ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

          ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဆန်စျေးနှုန်းများသည် ၃ နှစ်ခွဲအတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပြီးခဲ့သည့် မေလတွင် ပြန်လည်ကျဆင်းသွားခဲ့ကြောင်း အစိုးရအရာရှိတစ်ဦးက ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ အခြေခံစားသောက်ကုန်ဖြစ်သော ဆန်စျေးနှုန်းများ ပြင်းထန်စွာ မြင့်တက်ခဲ့မှုကြောင့် အစိုးရအပေါ် ကြီးမားသောဖိအားများ သက်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ စျေးနှုန်းပြန်ကျလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

           ရာသီဥတု ပူပြင်းလွန်းခြင်းနှင့် လွန်ခဲ့သော နှစ်နှစ်က "ငလျင်ကြီး" (Megaquake) သတိပေးချက်အပြီး ထိတ်လန့်တကြား အလုအယက် ဝယ်ယူခဲ့ကြခြင်း အပါအဝင် အကြောင်းအရင်းပေါင်းများစွာနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ထောက်ပံ့မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများကြောင့် ၂၀၂၄ နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်များတွင် ဆန်စျေးနှုန်းများ ထိုးတက်သွားခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

          လူနေမှုအဆင့်အတန်း ကျဆင်းလာခြင်း၊ အဂတိလိုက်စားမှု ကောလာဟလများနှင့် ဆန်စျေးနှုန်းကြီးမြင့်မှုတို့ ပေါင်းဆုံသွားခြင်းကြောင့် မဲဆန္ဒရှင်များသည် အာဏာရပါတီကို ကျောခိုင်းခဲ့ကြပြီး ဝန်ကြီးချုပ် Shigeru Ishiba သည်လည်း ရာထူးသက်တမ်း တစ်နှစ်ပင်မပြည့်မီ ပြီးခဲ့သည့် စက်တင်ဘာလတွင် ရာထူးမှနှုတ်ထွက်ခဲ့ရကြောင်း သိရပါသည်။

          လူကြိုက်များသည့် Koshihikari ဇိမ်ခံဆန်အမျိုးအစားမှလွဲ၍ ကျန်ဆန်စျေးနှုန်းများသည် ယမန်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက မေလတွင် ၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းသွားခဲ့ပြီး၊ ယင်းမှာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ် စျေးနှုန်းကျဆင်းမှုဖြစ်ကြောင်း ငွေကြေးဖောင်းပွမှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို တာဝန်ယူရသည့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန အရာရှိတစ်ဦးက AFP သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

            လက်ရှိတွင် လူကြိုက်များသော ဝန်ကြီးချုပ် Sanae Takaichi ဦးဆောင်နေသည့် အစိုးရအဖွဲ့သည် စျေးနှုန်းများ ပြန်လည်ကျဆင်းလာစေရန် အရေးပေါ် ဆန်ရိက္ခာအရန်သင့် သိုလှောင်ထားမှုများကို ထုတ်ပေးခြင်းအပါအဝင် နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် အရေးယူဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

         ဆန်ပြတ်လပ်မှု၏ နောက်ကွယ်တွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်က ပြင်းထန်ပြီး ခြောက်သွေ့သော နွေရာသီကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် စပါးရိတ်သိမ်းမှုကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေခဲ့ခြင်း အပါအဝင် ရှုပ်ထွေးလှသော အကြောင်းရင်းများစွာ ရှိနေခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက်တွင် ကုန်သည်အချို့က အမြတ်အစွန်း ပိုမိုရရှိရန် ရည်ရွယ်၍ ဆန်များကို စတင်သိုလှောင် (မှောင်ခိုလှောင်) ခဲ့ကြကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများ၏ ပြောကြားချက်အရ သိရပါသည်။

          ပြည်ပမှ တင်သွင်းရသော စားသောက်ကုန် စျေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းက ပြည်တွင်းဖြစ် ဆန်အပေါ် ဝယ်လိုအားကို ပိုမိုမြင့်တက်စေခဲ့သလို၊ စံချိန်တင် ဝင်ရောက်လာသည့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် အရေအတွက်ကြောင့်လည်း ဆန်စားသုံးမှု ပိုမိုမြင့်တက်လာရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

