ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

          ဟိုချီမင်းစီးတီး (HCMC) ရှိ လမ်းဘေးဆိုင်များနှင့် စူပါမားကတ်များတွင် ဒူးရင်းသီးများကို တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဗီယက်နမ်ဒေါင် ၄၀,၀၀၀ မှ ၆၀,၀၀၀ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၅ - ၂.၃) ဖြင့် လက်လီရောင်းချနေကြပြီး ယခင်နှစ်ကထက် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ဈေးနှုန်းကျဆင်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

    မြို့အနှံ့ရှိ လမ်းမများပေါ်တွင် ဒူးရင်းသီးဆိုင်များ မှိုလိုပေါက်လာပြီး ဈေးနှုန်းသက်သာမှုကြောင့် ဖြတ်သန်းသွားလာနေသည့် မော်တော်ဆိုင်ကယ်သမားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ လွန်ခဲ့သည့် တစ်နှစ်က Ri6 ဒူးရင်းသီးအမျိုးအစားကို တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဗီယက်နမ်ဒေါင် ၈၀,၀၀၀ မှ ၁၂၀,၀၀၀ ကြားဖြင့် လက်လီရောင်းချခဲ့ရကြောင်း အဆိုပါဆိုင်အချို့မှ အရောင်းသမားများက ပြောကြားခဲ့သည်။

        Pham Van Dong လမ်းပေါ်တွင် ဆိုင်ဖွင့်ထားသည့် ကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်သူ Hong က သူမအနေဖြင့် ပုံမှန်အားဖြင့် ဖရဲသီးနှင့် ကျွဲကောသီးများကိုသာ ရောင်းချလေ့ရှိသော်လည်း ယခုနှစ်တွင် စိုက်ခင်းအဝယ်ဒိုင်ဈေးများ အလွန်ကျဆင်းသွားသောကြောင့် ဒူးရင်းသီးပြောင်းလဲ ရောင်းချခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။ သူမသည် Ri6 ဒူးရင်းသီးများကို မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသရှိ Dong Thap ပြည်နယ်မှ ဝယ်ယူခြင်းဖြစ်ပြီး ဟိုချီမင်းစီးတီးတွင် အလွန်အရောင်းသွက်သည်ဟု သူမက ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။

         မြို့တွင်းရှိ စူပါမားကတ် အများအပြားတွင်လည်း Ri6 နှင့် Monthong ဒူးရင်းသီး အမျိုးအစား နှစ်ခုစလုံးကို အလားတူဈေးနှုန်းများဖြင့် ရောင်းချနေကြသည်။ Le Duc Tho လမ်းပေါ်တွင် သစ်သီးဆိုင်ဖွင့်ထားသူ Pho က ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံသဏ္ဌာန်မမှန်သော သို့မဟုတ် အရည်အသွေးနိမ့်သော ဒူးရင်းသီးများကိုသာ ယခုကဲ့သို့ ဈေးအပေါဆုံးဖြင့် ရောင်းချလေ့ရှိပြီး အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော အသီးများကိုမူ ပို့ကုန်အတွက် သီးသန့်ဖယ်ထားလေ့ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။

        မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှ ဒူးရင်းသီးကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်သူ Hoang က ၎င်းအနေဖြင့် ပုံမှန်အားဖြင့် နှစ်စဉ် ယခုလိုအချိန်မျိုးတွင် ပြည်ပပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များအတွက် အသီးများကို လိုက်လံဝယ်ယူပေးရသော်လည်း ယခုနှစ်တွင် ပြည်ပတင်ပို့မှုပိုင်း၌ အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသောကြောင့် မေလဆန်းကတည်းက ပြည်တွင်းဖြန့်ဖြူးသူများထံသာ လွှဲပြောင်းရောင်းချနေရကြောင်း ပြောသည်။

        ဗီယက်နမ် သစ်သီးဝလံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်အသင်း (Vinafruit) ၏ ပြောကြားချက်အရ မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၏ ဒူးရင်းသီးအထွက်ဆုံး ရာသီချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်ပြီး အကြီးဆုံးဈေးကွက်ဖြစ်သည့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့မှုနှေးကွေးသွားခြင်းကြောင့် လတ်တလောလများ အတွင်း ဒူးရင်းသီးဈေးနှုန်းများ အဆမတန်ထိုးကျသွားခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

