ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

     အိန္ဒိယဆန်တင်ပို့သူများသည် နိုင်ငံ၏ဆန်တင်ပို့မှု အမျိုးအစားများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာ စေရန်နှင့် ဈေးကွက်အသစ်များသို့ ဝင်ရောက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်လျက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆန်မှတ်တမ်းကို ဖန်တီးသွားမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ မှတ်တမ်းတွင် စီးပွားရေးအရ အရေးပါသော အိန္ဒိယနိုင်ငံထုတ်နှင့် နိုင်ငံတကာဆန်မျိုးကွဲ စုစုပေါင်း ၂၀၀ ခန့်ကို တစ်နေရာ တည်းတွင် စုစည်းပြသသွားမည်ဖြစ်ပြီး Bharat International Rice Conference (BIRC) 2026 တွင် မိတ်ဆက်ပြသသွားမည်ဖြစ်သည်။

     အိန္ဒိယဆန်တင်ပို့သူများအဖွဲ့ချုပ် (IREF) ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါ မှတ်တမ်းပြခန်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်မှ ၂၅ ရက်အထိ နယူးဒေလီမြို့ရှိ Bharat Mandapam ၌ ကျင်းပမည့် BIRC 2026 တွင် စတင်မိတ်ဆက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာဝယ်ယူသူများအနေဖြင့် တင်ပို့သူများ၊ ထုတ်လုပ်သူများနှင့် တိုက်ရိုက်မချိတ်ဆက်မီ ဆန်စေ့၏လက္ခဏာများ၊ အသွင်အပြင်၊ ဆန်စက်ပြုပြင်မှုပုံစံများနှင့် ထွက်ရှိရာဒေသများအပေါ် မူတည်၍ အမျိုးအစားများကို နှိုင်းယှဉ် လေ့လာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

     “200 Varieties. One Cultural Landscape” ဟူသည့် ဆောင်ပုဒ်ဖြင့် ဖန်တီးထားသော Global Rice Archive သည် အဆိုပါညီလာခံတွင် ပါဝင်မည့် အတွေ့အကြုံအခြေပြု ပြခန်းဇုန် ၉ ခု အနက် တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါမှတ်တမ်းတွင် ဆန်ကို ကုန်သွယ်မှုပြုသည့် ကုန်စည်တစ်မျိုးအဖြစ်သာမက ပထဝီဝင်အနေအထား၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ၊ အစားအသောက်ဆိုင်ရာ ရိုးရာဓလေ့များနှင့် ဆန်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည့် နည်းလမ်းများနှင့် ဆက်စပ်သည့် အခြေအနေများ အရပါ ခင်းကျင်းပြသသွားမည်ဖြစ်သည်။

    အဆိုပါပြခန်းတွင် အိန္ဒိယ၏ Basmati အမျိုးအစားများ၊ အနံ့မွှေးသည့် ရှေးဟောင်း အမွေ အနှစ် ဆန်စေ့များ၊ ဆန်မည်း၊ ဆန်နီနှင့် အခြားဒေသထွက် အထူးဆန်များအပြင် အီတလီ၏ Arborio၊ ထိုင်း၏ Jasmine နှင့် Glutinous RD6 အပြင် ဂျပန်၏ Sushi Rice ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ ဆန်အမျိုးအစားများကိုပါ ထည့်သွင်းပြသသွားမည်ဖြစ်သည်။ IREF အနေဖြင့် ဤ အစီ အစဉ်သည် အိန္ဒိယဆန်တင်ပို့သူများအတွက် ထုတ်ကုန်သစ်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည့် ပလပ်ဖောင်းတစ်ခု အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားပြီး လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယဆန် အမျိုးအစား အနည်းငယ် ကိုသာ ဝယ်ယူနေသည့် ဝယ်ယူသူများအား မိမိတို့ဈေးကွက်နှင့် သင့်တော်မည့်အထူးဆန်များ၊ အနံ့ မွှေးဆန်များနှင့် Basmati မဟုတ်သော ဆန်များကို ရှာဖွေရွေးချယ်ရာတွင် ကူညီပေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