            သို့သော်လည်း လေ့လာဆန်းစစ်သူများကမူ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာမြင့်နေပြီ ဖြစ်သော စပါးစိုက်ပျိုးမြေ လျှော့ချရေး မူဝါဒအပြင် လူဦးရေ အိုမင်းရင့်သော်လာမှု ပြဿနာတို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်ဟု ထောက်ပြကြပြီး၊ စပါးစိုက်တောင်သူ အများအပြားမှာ အသက်ကြီး ရင့်လာကြကာ ၎င်းတို့၏ သားသမီးများကလည်း မျိုးဆက်ဆက်ခံ စိုက်ပျိုးရန် စိတ်ပါဝင်စားမှု မရှိကြတော့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source:    CNA                                                                          

DOCA (ရန်ကုန်)

          ယခုနှစ် ပထမလေးလပတ်အတွင်း အမေရိကန်နိုင်ငံသည် ဗီယက်နမ် ဂဏန်းတင်ပို့မှု၏ အဓိကဈေးကွက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပို့ကုန်တန်ဖိုးမှာ ယခင်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁.၅ ဆနီးပါးအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။

           ဗီယက်နမ် ရေထွက်ကုန်ပစ္စည်း ပြုပြင်မွမ်းမံရေးနှင့် တင်ပို့ရောင်းချသူများအသင်း (VASEP) ၏ အဆိုအရ ယခုနှစ် ပထမလေးလပတ်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ကမ္ဘာ့ ဈေးကွက်အသီးသီးသို့ ဂဏန်းတင်ပို့မှုသည် ဒေါ်လာ ၂၃ သန်းနီးပါး ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၃၃ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်လာကြောင်း သိရသည်။

          အမေရိကန်ဈေးကွက်တစ်ခုတည်းတွင်ပင် ပထမလေးလပတ်အတွင်း ဗီယက်နမ်ဂဏန်း တင်ပို့မှုမှာ ဒေါ်လာ ၁၉ သန်းအထိရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် အလားတူကာလထက် ၄၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ၎င်းသည် ဗီယက်နမ်ဂဏန်း စုစုပေါင်းတင်ပို့မှုတန်ဖိုး၏ ၈၂ ရာခိုင်နှုန်းအထိ အချိုးအစားရှိနေသဖြင့် အဓိကအကျဆုံး ဈေးကွက်ကြီးဖြစ်နေသည်။

         အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဂဏန်း (အထူးသဖြင့် အေးခဲဂဏန်း ထုတ်ကုန်များ) ကို အများဆုံးတင်သွင်းသည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၁ ဘီလီယံဖိုးခန့် တင်သွင်းနေသည်။ ဤပမာဏသည် အိမ်နီးချင်းဈေးကွက်များဖြစ်ကြသော ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့ထက် များစွာသာလွန်နေသည်။

           အထူးသဖြင့် Blue crabs နှင့် ပတ်သက်၍ အမေရိကန်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဝယ်လိုအား အပေါ် သိသာထင်ရှားသော လွှမ်းမိုးမှုရှိပြီး ၎င်းတို့ကို အာရှနိုင်ငံများမှ အဓိက တင်သွင်း လေ့ရှိသည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအတွက်မူ အမေရိကန်စားသုံးသူများသည် အသားဂဏန်းနှင့် ပြုပြင်မွမ်းမံထားသော ဂဏန်းများကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြပြီး အထူးသဖြင့် လက်လီအရောင်းဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် အသင့်စား စားသောက်ကုန်ဆိုင်များတွင် ရောင်းချသော ထုတ်ကုန်များ ကို ပိုမိုဝယ်ယူကြသည်။

        VASEP ၏ အဆိုအရ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ဂဏန်းလုပ်ငန်းသည် အမေရိကန် အမျိုးသား သမုဒ္ဒရာနှင့် လေထု စီမံခန့်ခွဲမှု အာဏာပိုင်အဖွဲ့ (NOAA) ၏ ပင်လယ်ရေနေ နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကာကွယ်ရေးအက်ဥပဒေ (MMPA) နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံထားရသဖြင့် တည်ငြိမ်သော စားသုံးမှုဈေးကွက်ကို ပိုမိုဖန်တီးပေးနိုင်ခဲ့သည်။