      ထို့အပြင် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရန်အတွက် အရည်အသွေးစစ်ဆေးမှု (Quality testing) အဆင့်ဆင့်သည် အချိန်အလွန်ကြာမြင့်နေသဖြင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များက အဝယ်ရပ်ဆိုင်းထားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။

         ဗီယက်နမ် သစ်သီးဝလံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်အသင်း၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Dang Phuc Nguyen ကလည်း လက်ရှိအချိန်သည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပို့ကုန်ချင်း ပြိုင်ဆိုင်နေရသည့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဒူးရင်းသီးအထွက်ဆုံး ရာသီချိန်ဖြစ်နေကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

        သို့သော် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရိတ်သိမ်းရာသီမှာ ကုန်ဆုံးလုနီးပါးဖြစ်နေပြီး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများတွင်မူ ဒူးရင်းသီးများ မကြာမီ စတင်ရိတ်သိမ်းတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။ “ဒါက တရုတ်နိုင်ငံကို ဒူးရင်းသီး ပြန်လည်တင်ပို့နိုင်ဖို့အတွက် အခွင့်အရေး ကောင်းတစ်ခုဖြစ်လာမှာပါ” ဟု ၎င်းက သုံးသပ်ပြောကြားသွားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source : VN Express                                                                           

DOCA (ရန်ကုန်)

   ကမ္ဘာ့စားအုန်းဆီ ဝယ်လိုအားလျော့ကျလာမှု၊ ဈေးနှုန်းကျဆင်းမှုနှင့် ဈေးကွက် အတွင်း ရင်းဂစ်ပိုမို အားကောင်းလာမှုတို့ကြောင့် မလေးရှားစားအုန်းဆီ ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းခဲ့ ကြောင်း Chem Analyst သတင်းဌာနက ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖော်ပြထားပါသည်။

    စားအုန်းဆီ အဓိက တင်သွင်းနိုင်ငံများ(တရုတ်၊ အိန္ဒိယ)၏ ဝယ်လိုအား လျော့ကျလာမှု ကြောင့် ဈေးနှုန်းအကျဘက်သို့ ဆက်လက်ဦးတည်နေကြောင်း၊ ကုန်သည်များအနေဖြင့် စားသုံးဆီ အချင်းချင်း  ဈေးနှုန်းယှဉ်ပြိုင်မှု၊ ရေနံဈေးနှုန်းနှင့် နိုင်ငံခြားငွေ ငွေလဲနှုန်း အတက် အကျတို့အပေါ် စောင့်ကြည့်လျက်ရှိကြောင်း၊ အဆိုပါအခြေအနေက စားအုန်းဆီကုန်သွယ်မှုကို နှေးကွေးစေလျက် ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။

    ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် သင်္ဘောတင်ပို့ဆောင်ရမည့် စားအုန်းဆီအရောင်းအဝယ်ဈေး နှုန်း (တင်ပို့နိုင်ငံ၏ ဆိပ်ကမ်းအရောက်ဈေးနှုန်း-FOB Price) သည် ဘာဆာမလေးရှား ကုန်စည် ဒိုင်၌ တစ်တန်လျှင် ရင်းဂစ် ၄၄၁၉ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၂၅.၈၆) ဖြစ်ရာ ၆၂ ရင်းဂစ် (၁.၃၈%) ခန့်ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း၊ ယခင်အပတ်ကျဆင်းမှုသည် ၀.၇၈ % ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဈေးကွက်အတွင်း စားအုန်းဆီရောင်းချမှုဖိအားများနှင့် ရင်ဆိုင်လျက်ရှိပြီး တင်ပို့မှုငြိမ်သက်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပါ သည်။