    ဆန်ကို ဈေးနှုန်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ကြည့်ရှု၍  ဝယ်ယူခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဆန်စေ့၏ လက္ခဏာ၊ ချက်ပြုတ်မှုပုံစံ၊ ဟင်းလျာနှင့် စားသုံးသူ၏ နှစ်သက်မှုတို့အပေါ်မူတည်၍ ဝယ်ယူခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊  ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် BIRC ကို လာရောက်မည့် ကမ္ဘာ့ဝယ်ယူသူတစ်ဦးသည် စီးပွားရေးအရ အရေး ပါသော ဆန်အမျိုးအစား အမြောက်အမြားကို တစ်နေရာတည်းတွင် ကြည့်ရှုခြင်း၊ နှိုင်းယှဉ်ခြင်း၊ ရောင်းချသူများနှင့် ချက်ချင်းချိတ်ဆက်နိုင်ခြင်းတို့အား ဆောင်ရွက် နိုင်မည် ဖြစ်ပါကြောင်း IREF ၏ ကိုယ်စားလှယ် Dev Garg က ပြောကြားခဲ့သည်။

     ပြခန်းတွင် ပြသသွားမည့် အိန္ဒိယ၏ စီးပွားဖြစ် တင်ပို့သည့် ဆန်များတွင် 1121, 1718, 1509 နှင့် 1401 Basmati၊ Pusa Basmati၊ Sugandha၊ Sharbati၊ PR-11၊ PR-14၊ Parmal နှင့် Sona Masoori တို့ ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။ ထိုဆန်မျိုးကွဲများကို ဆန်ကြမ်း၊ ပေါင်းဆန်၊ ဆန်လုံးခွဲ/ အခွံခွာပြီး ပြုပြင်ထားသော Sella နှင့် Golden Sella စသည့် ထုတ်လုပ်ပြုပြင်မှု ပုံစံများအလိုက် ခင်းကျင်း ပြသသွားမည်ဖြစ်သည်။ Rice Archive သည် ထုတ်ကုန်သစ်များ ရှာဖွေရာတွင် အရေးပါသည့် နည်းလမ်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာနိုင်သကဲ့သို့ အိန္ဒိယအနေဖြင့် အစဉ်အလာအရ တင်ပို့နေသည့် အမျိုး အစားများနှင့် ဈေးကွက်များ၏ အလွန်အထိ အကွာအဝေး တိုးချဲ့တင်ပို့နိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်မည် ဟု ယုံကြည်ထားပါကြောင်း Dev Garg က ပြောကြားခဲ့သည်။

   ဤပြခန်းသည် BIRC 2026 ၏ စနစ်တကျ ရေးဆွဲထားသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်သည့် (B2B) အစီအစဉ်ကို ပိုမိုပြည့်စုံစေမည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာမှ လာရောက်ကြည့်ရှု သူများအား ဆန်အမျိုးအစားများကို လေ့လာရွေးချယ်ခြင်းမှသည် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရောင်းချသူ များကို ရှာဖွေခြင်းနှင့် ညီလခံအခမ်းအနားအတွင်း၌ပင် အရောင်းအဝယ် ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေး ခြင်းအထိ ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း ရှိစေမည်ဖြစ်သည်။

    အတွေ့အကြုံသစ်ပေးနိုင်မည့် Experience Zones များကို Rice Sector Vision 2047 နှင့် အတူ BIRC 2026 ၏ ဖွင့်ပွဲနေ့တွင် တရားဝင် မိတ်ဆက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အခမ်းအနား တွင် အသိပညာပေး ဆွေးနွေးပွဲများ၊ နည်းပညာဆန်းသစ်မှု ပြပွဲများ၊ ဝယ်ယူသူနှင့် ရောင်းချသူများ တွေ့ဆုံပွဲများနှင့် ဆန်ပွဲတော် (Rice Festival) တို့ ပါဝင်မည် ဖြစ်သည်။

Source: The Hindu Business Line, September 22, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