         ဂဏန်းထုတ်ကုန်များသည် အမေရိကန်ဈေးကွက်အပေါ် မှီခိုနေရခြင်းမှာ အသစ်အဆန်း မဟုတ်ကြောင်း VASEP က ဝန်ခံထားသည်။ သို့သော်လည်း အနာဂတ်တိုးတက်မှုသည် ကုန်ကြမ်းရရှိမည့် အရင်းအမြစ်များကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း၊ ဇစ်မြစ်ကို ခြေရာခံနိုင်စွမ်း (Traceability) နှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော ဖမ်းဆီးမှု စံနှုန်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မှုအပေါ်တွင် ပိုမိုမူတည်နေမည် ဖြစ်သည်။

        ကမ္ဘာ့ရေထွက်ကုန် ကုန်သွယ်မှုသည် ကုန်ကျစရိတ် မြင့်တက်လာခြင်း၊ စားသုံးသူများ၏ ဝယ်လိုအား သတိကြီးစွာ ရှိနေခြင်းနှင့် ပိုမိုတင်းကျပ်လာသော နည်းပညာဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကြောင့် ဖိအားပေးခံနေရသော်လည်း ဂဏန်းတင်ပို့မှုမှာ တစ်လထက်တစ်လ တသမတ်တ ည်း တိုးတက်လာနေခြင်းသည် ကောင်းမွန်သော လက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။

       ယေဘုယျအားဖြင့် အမေရိကန်သို့ ရေထွက်ကုန်တင်ပို့မှုအပေါ် ဖိအားများရှိနေသည့် ကြားမှ ဂဏန်းတင်ပို့မှုသည် အလားအလာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်နေသည်။ အကောက်ခွန် ဦးစီးဌာန၏ အဆိုအရ ယခုနှစ် ပထမငါးလအတွင်း ဤဈေးကွက်သို့ ရေထွက်ကုန် တင်ပို့မှုတန်ဖိုးသည် ဒေါ်လာ ၇၀၂ သန်း ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၈ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ကျဆင်းသွားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : VN Express                                                                           

DOCA (ရန်ကုန်)

         တရုတ်စားသုံးသူများက ဒေသထွက်ဆန်များကို ဝယ်ယူကြခြင်းကြောင့် ဆန်ဈေးနှုန်းကို တည်ငြိမ်စေပြီး ကျေးလက်လယ်သမားများ၏ လူနေမှုဘဝကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခဲ့ကြောင်း ကမ္ဘောဒီးယား ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးသူ လယ်သမားတစ်ဦးဖြစ်သည့် Roeu Chamroeun က ပြောကြားခဲ့သည်။

         ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း Banan ခရိုင်ရှိ ၎င်း၏ စိုက်ပျိုးမြေတွင် Phka Romduol နှင့် Phka Malis မွှေးနံ့သာဆန် အမျိုးအစားများကို စိုက်ပျိုးသည့် အသက် ၅၈ နှစ်အရွယ် အဆိုပါ လယ်သမားမကြီးက တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဆန်ဝယ်ယူမှုများကြောင့် ၎င်း၏ မိသားစုနှင့် လုပ်ဖော် ကိုင်ဖက် လယ်သမားများအတွက် တည်ငြိမ်သောဝင်ငွေကို အာမခံချက် ပေးနိုင်ခဲ့ကြောင်းဆိုသည်။

         Phka Romduol နှင့် Phka Malis နှစ်မျိုးစလုံးသည် သဘာဝအမွှေးအကြိုင်၊ နူးညံ့သော အသားနှင့် ထူးကဲသော အရသာတို့ကြောင့် လူသိများပြီး ဆုတံဆိပ်များ ရရှိထားသည့် ပရီမီယံ အဆင့်မြင့် ဆန်ရှည် မွှေးနံ့သာဆန် အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။

          Chamroeun သည် ၎င်း၏ ၉.၅ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသော စိုက်ပျိုးမြေမှ နှစ်စဉ် စပါးတန်ချိန် ၅၀ ကျော် ရိတ်သိမ်း ထွက်ရှိသည်။ ၎င်း၏ သီးနှံများကို ဓာတုဗေဒပစ္စည်းများမသုံးဘဲ သဘာဝအတိုင်း စိုက်ပျိုးထားခြင်းကြောင့် မွှေးပျံ့ပြီး အရသာရှိလှကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

         ကမ္ဘောဒီးယား ဆန်စပါးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ Lay Chhun Hour က တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘောဒီးယား ဆန်ချောများကို အများဆုံးဝယ်ယူသည့် ထိပ်တန်းနိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

        တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘောဒီးယားဆန် အထူးသဖြင့် ပရီမီယံ မွှေးနံ့သာဆန် အမျိုးအစားများအတွက် အရေးပါပြီး တန်ဖိုးမြင့်မားသည့် ဈေးကွက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆန်စပါးကဏ္ဍအတွက် သိသာထင်ရှားတဲ့ ဝင်ငွေနှင့် တိုးတက်မှုကို တွန်းအားပေးနေလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : Xinhua                                                                                 

DOCA (ရန်ကုန်)

            စင်္ကာပူနိုင်ငံ၏ ရေနံမဟုတ်သော ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်များ ပြည်ပသို့တင်ပို့မှု (Non-oil domestic exports – NODX) သည် ဉာဏ်ရည်တု (AI) အခြေခံအဆောက်အအုံများအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဝယ်လိုအား အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြင့်တက်လာမှုကြောင့် ပြီးခဲ့သည့် မေလအတွင်း က ၂၀၀၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အမြန်ဆုံး တိုးတက်မှုနှုန်းကို စံချိန်တင်ခဲ့သည်။

          The Economist မဂ္ဂဇင်း၏ ၂၀၂၅ ခုနှစ် တစ်ဦးကျ GDP (GDP per capita) စာရင်းအရ ကမ္ဘာ့ဒုတိယအချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည့် စင်္ကာပူနိုင်ငံ၏ ရေနံမဟုတ်သော ပြည်တွင်းထုတ်ကုန် တင်ပို့မှု (NODX) သည် မေလတွင် ယခင်နှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၃၈.၄ ရာခိုင်နှုန်း အထိ မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း ပြီးခဲ့သည့် ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့က Enterprise Singapore ၏ အချက်အလက်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် AI နှင့် ဆက်စပ်နေသော ဝယ်လိုအားများကြောင့် ကုန်သွယ်မှုဆက်တိုက်တိုးတက်လာခဲ့ရာ ဧပြီလက ၂၄.၄ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ ထပ်မံမြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

         DBS ဘဏ်၏ စီးပွားရေးပညာရှင် Chua Han Teng က မေလအတွင်း ရရှိခဲ့သော ကိန်းဂဏန်းသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနောက်ပိုင်း အားအကောင်းဆုံး တိုးတက်မှုစံချိန်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

        ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့မှု မြင့်တက်လာခြင်းတွင် အီလက်ထရွန်နစ်ကဏ္ဍက ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး အီလက်ထရွန်နစ်ဆိုင်ရာ NODX တင်ပို့မှုသည် ဧပြီလတွင် ၆၆.၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ရာမှ မေလတွင် ယခင်နှစ်ထက် ၉၄.၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ဤသို့တိုးတက်လာခြင်းမှာ အိုင်စီပတ်လမ်းများ (Integrated circuits)၊ ဒေတာသိမ်းဆည်းသည့် ပစ္စည်းများ (Disk media products) နှင့် ကွန်ပျူတာများကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း The Straits Times သတင်းစာက ဖော်ပြခဲ့သည်။

          eToro မှ ဈေးကွက်လေ့လာဆန်းစစ်သူ Zavier Wong က ဤကဲ့သို့ ကောင်းမွန်သော ရလဒ်ထွက်ပေါ်လာခြင်းမှာ Microsoft၊ Alphabet (Google)၊ Meta နှင့် Amazon အပါအဝင် အမေရိကန် အခြေစိုက် နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးများထံမှ ဝယ်လိုအား မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ကုမ္ပဏီကြီး ၄ ခုသည် ဧပြီလနှောင်းပိုင်းတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် ၎င်းတို့၏ စုစုပေါင်း အရင်းအနှီးအသုံးစရိတ် (Capital Expenditure) အစီအစဉ်များကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၇၀၀ ကျော်အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းမှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပမာဏထက် ၇၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

         စင်္ကာပူနိုင်ငံသည် အီလက်ထရွန်နစ်ပစ္စည်း တင်ပို့သည့် စီးပွားရေးစနစ်ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည့်အတွက် ကမ္ဘာ့နည်းပညာဝယ်လိုအားကြောင့် ရေရှည်အကျိုးအမြတ် ရရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ မကြာသေးမီက ဖြစ်ပေါ်လာသော တိုးတက်မှုပမာဏနှင့် အာရုံစိုက်လာမှု ပုံစံမှာမူ ယခင်နှင့် မတူဘဲ ကွဲပြားခြားနားနေကြောင်း Wong က ပြောသည်။