    စားအုန်းဆီအဓိကဝယ်ယူသည့်နိုင်ငံများ(တရုတ်၊ အိန္ဒိယ) က စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းအပေါ် ချင့်ချိန်ဝယ်ယူမှုလုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း၊ အခြားနိုင်ငံများကလည်း ကမ္ဘာ့ဟင်းသီးဟင်းရွက် ဆီဈေးနှုန်းအတက်အကျဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ စီးပွားရေးအရမသေချာမှု ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့အပေါ် စိုးရိမ်မှု များရှိလာခြင်းကြောင့် ချင့်ချိန်ဝယ်ယူတင်သွင်းမှုလုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း၊ မကြာသေးမီကာလ များအတွင်း ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့်ဆုံးရှုံးမှုများကို ပြန်လည်ကာမိစေရန် အကန့်အသတ် ဖြစ်စေလျက် ရှိကြောင်း သုတေသီများက မှတ်ချက်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။

    တရုတ် Dalian ကုန်စည်ဒိုင်က ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီဈေးကွက်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်သော ကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းများကို အမျိုးမျိုးဖော်ပြထားကြောင်း၊ ပဲပုပ်ဆီဈေးနှုူန်းသည် များစွာ ပြောင်းလဲမှု မရှိဘဲ တစ်တန်လျှင် တရုတ်ယွမ် ၈၅၄၇ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၅၅ ခန့်) နှင့် စားအုန်းဆီ ဈေးနှုန်းသည် ၀.၉၆% ကျဆင်းကြောင်း သိရှိရသည်။ အမေရိကန် Chicago ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၏ ပဲပုပ်ဆီကြိုပွိုင့်ဈေးနှုန်းသည် ၀.၅၂% ကျဆင်းသွားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

     စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းများသည် ကမ္ဘာ့ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီကဏ္ဍတွင် ဈေးကွက်ဝေစုရရှိရေး အတွက် တိုက်ရိုက်ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိခြင်းကြောင့် ပြိုင်ဘက်စားသုံးဆီ (ပဲပုပ်ဆီ)ဈေးနှုန်း အတက် အကျအပေါ် မှီခိုလျက်ရှိကြောင်း၊ ကုန်သည်များက ပဲပုပ်ဆီ၊ နေကြာဆီနှင့် ရေနံ ဈေးနှုန်းအတက် အကျအခြေအနေကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေပြီး အဆိုပါဆီဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုများက စားအုန်း ဆီဝယ်လိုအားနှင့် ဈေးနှုန်းအပေါ် လွှမ်းမိုးလျက်ရှိသည်။

    ရေနံဈေးနှုန်းများသည် သုံးပတ်ဆက်တိုက် အတက်အကျဖြစ်ပေါ်မှုပြီးဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ဈေးကွက်ကို ဖိအားများရှိလာနေကြောင်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများက အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခ အပစ် အခတ်ရပ်စဲရေးအခြေအနေနှင့် အမေရိကန်သမ္မတ Donald Trump ၏ တရုတ်ခရီးစဉ်အခြေ အနေတို့ကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်လျက်ရှိကြောင်း၊ ပထဝီနိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းတွင် မသေချာ မရေရာမှုရှိခြင်းနှင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်မှုဆက်ဆံရေးအခြေအနေများက ကုန်စည်ဈေးနှုန်းအတက် အကျကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစေလျက်ရှိသည်။

    ရေနံဈေးနှုန်းကျဆင်းလာမှုက စားအုန်းဆီကို  ဇီဝဒီဇယ်ဆီထုတ်လုပ်ရန် ဆွဲဆောင်မှု လျော့ကျစေပြီး စက်မှုကဏ္ဍသုံးအတွက် ဝယ်လိုအားကိုပါ အားလျော့စေလျက်ရှိသည်။ ဇီဝ ဒီဇယ် ဆီထုတ်လုပ်သူများအနေဖြင့် စွမ်းအင်ဈေးကွက်အလာအလာအပေါ်မူတည်၍ ဝယ်ယူ ရေးဗျူဟာ များကို ထိန်းညှိဆောင်ရွက်ကြကြောင်း၊ ရေနံဈေးနှုန်းများလျော့ကျလာမှုက ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီ မှ ရရှိသည့် ဇီဝဒီဇယ်ဆီထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် မက်လုံးများကို လျော့ကျစေ လျက်ရှိသည်။

    ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ကုန်သွယ်မှုအချက်အလက်များအရ ဥရောပ၏စားအုန်းဆီနှင့် ပဲပုပ်ဆီ တင်သွင်းမှုသည် ဇူလိုင်လတွင် ပိုမိုအားလျော့မှုဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြချက်သည်လည်း နောက်ထပ်အကြောင်းအရာ တစ်ခုဖြစ်နေကြောင်း၊ ဥရောပကော်မရှင်က ထုတ်ပြန် ချက်များအရ ဥရောပ၏ ပဲပုပ်တင်သွင်းမှုအနေဖြင့် မေလ ၁၀ ရက်တွင် တန်ချိန် ၁၁.၂၃ သန်းခန့်ဖြစ်ရာ ယခင်နှစ် တင်သွင်းမှုနှင့်ကာလတူနှိုင်းယှဉ်ပါက ၉% ခန့် ကျဆင်းသွားကြောင်း၊ ဥရောပနိုင်ငံများသို့ စားအုန်း ဆီတင်သွင်းမှုသည် တန်ချိန် ၂.၄၇ သန်းဖြစ်ရာ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ၄% ခန့်  တင်သွင်းမှု ကျဆင်း လာကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။

    ထို့ပြင် ရင်းဂစ်ငွေကြေးဈေးနှုန်းက အမေရိကန်ဒေါ်လာထက် ၀.၁၈% ခန့် အားကောင်း လာမှုက အခြားငွေကြေးကို အသုံးပြုဝယ်ယူတင်သွင်းရသည့် ဝယ်လက်များအနေဖြင့် စားအုန်းဆီ ကို ဈေးကြီးစွာ ဝယ်ယူကြရပြီး ပို့ကုန်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းအားနှင့် ဝယ်လိုအားကို လျော့ကျစေသည်။ အချုပ်အားဖြင့် စားအုန်းဆီဈေးနှုန်းဈေးကွက်သည် ကမ္ဘာ့ဝယ်လိုအားလျော့ကျမှု၊ ပြိုင်ဘက် စားသုံးဆီ (ပဲပုပ်ဆီ) ဈေးနှုန်းပိုမိုအားလျော့လာမှု၊ ရေနံဈေးနှုန်းကျဆင်းမှုနှင့် ငွေလဲလှယ်နှုန်း အပြောင်းအလဲတို့အပေါ်မူတည်လျက်ရှိရာ စားအုန်းဆီကုန်သည်များကလည်း ပို့ကုန်အချက် အလက်များ၊ ပထဝီနိုင်ငံရေးအခြေအနေများနှင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသည့် ဈေးကွက်အလားအလာ၊ ဈေးနှုန်းအတက်အကျတို့ကို ဆက်လက်စောင့်ကြည့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း Chem Analyst သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်များအရ သိရသည်။

Source: Chem Analyst, 14 May, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

     ရာသီဥတုအခြေအနေများနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး ပဋိပက္ခများသည် ကုန်သွယ်မှု ပမာဏအပေါ် သိသာထင်ရှားစွာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သဖြင့် ယခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်အတွက် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဆန် တင်ပို့မှု အလားအလာမှာ မရေမရာမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်ကြောင်း ထိုင်းဆန်ပို့ကုန် လုပ်ငန်း ရှင်များအသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။

     ယခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် ဆန်တန်ချိန် ၇ သန်း တင်ပို့နိုင်လိမ့်မည်ဟု နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှ ဦးစီးဌာန (DFT) က ခန့်မှန်းထားပြီး ယခုနှစ် ပထမ လေးလပတ်အတွင်း ဆန်တန်ချိန် ၂.၂ သန်းခန့် တင်ပို့ခဲ့ပြီး ဖြစ်ကြောင်း ဆန်အသင်း၏ ပြောကြားချက်အရ သိရသည်။ လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယဆန်ဖြူ ၅ ရာခိုင်နှုန်း၏ ဈေးနှုန်းမှာ တစ်တန်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၄၀ ရှိပြီး ထိုင်း ဆန်ဖြူ ၅ ရာခိုင်နှုန်း၏  ဈေးနှုန်းမှာ တစ်တန်လျှင် ၄၂၀ ဒေါ်လာ ရှိကြောင်း အသင်း၏ အဆိုအရ သိရသည်။