       မလေးရှားနိုင်ငံ၏ စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် တန်ချိန် ၁.၈၁ သန်းအထိရှိခဲ့ပြီး ယခင်လထက် ၁.၄ အထိ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာရာ လတ်ဆတ်သော ဆီ အုန်းသီးခိုင်များ (Fresh Fruit Bunch -FFB) စုဆောင်းရရှိလာမှုနှင့် ဇူလိုင်လမှစတင်ကာ ဆီထုတ် ယူမှုနှုန်း (Oil Extraction Rate -OER) တိုးတက်လာမှုတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင် ဆိုစေ ကာမူ ဆီအုန်းအထွက်နှုန်းသည် ယခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အဆင့်အောက် တွင်ရှိနေခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လနောက်ပိုင်း တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ဆက်တိုက်ကျဆင်းလာခဲ့ သည့် ခြောက်လမြောက်လအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ကြောင်း စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် မလေးရှား စားအုန်းဆီကောင်စီ (MPOC) က ပြောကြားထားသည်။

   ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ သြဂုတ်လအထိ စားအုန်းဆီတင်ပို့မှုမှာ တန်ချိန် ၈၀၆,၀၀၀ မှ တန်ချိန် ၁၀.၄ သန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း တောင်အာရှနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသသို့ တင်ပို့မှုအားနည်းခြင်းကြောင့် သြဂုတ်လတွင် တန်ချိန် ၁.၂၉ သန်းဖြစ်ရာ လစဉ်တင်ပို့မှု ထက် ၇.၅ % ကျဆင်းခဲ့သည်။ လစဉ်ကျဆင်းနေသော်လည်း တစ်နှစ်စာပို့ကုန်ပမာဏသည် တန်ချိန် ၁၆ သန်းသို့ ရောက်ရှိရန်ခန့်မှန်းထားပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ပမာဏထက် ၅.၂ % ပိုမိုများပြားမည်ဟု MPOC က ခန့်မှန်းထားသည်။

    မြင့်မားသော ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ပို့ကုန်အားနည်းမှုတို့ ပေါင်းစပ်မှုကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ တွင် စားအုန်းဆီလက်ကျန် တန်ချိန် ၂.၈၂ သန်းအထိရှိလာခဲ့သည်။ မလေးရှားနှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့ တွင် ထုတ်လုပ်မှုနှင့် လက်ကျန်ပမာဏသည် လာမည့်လများအတွင်း တည်ငြိမ် တိုးတက်လာမည် ဟု မျှော်လင့်ရကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။

    ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီများသည် အမျိုး အစားတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဈေးနှုန်းအတက်အကျနှစ်မျိုးလုံး ရောနှောဖြစ်ပေါ်မှု မှတ်တမ်းတင်စေခဲ့ သည်။ မလေးရှား စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းသည် စက်တင်ဘာလအတွင်း ၃.၅% မြင့်တက်လာပြီး အာဂျင်တီးနား ပဲပုပ်ဆီဈေးနှုန်းသည်လည်း ၃.၃% မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း အာဂျင်တီးနား နေကြာဆီဈေးနှုန်းကမူ ၆.၁% ကျဆင်းခဲ့ပြီး ဥရောပမှ မုန်ညှင်းဆီဈေးနှုန်းသည် ၀.၄% အထိ ကျဆင်းသွားသည်။ ယင်းသို့ နေကြာဆီစျေးနှုန်း သိသိသာသာ ကျဆင်းလာရခြင်းမှာ ယူကရိန်းနှင့် ရုရှားတို့သည် စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်းတို့၏ နေကြာရိတ်သိမ်းရာသီသို့ ဝင်ရောက် လာသောကြောင့် ရောင်းလိုအားဖိအား မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

   အယ်လ်နီညိုနှင့်ဆက်စပ်သော ခြောက်သွေ့သောရာသီဥတုသည် သြဂုတ်လအစောပိုင်း ကတည်းက မလေးရှားနှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းတွင် ပိုမိုသိသာထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ၆ လမှ ၉ လအကြာတွင် စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုအပေါ် ၎င်း၏အကျိုးသက်ရောက်နိုင်ခြေအပေါ် စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားတွင် မိုးရေချိန်သည် ဇူလိုင်လတွင် ပျှမ်းမျှအောက် ၂၀%နှင့် သြဂုတ်လတွင် ပျမ်းမျှ ၆၀% အောက်တွင်ရှိပြီး မလေးရှားသည်လည်း ခြောက်သွေ့သော အခြေအနေများနှင့် ကြုံတွေ့ရပြီး သြဂုတ်လတွင် ပျမ်းမျှအောက် ၃၀% ခန့် မိုးရွာသွန်းမှု ရှိခဲ့သည်။