          စင်္ကာပူ ဆီမီးကွန်ဒတ်တာ စက်မှုလုပ်ငန်းအသင်း (Singapore Semiconductor Industry Association) ၏ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ Ang Wee Seng က ယခင်နှစ် အလားတူကာလမှ မြင့်မားသော ကိန်းဂဏန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရခြင်း၊ အခွန်စည်းကြပ်မှုများနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများကဲ့သို့သော ပြင်ပအန္တရာယ်များကြောင့် ယခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်တွင် တိုးတက်မှုနှုန်း ပြန်လည်နှေးကွေးသွားနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

        သို့သော်လည်း Wong ကမူ အကြီးစား Hyperscale Cloud-computing သုံးစွဲသည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ၏ အသုံးစရိတ်များ ဆက်လက်မြင့်မားနေသရွေ့ အီလက်ထရွန်နစ် ပို့ကုန်ကဏ္ဍသည် ခိုင်မာစွာ ဆက်ရှိနေဦးမည့်ပုံစံရှိကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့သည်။

     AI အခြေခံအဆောက်အအုံများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကြောင့် ဝယ်လိုအားမှာ ဆက်လက် အားကောင်းနေဦးမည်ဖြစ်သော်လည်း ယခုကဲ့သို့ ဖောက်သည်အုပ်စုအနည်းငယ်အပေါ်တွင်သာ ကဏ္ဍတစ်ခုလုံးက မှီခိုအားထားနေရခြင်းမှာ အားနည်းချက်တစ်ခုအဖြစ် ရှိနေသေးကြောင်း ၎င်းက သတိပေးပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : VN Express                                                                           

DOCA (ရန်ကုန်)

    ကမ္ဘာ့ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီ ကုန်သွယ်ရောင်းဝယ်မှု ပုံသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲလာမှုနှင့်အတူ အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်၏ ဘေးအန္တရာယ်မြင့်မားလာမှုကြောင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၌ စားအုန်းဆီ ရောင်း လိုအား ကျပ်တည်းမည့် အလားအလာရှိနေပြီး စားအုန်းဆီကြမ်းတစ်တန်၏ ဈေးနှုန်းသည် ဇူလိုင် လတွင် ရင်းဂစ်ငွေ ၄၄၀၀ မှ ၄၆၅၀ အတွင်း အရောင်းအဝယ်ဖြစ်နိုင်သည်ဟု မလေးရှား စားအုန်း ဆီ ကောင်စီ (MPOC) က ဇွန် ၁၉ ရက်နေ့တွင် ပြောဆိုခဲ့သည်။

    မလေးရှားနှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့ရှိ ဆီအုန်းစိုက်ခင်းများတွင် ဇွန်လအထိ အယ်လ်နီညိုရာသီ ဥတုဖြစ်စဉ်၏ သက်ရောက်မှုကို ကြုံတွေ့ရခြင်းမရှိသေးသော်လည်း ၎င်းဖြစ်စဉ်သည် ဇူလိုင်လ သို့မဟုတ် ဩဂုတ်လ၌ အားကောင်းစွာဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာနိုင်ခြေရှိကြောင်း၊ အားကောင်းသော အယ်လ်နီညိုသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ ဩစတေးလျနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံများ တစ်လျှောက် မိုးရွာ သွန်းမှုကို လျော့နည်းစေပြီး ရာသီဥတုခြောက်သွေ့မှုကို ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း၊ သို့သော် ဆီအုန်းသီးနှံ အထွက်ပမာဏနှင့် စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုတို့အပေါ် ၎င်း၏သက်ရောက်မှုမှာ ၉ လမှ ၁၂ လအထိ နောက်ကျပြီးမှသာ သိသာထင်ရှားမှု ရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အဓိကဝယ်ယူတင်သွင်းသည့် ဈေးကွက် များတွင် စားသုံးဆီ သိုလှောင်မှုလက်ကျန် များပြားနေမှုအရ စားအုန်းဆီဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှုသည် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ရှိနိုင်ကြောင်း၊ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာဆီ၏ ဈေးနှုန်းများသည် ကြိုတင် အရောင်းဈေးကွက်ရှိ စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းများ၏အောက်သို့ လျော့နည်းကျဆင်းလာပြီဖြစ်၍ ဇီဝ ဒီဇယ်ဆီ ထုတ်လုပ်သုံးစွဲမည့် စီးပွားရေးကဏ္ဍမှာ မှေးမှိန်လာပြီဖြစ်ကြောင်း  MPOC ၏ သတင်း ထုတ်ပြန်ချက်၌ ဖော်ပြထားသည်။