     အိန္ဒိယဆန်နှင့် ထိုင်းဆန်ကြား ဈေးနှုန်းကွာဟချက် ကြီးမားနေခြင်းကြောင့် အိန္ဒိယပို့ကုန် လုပ်ငန်းရှင်များသည် အာဖရိကဈေးကွက်၏ ဝေစုအမြောက်အမြားကို ရယူနိုင်ခဲ့ပြီး ယင်းသည် ထိုင်းဆန်တင်ပို့မှုအတွက် စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်စေကြောင်း ထိုင်းဆန်ပို့ကုန် လုပ်ငန်းရှင်များ အသင်း၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ Chookiat Ophaswongse က ပြောကြားခဲ့သည်။

     ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အီရတ်နိုင်ငံသည် ဆန်တန်ချိန် ၁ သန်း တင်သွင်းခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး ဆန်ပို့ကုန်ဈေးကွက်ဖြစ်ခဲ့ကာ ယင်းနောက်တွင် တန်ချိန် ၈၈၀,၀၀၀ ဖြင့် တောင် အာဖရိကနိုင်ငံနှင့် တန်ချိန် ၈၂၀,၀၀၀ ဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့က အသီးသီးရှိခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှုဦးစီးဌာန (DFT) ၏ အချက်အလက်များအရ သိရသည်။

    ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့မှုကြောင့် အီရတ်နိုင်ငံသို့ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဆန်တင်ပို့မှု လမ်း ကြောင်း ပြတ်တောက်သွားခဲ့ရကြောင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ ပထမ လေးလပတ်အတွင်း အီရတ်နိုင်ငံ သို့ ဆန်တန်ချိန် ၉၀,၀၀၀ ခန့်သာ တင်ပို့နိုင်ခဲ့ကြောင်း မစ္စတာ Chookiat က ပြောကြားခဲ့သည်။ ယခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်အတွက် ရှေ့အလားအလာမှာ စိန်ခေါ်မှုများပြားနေပြီး အကြောင်းအမျိုးမျိုး ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံရလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

    အကယ်၍ ရေလက်ကြား ပြန်လည်ဖွင့်ပေးလာပါက အီရတ်နိုင်ငံသည် ထိုင်းနိုင်ငံထံမှ ဆန်တင်သွင်းမှုများကို ပြန်လည်စတင်လာနိုင်ပြီး ဒုတိယနှစ်ဝက်တွင် အော်ဒါအမှာစာ အမြောက် အမြား ဝင်ရောက်လာခြင်းက ဆန်ဝယ်လိုအားကို မြင့်တက်လာစေနိုင်ကြောင်း မစ္စတာ Chookiat က ပြောကြားခဲ့သည်။ အကယ်၍ ယခုနှစ်အတွင်း အယ်လ်နီညိုရာသီဥတု ဖြစ်ပွားခဲ့ပါက ဒေသတွင်း သို့ မိုးခေါင်ရေရှားမှုနှင့် အပူလှိုင်းများဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတစ်လွှားရှိ ဆန်စပါး ထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဆန်စပါး စိုက်ခင်း အများစုသည် ဆည်မြောင်းစနစ်များထက် မိုးရေအပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေရဆဲဖြစ်သည်။

     ထို့ပြင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲကြောင့် ဓာတ်မြေဩဇာဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တောင်သူလယ်သမားများအတွက် ကုန်ကျစရိတ်များ ပိုမိုများပြားလာကြောင်း နှင့် ယင်း၏ ရလဒ်အနေဖြင့် တောင်သူများသည် ဓာတ်မြေဩဇာ သုံးစွဲမှုကို လျှော့ချနိုင်ခြေရှိပြီး ယင်းက အထွက်နှုန်းများကို လျော့နည်းကျဆင်းသွားစေနိုင်သည့် အလားအလာ ရှိနိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ဓာတ်မြေဩဇာ လျှော့ချသုံးစွဲမှုကြောင့် အထွက်နှုန်းကျဆင်းခြင်းသည် သီးနှံအထွက် နှုန်းအပေါ် ကျရောက်လာနိုင်သည့် အယ်လ်နီညို၏ သက်ရောက်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်သွားပါက ယခုနှစ် တွင် ဆန်ဈေးနှုန်းများ အနည်းငယ် ပိုမိုမြင့်တက်လာစေနိုင်ကြောင်း မစ္စတာ Chookiat က ပြော ကြားခဲ့သည်။