   အင်ဒိုနီးရှား၏ စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၁.၉ သန်း ကျဆင်း မည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး မလေးရှား၏ ထုတ်လုပ်မှုမှာလည်း တန်ချိန် ၀.၇ သန်းကျဆင်းမည်ဟု ဂျာမနီ နိုင်ငံအခြေစိုက် ကမ္ဘာ့စက်သုံးဆီနှင့်စားသုံးဆီဈေးကွက်အခြေအနေ လေ့လာစိစစ်ရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သည့် Oil World ကခန့်မှန်းထားသည်။ အင်ဒိုနီးရှား၏ ပို့ကုန်သည် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၃ သန်းနီးပါး ကျဆင်းမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး ဇီဝဒီဇယ်ဆီထုတ်လုပ်မှုမှ ပြည်တွင်းဝယ်လိုအား ပိုမိုခိုင်မာလာစေပြီး ထုတ်လုပ်မှုအားနည်းသည့် အလားအလာကို ထင်ဟပ်စေသည်။

   မလေးရှားတွင် စားအုန်းဆီတင်ပို့မှုမှာ ၂၀၂၇ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၁၆ သန်းခန့်ရှိလာနိုင်ပြီး တည်ငြိမ်နေမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မလေးရှားသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ စားသုံးသူများ အတွက် စားအုန်းဆီထောက်ပံ့ရေးတွင် အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာမည်ဟု မျှော်လင့်ရ သည်။ ထို့ကြောင့် လက်ရှိမြင့်မားနေသော စားအုန်းဆီ လက်ကျန်ပမာဏသည် ယာယီဖြစ်ဖွယ်ရှိ ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

    အဓိက ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီ ၄ မျိုး၏ တစ်ကမ္ဘာလုံးထုတ်လုပ်မှုသည် လာမည့် ၂၀၂၇ ခုနှစ် တွင် တန်ချိန် ၃.၁ သန်း တိုးတက်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး စားသုံးမှုမှာ တန်ချိန် ၆.၁ သန်း တိုးတက်လာကာ စားသုံးမှုက ထုတ်လုပ်မှုထက် သိသိသာသာမြင့်တက်လာဖွယ်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်း ထားသည်။

   စားအုန်းဆီ ရောင်းလိုအားမလုံလောက်မှုသည် အဓိကအားဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အထွက်နှုန်းကျဆင်းမှုကြောင့်ဖြစ်ပြီး လက်တင်အမေရိက၌ စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှု မြင့်မားလာမှု သည်လည်း အရှေ့တောင်အာရှဒေသ စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုကျဆင်းမှုကို အပြည့်အဝကာမိရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ မည်သို့ပင် ဆိုစေကာမူ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလနှင့် နိုဝင်ဘာလများတွင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ရာသီဥတုအခြေအနေသည် ၂၀၂၇ ခုနှစ် ဆီအုန်းထွက်ရှိမှုအပေါ် နောက်ဆုံး အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အရေးပါလျက်ရှိသည်။

   ပဋိပက္ခများပြင်းထန်လာပြီးနောက် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား၏ အရှေ့အနောက် ပိုက်လိုင်း စက်ရုံများကို ပိတ်ပစ်ပြီးနောက် စွမ်းအင်စျေးကွက် အနှောင့်အယှက်များ ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်။ ၎င်းသည် ဟော်မုဇ်(Hormuz)ရေလက်ကြားနှင့် ဘဘယ်မန်ဒယ် (Babal-Mandab) ရေလက်ကြားရှိ သင်္ဘောများသွားလာမှု ပြတ်တောက်မှုမှ လက်ရှိထောက်ပံ့ရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ဖြစ်ပေါ် လျက်ရှိကြောင်း MPOC ကထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ဇီဝလောင်စာဆီရောစပ် ထုတ်လုပ်အသုံးပြုမှု ပိုမိုတိုးတက်လာစေခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလလယ်တွင် စက်သုံးဆီဈေးနှုန်း သည် ၁၄၇% မြင့်တက်လာပြီး ရေနံစိမ်းဈေးနှုန်းသည် ၇၃% မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အလားတူ ကာလတွင် စားအုန်းဆီကြမ်းဈေးနှုန်းသည် ၂၁% မြင့်တက်ခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှား ပြည်တွင်းစားအုန်းဆီကြမ်း ဈေးနှုန်းသည် တစ်တန်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၀၀ ဝန်းကျင်ဖြင့် ICE ဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းအောက် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။

