိုင်ခြင်းသည် နိုင်ငံ၏ စားနပ်ရိက္ခာလုံခြုံရေးအတွက် အရေးပါသော အခွင့်အလမ်းဖြစ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက ဆိုသည်။

       ထို့အပြင် အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသားထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးအေဂျင်စီသည် အရှေ့တီမောနှင့် ပါပူအာနယူးဂီနီကဲ့သို့သော အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသို့လည်း ဆန်တင်ပို့ရေးဈေးကွက် တိုးချဲ့နိုင်ရန် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

DOCA(မန္တလေး)