    ယခုကဲ့သို့သော ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်သည် စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်မှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဆန်စပါး ကြိုတင်စုဆောင်းလိုသည့် ဝယ်လက်နိုင်ငံများထံမှ ဝယ်လိုအားကို မြင့်တက်လာစေနိုင် သဖြင့် ဆန်တင်ပို့မှုဈေးကွက်အတွက် အကျိုးအမြတ် ဖြစ်ထွန်းစေနိုင်ပါသည်။ မလေးရှားနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့သည် ရာသီဥတုဆိုင်ရာ ဘေးအန္တရာယ်များကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်လျက်ရှိပြီး ဆန် စပါးများ ဝယ်ယူစုဆောင်းသည့် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အနေဖြင့် အော်ဒါအမှာစာများကို တိုးမြှင့်လျက်ရှိ ကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြု ပြောကြားခဲ့သည်။

    ၂၀၂၆ ခုနှစ်၏ ပထမ သုံးလပတ်အတွင်း မလေးရှားနိုင်ငံသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ဆန်တန်ချိန် ၁၃၄,၀၀၀ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် ကာလတူနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တန်ချိန် ၃၃,၀၀၀ ခန့်မှ သိသိ သာသာ မြင့်တက်လာခဲ့ကာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည်လည်း အဆိုပါကာလအတွင်း တန်ချိန် ၅၂,၀၀၀ မှ တန်ချိန် ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်အထိ တိုးမြှင့်တင်သွင်းခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ယင်းအခြေအနေသည် အီရတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့နိုင်ခြင်းမရှိသည့် အရန်သင့်ရှိနေသည့် ဆန်ပမာဏများကို ဝယ်ယူပေးရာ ရောက်သည့်အတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေခဲ့သည်ဟု မစ္စတာ Chookiat က ပြောကြားခဲ့သည်။

    အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် ၎င်း၏မူဝါဒကို စားနပ်ရိက္ခာဖူလုံမှုဆီသို့ တဖြည်းဖြည်းချင်း ပြောင်းလဲ ချမှတ်လာခဲ့ရာ ယင်း၏ရလဒ်အနေဖြင့် ထိုင်းဆန်တင်သွင်းမှုကို လျှော့ချခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် အလွန်ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်တစ်ခု ကျရောက်လာပါက ဆန် တင်သွင်းမှုကို ပြန်လည်တိုးမြှင့်ကောင်း တိုးမြှင့်နိုင်ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

    မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ ယခုနှစ်အတွက် ချမှတ်ထားသည့် ဆန်တန်ချိန် ၇ သန်း ပို့ကုန် ရည်မှန်းချက်ကို ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် ပြည့်မီစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်လိမ့်မည်ဟု ယူဆမိပါကြောင်း မစ္စတာ Chookiat က ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကဏ္ဍ၏ စိန်ခေါ်မှုများကို ဖြေရှင်းရန် အတွက် ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်များ လျှော့ချ ခြင်း၊ အထွက်နှုန်းတိုးမြှင့်ခြင်း၊ ဆန်စပါးမျိုးစိတ်သစ်များ တီထွင်ခြင်းနှင့် ပို့ကုန်ဈေးကွက်အသစ်များ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ရန် ရေရှည် ဗျူဟ တစ်ရပ် ချမှတ်ကျင့်သုံးရန် ၎င်းက အစိုးရအား တိုက်တွန်းခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

Source: Bangkokpost, 20 May, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