   အနာဂတ်ကာလတွင် စားအုန်းဆီကြမ်းဈေးနှုန်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် တစ်တန်လျှင် ရင်းဂစ် ၄၇၀၀ (ခန့်မှန်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၅၁)အထက်မှာ ဆက်လက် တည်ရှိ နေပြီး အယ်လ်နီညိုရာသီဥတုဖြစ်ပေါ်မှုအခြေအနေ မသေချာမရေရာမှုနှင့် စွမ်းအင်ဈေးကွက် အခြေအနေများကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် လက်ကျန်လများတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေရှိနေ ကြောင်းခန့်မှန်းထားသည်။ စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် စက်တင်ဘာလ သို့မဟုတ် အောက်တိုဘာလတွင် ရာသီအလိုက် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိလေ့ရှိသောကြောင့် စွမ်းအင် စျေးနှုန်းများ လျော့ပါးလာပြီး အစုရှယ်ယာများ ထပ်မံစုဆောင်းခြင်းတွင် အဓိကကျသော စွန့်စားမှု အန္တရာယ်များဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိကြောင်း မလေးရှားစားအုန်းဆီကောင်စီ (MPOC) က ပြောကြားခဲ့ ကြောင်း သိရှိရသည်။

Source: Malaysia Palm Oil Council, September 22, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    ဗီယက်နမ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမခြောက်လအတွင်း နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်မှုပမာဏသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလီယံကျော်ရှိခဲ့ပြီး ယမန်နှစ်တစ်နှစ်လုံး၏ ကုန်သွယ်မှုပမာဏ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ဗီယက်နမ် ကုန်သွယ်ရေးအကြံပေး Bui Trung Thuong က နယူးဒေလီရှိ ဗီယက်နမ်သတင်းအေဂျင်စီ (VNA) သတင်းထောက်များနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းရာတွင် ယခုနှစ်ပထမခြောက်လအတွင်း ဗီယက်နမ်က ကုန်သွယ်ရေးပိုငွေဆက်လက်ရရှိခဲ့ပြီး ပို့ကုန်တန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆ ဘီလီယံနီးပါးနှင့် သွင်းကုန်တန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ ဘီလီယံခန့်ရှိကြောင်း ပြောကြား ခဲ့ပါသည်။ အဓိကပို့ကုန်များအနက် ကော်ဖီတင်ပို့မှုမှာ သိသိသာသာတိုးတက်ခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်၏ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းထွက်ကုန်များကိုလည်း အိန္ဒိယစားသုံးသူများက ပိုမိုယုံကြည်လက်ခံ လာကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် မိုဘိုင်းဖုန်း၊ အစိတ်အပိုင်းများ၊ စက်ယန္တရားနှင့် စက်ပစ္စည်း များကဲ့သို့ ကမ္ဘာ့တန်ဖိုးကွင်းဆက်နှင့် ဆက်စပ်သည့်ထုတ်ကုန်များလည်း တိုးတက်လာကြောင်း သိရပါသည်။ ယင်းအခြေအနေသည် ဗီယက်နမ်နှင့် အိန္ဒိယစီးပွားရေးများအကြား အပြန်အလှန် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မှု ဆက်လက်ရှိနေကြောင်းကိုဖော်ပြနေပြီး ဗီယက်နမ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ အနေဖြင့်လည်း အိန္ဒိယဈေးကွက်အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုပိုမိုမြင့်တက်လာကြောင်း Bui Trung Thuong က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ မေလအစောပိုင်းတွင် ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုကော်မတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးနှင့် သမ္မတ To Lam အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံတော်ခရီးစဉ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သဘောတူညီချက် များသည် နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆက်ဆံရေးကိုအရှိန်မြှင့်ပေးခဲ့ပြီး လက်တွေ့ရလဒ် များလည်းပေါ်ထွက်လာနေပြီဖြစ်ကြောင်း ၎င်းကဆိုပါသည်။ ဗီယက်နမ်မော်တော်ယာဉ်ထုတ်လုပ် သူ VinFast သည် အိန္ဒိယဈေးကွက်တွင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကာ ကနဦးအောင်မြင်မှုများ ရရှိနေသည့် အချက်ကိုလည်း ဥပမာအဖြစ် ၎င်းကဖော်ပြခဲ့ပါသည်။ အထူးသဖြင့် မော်တော်ယာဉ်ကဏ္ဍကဲ့သို့ သောလုပ်ငန်းများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတိုးမြှင့်ခြင်းသည် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးကိုပါ အားပေး မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ သို့သော် နှစ်နိုင်ငံအကြား အပြန်အလှန်ဖြည့်ဆည်းနိုင်သည့် အားသာချက်များကို အပြည့်အဝအသုံးချနိုင်ခြင်းမရှိသေးခြင်းနှင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးသဘော တူညီချက် သီးခြားမရှိသေးခြင်းတို့သည် အဓိကအတားအဆီးများဖြစ်ကြောင်း ၎င်းကထောက်ပြ ခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် အိန္ဒိယ၏တင်းကျပ်သည့်စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် စည်းမျဉ်းများကြောင့် ဗီယက်နမ် ကုမ္ပဏီအချို့အနေဖြင့် စက်မှုထုတ်ကုန်များအတွက် Bureau of Indian Standards (BIS) အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်နှင့် အစားအသောက်များအတွက် အစားအသောက်ဘေးကင်းလုံခြုံရေး အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ရရှိရန် အခက်အခဲများရှိနေကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါစိန်ခေါ်မှုများ ရှိနေသော်လည်း ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုပမာဏကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၅ ဘီလီယံအထိ တိုးမြှင့်ရန်ရည်မှန်းချက်သည် နှစ်ဖက်စလုံးက ခိုင်မာသောဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ပါက အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း Bui Trung Thuong က ပြောကြားခဲ့ ပါသည်။ နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေးများအကြား အသုံးချနိုင်ခြင်းမရှိသေးသည့် အပြန်အလှန်ဖြည့်ဆည်း နိုင်သည့်အားသာချက်များနှင့် ဦးဆောင်ကုမ္ပဏီကြီးများ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှတစ်ဆင့် အခြား လုပ်ငန်းများပါ အိန္ဒိယဈေးကွက်သို့ဝင်ရောက်လာနိုင်မည့်အလားအလာများရှိကြောင်း ၎င်းက ဆိုပါသည်။ လက်ရှိတွင် ဗီယက်နမ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများစွာကို ပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိပြီး အသေးစားနှင့် အလတ်စားလုပ်ငန်းများ (SMEs) ကလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် အခွင့်အလမ်းများကို တက်ကြွစွာ ရှာဖွေလျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။

DOCA (ရန်ကုန်)