    ထို့အပြင် မြောက်အမေရိကဒေသထွက် စားသုံးဆီများကို ပိုမိုလိုလားမှုဖြစ်စေသော အမေရိ ကန်နိုင်ငံ၏ ဇီဝလောင်စာဆီ အစီအစဉ်နှင့် 45Z ဇီဝလောင်စာအခွန် ပေးဆောင်ရန် ဆိုင်းငံ့ခွင့် ကန့်သတ်ချက်များအရ ဇွန်လလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပဲပုပ်ဆီ၏ ဈေးနှုန်းသည် အာဂျင်တီးနား ပဲပုပ်ဆီထက် ပိုမိုမြင့်မားလျက် တစ်တန်လျှင် ဒေါ်လာ ၅၈၀ နှုန်းဖြင့် ပရီမီယံနှုန်းထားအဆင့်၌ ရောင်းဝယ်လျက်ရှိသည်။

    အမေရိကန်ပဲပုပ်ဆီ၏ ဈေးနှုန်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လမှစတင်၍ ပုံမှန်မဟုတ်သော ပရီမီယံနှုန်းထားသို့ မြင့်တက်လာခြင်းက ၎င်း၏ ပို့ကုန်ဈေးကွက် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို သိသာစွာ ကျဆင်းစေလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ ဈေးနှုန်းဆက်လက်မြင့်မားနေပါက အမေရိကန်၏ ပဲပုပ်ဆီတင်ပို့ မှုမှာ ဆက်လက်လျော့နည်းနေမည်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့စားသုံးဆီတင်သွင်းသူများကို တောင်အမေရိကရှိ ပေးသွင်းသူများထံ မှီခိုမှု ပိုမိုတိုးပွားလာစေမည်ဖြစ်ကြောင်း MPOC က ပြောဆိုထားသည်။

    မလေးရှားနိုင်ငံ၏ စားအုန်းဆီထုတ်လုပ်မှုမှာ လအလိုက်နှိုင်းယှဉ်ပါက မေလတွင် ၆.၉ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းလျက် တန်ချိန် ၁.၅၁ သန်းသာရှိခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဈေးနှုန်းပြောင်း လဲမှု နှေး‌ကွေးခြင်းကြောင့် မေလနှင့် ဇွန်လများတွင် ပြည်ပသို့ စားအုန်းဆီတင်ပို့မှု လျော့ကျလျက် ရှိနေခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ဇန်နဝါရီလမှ မေလအထိ စားအုန်းဆီတင်ပို့မှု စုစုပေါင်း သည် ယခင်နှစ်ကာလတူနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁၃.၈ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ပြီး အဓိကအားဖြင့် အိန္ဒိယ၊ ကင်ညာနှင့် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံများသို့ တင်ပို့မှုတိုးပွားလာခြင်းဖြစ်သည်။

    ဈေးနှုန်းများ ဖောင်းပွမှုဖြစ်ပေါ်နေချိန်၌ ကာလတိုအတွင်း စားသုံးမှုအားနည်းလျက်ရှိခြင်း ကြောင့် စားသုံးဆီ အဓိကတင်သွင်းသည့် နိုင်ငံများတွင် သိုလှောင်မှုလက်ကျန် ပမာဏသည် တစ်ဟုန်ထိုး မြင့်တက်လာခဲ့သည်ဟု MPOC က ပြောဆိုထားသည်။ သို့ဖြစ်ရာ ဈေးကွက်နှစ်ရပ်လုံး ၌ ကုန်လက်ကျန်မြင့်တက်နေခြင်းသည် ယာယီအခိုက်အတန့်အားဖြင့် ကာလတိုတွင် စားအုန်းဆီ တင်သွင်းရန် ဝယ်လိုအားကို နှေးကွေးနေစေမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းအခြေအနေက စားအုန်းဆီကြမ်း ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုကို ထိန်းချုပ်ထားလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း The Edge Malaysia သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားသည်။

Source: The Edge Malaysia, 19 June, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)