         အိန္ဒိယသည် ဗီယက်နမ်မှတင်သွင်းသည့် လတ်ဆတ်သောဒူးရင်းသီးများအတွက် အထူးတင်သွင်းမှုစည်းကမ်းချက်များနှင့် ထပ်ဆောင်းအပင်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကြေညာချက်များကို ဖယ်ရှားပေးရန် စီစဉ်နေကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုအပြောင်းအလဲကြောင့် အာရှ၏အကြီးဆုံး စားသုံးသူဈေးကွက်တစ်ခုသို့ ဗီယက်နမ်ဒူးရင်းတင်ပို့မှု ပိုမိုလွယ်ကူလာမည်ဟု မျှော်မှန်းရကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါအချက်ကို Vietnam Sanitary and Phytosanitary Notification Authority and Enquiry Point က ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (WTO) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအတွက် မေလ ၁ ရက်မှ ၁၅ ရက်အထိ အစားအသောက်ဘေးကင်းရေးနှင့် အပင်၊ တိရစ္ဆာန် ကန့်သတ်စစ်ဆေးရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆုံးအစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ အစီရင်ခံစာအရ အိန္ဒိယ၏နောက်ဆုံး SPS အသိပေးချက်တွင် တင်သွင်းသည့်အပင်များအတွက် အပင်ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများကို ပြင်ဆင်ရန်စီစဉ်နေကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။ အဆိုပြုထားသော ပြင်ဆင်ချက်များအရ ဗီယက်နမ်မှတင်ပို့သည့် လတ်ဆတ်သော ဒူးရင်းသီးများသည် အပင်ကျန်းမာရေးလက်မှတ်တွင် ထပ်ဆောင်းကြေညာချက်များ တင်ပြရန်မလိုအပ်တော့သလို အထူးတင်သွင်းမှုစည်းကမ်းချက်များနှင့်လည်း မသက်ဆိုင်တော့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဗီယက်နမ်ဒူးရင်းလုပ်ငန်းအတွက် အပြုသဘောဆောင်သည့် လက္ခဏာတစ်ရပ် အဖြစ်သုံးသပ်နေကြပြီး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်များ လျော့နည်းလာကာ တင်ပို့မှု လမ်းကြောင်း ပိုမိုချောမွေ့လာနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားကြပါသည်။ သို့သော် စည်းမျဉ်းသစ်များသည် ဇူလိုင် ၃ ရက်အထိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးအကြံပြုကာလအတွင်း ရှိနေဆဲဖြစ်သောကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအနေဖြင့် ကြီးမားသည့် ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များမပြုလုပ်မီ အခြေအနေများကို ဆက်လက်စောင့်ကြည့်သင့်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများက အကြံပြုထားကြောင်း သိရပါသည်။ စည်းမျဉ်းများ တရားဝင်အကျိုးသက်ရောက်မှု ရရှိပြီးမှသာ ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် နောက်ဆုံးမိနစ် မူဝါဒပြောင်းလဲမှု အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်မည်ဟုလည်း သုံးသပ်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ အိန္ဒိယသည် လူဦးရေ ၁ ဘီလီယံကျော်ရှိသော အာရှ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးဈေးကွက်ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာတွင် ရပ်တည်နေကြောင်း သိရပါသည်။ ပိုမိုအဆင်ပြေသည့် နည်းပညာဆိုင်ရာစည်းကမ်းချက်များအောက်တွင် ဗီယက်နမ် ဒူးရင်းများဝင်ရောက်နိုင်ခြင်းသည် လာမည့်နှစ်များအတွင်း တင်ပို့မှုတိုးတက်ရေးအတွက် အရေးကြီးသော အခွင့်အလမ်းသစ်တစ်ရပ်ဖြစ်လာမည်ဟု မြင်တွေ့ထားကြောင်း သိရပါသည်။ အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမလေးလအတွင်း ဒူးရင်း တင်ပို့မှုသည် အမြင့်ဆုံးရာသီမဝင်ရောက်သေးသော်လည်း ပမာဏနှင့် တန်ဖိုးနှစ်မျိုးစလုံးတွင် သိသိသာသာ တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အပြင် ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်ရေးနှင့် အမှတ်တံဆိပ် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများလည်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမသုံးလပတ်အတွင်း ဗီယက်နမ်၏ ဒူးရင်းတင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၂၂ သန်းရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်တူညီသည့်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၃၀ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                            

DOCA (ရန်ကုန်)