   ဗီယက်နမ်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး Ngo Van Tuan သည် ရုရှားဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး Anton Germanovich Siluanov နှင့် စက်တင်ဘာ ၈ ရက်က မော်စကိုမြို့၌တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံဘဏ္ဍာရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုထိရောက်စေရေးဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း ဗီယက်နမ် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါသည်။ တွေ့ဆုံစဉ် ဗီယက်နမ်၏လက်ရှိစီးပွားရေးအခြေ အနေနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များကို ဝန်ကြီး Ngo Van Tuan က ရှင်းလင်းပြောကြား ခဲ့ပြီး ခေတ်သစ်အတွင်း ဗီယက်နမ်၏အဓိကဦးစားပေးလုပ်ငန်းမှာ ၂၀၃၀ နှင့် ၂၀၄၅ ခုနှစ် မဟာ ဗျူဟာရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်စေရန်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ မှ ဩဂုတ်လအတွင်း ဗီယက်နမ်စီးပွားရေးသည် ပြန်လည်နာလန်ထူသည့်လမ်းကြောင်းကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ပြီး မက်ခရိုစီးပွားရေးအခြေအနေများတည်ငြိမ်မှုရှိကာ ထုတ်လုပ် မှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများလည်း ဆက်လက်တိုးတက်နေကြောင်း သိရပါသည်။ နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (FDI) သည်လည်း အထူးသဖြင့် အဆင့်မြင့်နည်းပညာကဏ္ဍများတွင် အားကောင်းသည့်ကဏ္ဍတစ်ရပ်အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေကြောင်း သိရပါသည်။ ယခုနှစ် ပထမ ရှစ်လအတွင်း မှတ်ပုံတင်ထားသည့် FDI သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၀.၆၃ ဘီလီယံရှိပြီး အမှန်တကယ်ဝင်ရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၇.၂၅ ဘီလီယံခန့် ရှိကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါကာလအတွင်း ဗီယက်နမ်၏စုစုပေါင်းကုန်သွယ်မှုပမာဏမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၇၇၀.၁၄ ဘီလီယံရှိပြီး ပို့ကုန်တန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇၄.၈၄ ဘီလီယံနှင့် သွင်းကုန် တန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၉၅.၃ ဘီလီယံ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ဗီယက်နမ်နှင့် ရုရှား အကြား နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုပမာဏမှာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမခုနစ်လအတွင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၂၄ ဘီလီယံရှိပြီး ယမန်နှစ်ကာလတူထက် ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းတိုးတက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ယင်းအနက် ဗီယက်နမ်၏ရုရှားသို့ပို့ကုန်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၃၃ ဘီလီယံနှင့် ရုရှားမှ သွင်းကုန်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၉၁ ဘီလီယံရှိကြောင်း သိရပါသည်။ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်အထိ ရုရှားနိုင်ငံက ဗီယက်နမ်တွင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည့် စီမံကိန်း ၂၄၄ ခုရှိပြီး စုစုပေါင်းမှတ်ပုံတင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၉၆.၈၁ သန်းရှိကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဗီယက်နမ်တွင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည့် နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေ ၁၅၄ ခုအနက် ရုရှားသည် အဆင့် ၂၈ တွင် ရပ်တည်နေကြောင်း သိရပါသည်။ ဗီယက်နမ်ဘက်မှလည်း ရုရှားနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ ထားသည့် လုပ်ငန်းစီမံကိန်း ၁၉ ခုရှိပြီး စုစုပေါင်းမှတ်ပုံတင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၆၄ ဘီလီယံရှိကာ ဗီယက်နမ်ကရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည့် နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေ ၈၈ ခုအနက် အဆင့် ၄ တွင်ရပ်တည်နေကြောင်း သိရပါသည်။ ထင်ရှားသည့်စီမံကိန်းများတွင် Rusvietpetro ဖက်စပ် လုပ်ငန်းနှင့် TH Group ၏ နို့စားနွားမွေးမြူရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးစီမံကိန်းများပါဝင်ကြောင်း သိရပါ သည်။ ဝန်ကြီး Ngo Van Tuan က နှစ်နိုင်ငံဝန်ကြီးဌာနများအကြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ အခွန်နှင့် အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများပိုမိုထိရောက်စေရန်လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ထို့ပြင် ဘဏ္ဍာရေးဈေးကွက်၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ၊ အစိမ်းရောင်ဘဏ္ဍာရေး၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုတို့တွင် အတွေ့အကြုံနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုများအပြန်အလှန်မျှဝေရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။
   နှစ်နိုင်ငံဝန်ကြီးများသည် လက်ရှိဘဏ္ဍာရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့နေရသည့် အခက်အခဲများကိုလည်း ပြန်လည်သုံးသပ်ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ပေးချေမှုစနစ်များအပါအဝင် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကိုအထောက်အကူပြုနိုင်မည့် သင့်လျော်သော ဖြေရှင်းနည်း များရှာဖွေရန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု အတည်ပြုခဲ့ကြကြောင်း သိရပါသည်။ ယင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများသည် ဗီယက်နမ်-ရုရှားနှစ်နိုင်ငံအကြား စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဆက်ဆံမှု ပိုမိုနက်ရှိုင်းခိုင်မာလာစေရန် အထောက်အကူပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