           ဗီယက်နမ်နှင့် စင်ကာပူတို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမလေးလအတွင်း ကုန်သွယ်ရေးဆက်ဆံမှု ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့ပြီး စင်ကာပူသို့ တင်ပို့သည့် ဗီယက်နမ်ပြည်တွင်းမူရင်းကုန်ပစ္စည်းများမှ ကုန်သွယ်ရေးပိုငွေမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၅.၄ ဘီလီယံနီးပါး (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၅ ဘီလီယံခန့်) ရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ Enterprise Singapore ၏ အချက်အလက်များအရ ဧပြီလအတွင်း နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုတန်ဖိုးမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၅.၃ ဘီလီယံနီးပါးရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်တူညီသည့်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၆၂.၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုအထဲတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် တူညီသည့်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက စင်ကာပူမှ ဗီယက်နမ်သို့ တင်ပို့မှု တန်ဖိုးမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၂.၅ ဘီလီယံရှိပြီး ၂၀.၉ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်ခဲ့ကာ ဗီယက်နမ်မှ စင်ကာပူသို့ တင်ပို့မှုမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၂.၇ ဘီလီယံဖြင့် ၁၄၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ စင်ကာပူ၏ ဗီယက်နမ်သို့တင်ပို့မှုများအနက် ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်များမှာ စင်ကာပူ ဒေါ်လာ ၈၈၂.၆ သန်းဖြင့် ၁၅.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ပြန်လည်တင်ပို့ခြင်းနှင့် ကုန်စည်လွှဲပြောင်းတင်ပို့မှုများမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံဖြင့် ၂၃.၈ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမလေးလအတွင်း ဗီယက်နမ်သည် စင်ကာပူ၏ ၁၀ ခုမြောက် အကြီးဆုံးကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုတန်ဖိုးမှာ ယခင်နှစ်ထက် ၄၃.၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ကာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၁၈.၈ ဘီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါကာလအတွင်း စင်ကာပူမှ ဗီယက်နမ်သို့ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၁၀.၂ ဘီလီယံရှိပြီး ၈.၉ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကာ ဗီယက်နမ်မှ စင်ကာပူသို့ တင်ပို့မှုမှာစင်ကာပူဒေါ်လာ ၈.၅ ဘီလီယံဖြင့် ၁၃၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ စင်ကာပူ၏ ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်များ ဗီယက်နမ်သို့ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၃.၂ ဘီလီယံရှိပြီး ၁၃.၈ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် ပြန်လည်တင်ပို့မှုနှင့် ကုန်စည်လွှဲပြောင်းတင်ပို့မှုများမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၇.၁ ဘီလီယံရှိကာ ၆.၈ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ဗီယက်နမ်နှင့် စင်ကာပူပြည်တွင်းမူရင်းကုန်ပစ္စည်းများကိုသာ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက ဗီယက်နမ်ဘက်မှ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၅.၃၆ ဘီလီယံ ကုန်သွယ်ရေးပိုငွေ ရရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ စင်ကာပူရှိဗီယက်နမ်ကုန်သွယ်ရေးရုံး၏ အဆိုအရ လျှပ်စစ်စက်ပစ္စည်း များနှင့် အစိတ်အပိုင်းများ (HS 85)၊ လောင်စာဆီ၊ ရေနံနှင့် သန့်စင်ထုတ်ကုန်များ (HS 27)၊ နျူကလီးယားရေဒီယေတာများ၊ ဘွိုင်လာများနှင့် စက်မှုယန္တရားများ (HS 84) စသည့် အဓိက ကုန်စည်အုပ်စုသုံးခုသည် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးကို ဆက်လက်မောင်းနှင်ပေးနေ ကြောင်း သိရပါသည်။ အသေးစိတ်အားဖြင့် HS 85 အုပ်စုတွင် စင်ကာပူ၏ တင်ပို့မှုမှာ ၃.၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်မှ တင်သွင်းမှုမှာ ၁၄၉.၂ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ HS 27 အုပ်စုတွင် တင်ပို့မှု ၂၅.၈ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် တင်သွင်းမှု ၃၀၂.၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး HS 84 အုပ်စုတွင် တင်ပို့မှု ၆၅.၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် တင်သွင်းမှု ၂၄၃.၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                            

DOCA (ရန်ကုန်)