 DOCA (ရန်ကုန်)

   အင်ဒိုနီးရှားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် တန်ဖိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန/ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပူးပေါင်း ညှိနှိုင်းရေးဘုတ်အဖွဲ့ (BKPM) သည် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှင့် စွမ်းအင်ကူးပြောင်းရေးကို အထောက်အကူပြုရန် အစိမ်းရောင်စက်မှုလုပ်ငန်းများကိုအဓိကထားသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မဟာ ဗျူဟာကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်နေပြီဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် တန်ဖိုး မြှင့်ထုတ်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန/BKPM ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းဖြေလျှော့ရေးဦးစီးဌာန ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူး Dendy Apriandi က အင်ဒိုနီးရှားထုတ်ကုန်များ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်ရာတွင် အစိမ်းရောင်စွမ်းအင်အသုံးပြုမှုသည် အရေးပါသည့်အချက်တစ်ရပ် ဖြစ်လာ နေပြီး အထူးသဖြင့် ဥရောပဈေးကွက်တွင် ပိုမိုအရေးပါလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဂျကာတာမြို့၌ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ကကျင်းပသည့် BIG Strategic Forum 2026 တွင် ပြောကြားရာ၌ ကမ္ဘာ့အစိမ်းရောင်စီးပွားရေးတွင် အင်ဒိုနီးရှား၏ရပ်တည်ချက်ခိုင်မာစေရန် ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုမူဝါဒများ တွင် ပတ်ဝန်းကျင်၊ လူမှုရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ စံနှုန်းများ (ESG) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်ကြောင်း ၎င်းကဆိုပါသည်။ အစိမ်းရောင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်နိုင်ရေးအတွက် စွမ်းအင်ကူးပြောင်းမှုပိုမိုမြန်ဆန်စေရေး၊ စက်ဝိုင်းပုံစီးပွားရေးစနစ် (Circular Economy)၊ အစိမ်းရောင်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် အစိမ်းရောင်နည်းပညာများ အသုံးပြု ရေးတို့ပါဝင်သည့် စနစ်တစ်ရပ်တည်ဆောက်ရန်လိုအပ်ကြောင်း Dendy က ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အစိုးရသည် ESG အခြေခံမူများနှင့်ကိုက်ညီသည့် ဆန်းသစ်သော အစိမ်းရောင်ဘဏ္ဍာငွေကြေး စနစ်များကိုဖော်ဆောင် နေပြီး အစိမ်းရောင်ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုနှင့် ကာဗွန်စျေးနှုန်းသတ်မှတ်မှု တို့ကိုအသုံးပြု၍ အစိမ်းရောင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မဟာဗျူဟာကိုအထောက်အကူပြုသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် အစိုးရအနေဖြင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမဟုတ်သော မက်လုံးပေးမှုများ၊ အားမပေးသည့်မက်လုံးများကိုလည်း မျှတစွာအကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် စနစ်များခိုင်မာစေရေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း ၎င်းကပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အစိမ်းရောင် စီးပွားရေးသည် ၂၀၂၅-၂၀၂၉ အမျိုးသားအလယ်အလတ်ကာလ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံကိန်း (RPJMN) အရ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု ၈ ရာခိုင်နှုန်း ရရှိရန်သတ်မှတ်ထားသည့် အဓိကစီးပွားရေး မဟာဗျူဟာငါးရပ်အနက် တစ်ရပ်ဖြစ် ကြောင်း သိရပါသည်။ အစိုးရ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု ၈ ရာခိုင်နှုန်းရည်မှန်းချက်ကို အကောင် အထည်ဖော်နိုင်ရန် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသည် စီးပွားရေးတိုးချဲ့မှုကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေမည့် အဓိကမောင်းနှင် အား တစ်ရပ်ဖြစ်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း Dendy က ပြောကြား ခဲ့ပါသည်။

DOCA (ရန်ကုန်)