ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

        အင်ဒိုနီးရှားအစိုးရအနေဖြင့် ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ကဏ္ဍကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နေစဉ် နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၄ ဘီလီယံခန့်ရှိသော နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို ရရှိထားကြောင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဝန်ကြီး Rosan Roeslani က မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

            အဆိုပါ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်တိုးချဲ့ရေး အစီအစဉ်အတွက် လိုအပ်သော စက်ကိရိယာများ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန်ရည်ရွယ်ပြီး တစ်နှစ်လျှင် ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ ၅၀ ဂစ်ဂါဝပ် (GW) အထိရှိမည့် ဆိုလာစွမ်းအင်သုံး အစိတ်အပိုင်းများ ထုတ်လုပ်မည့် စက်ရုံတည်ဆောက်ရာတွင် အသုံးပြုသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

       အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအစိုးရသည် နိုင်ငံ၏ သန့်စင်သောစွမ်းအင် (Clean Energy) ပံ့ပိုးမှု တိုးမြှင့်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် စုစုပေါင်း ဆိုလာစွမ်းအင် ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ ၁၀၀ ဂစ်ဂါဝပ် (GW) အထိရရှိရန် ရည်မှန်းထားသည့် အကြီးစားစီမံကိန်းကို ဖော်ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။

         ဝန်ကြီး Rosan ၏ ပြောကြားချက်အရ နိုင်ငံခြားတိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး စက်ရုံတည်ဆောက်မှုလုပ်ငန်းများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အပြီးသတ်နိုင်ရန် မျှော်မှန်းထားကြောင်း သိရပါသည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသမ္မတ Prabowo Subianto ကလည်း ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများစွာမှတစ်ဆင့် ဆိုလာစွမ်းအင်စီမံကိန်းကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန် အစိုးရအား ညွှန်ကြားထားကြောင်း သိရပါသည်။
        အစိုးရအနေဖြင့် ပထမအဆင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအဖြစ် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးရေးကွန်ရက် ကောင်းမွန်စွာရှိပြီးသား ဒေသများကို အဓိကထား၍ ၁၃ ဂစ်ဂါဝပ်ခန့် စတင်ထုတ်လုပ်ရန် စီစဉ်နေကြောင်းလည်း သိရပါသည်။ ၁၀၀ ဂစ်ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်မည့် ဆိုလာစီမံကိန်းသည် ကျေးလက်ဒေသများကို အဓိက ဦးတည်သွားမည်ဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား တည်ငြိမ်စွာရရှိစေရန်အတွက် စုစုပေါင်း ၃၂၀ ဂစ်ဂါဝပ်နာရီ (GWh) ပမာဏရှိသော စွမ်းအင်သိုလှောင်မှုစနစ်များက ပံ့ပိုးပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

         ထို့အပြင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (Danantara) သည် အရှေ့ဂျားဗားပြည်နယ်၊ Sumenep တွင် ၁ မဂ္ဂါဝပ် (MW) ထွက်ရှိမည့် စမ်းသပ်ဆိုလာစီမံကိန်းတစ်ခုကို စတင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း၊ အဆိုပါစမ်းသပ်မှု အောင်မြင်ပါက အလားတူစီမံကိန်းများကို အခြားဒေသများတွင်လည်း ထပ်မံလုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ကြီးက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ စွမ်းအင်နှင့် သယံဇာတဝန်ကြီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ကျေးရွာပေါင်း ၅,၇၅၈ ရွာ (အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၁.၂ သန်းခန့်) သည် လျှပ်စစ်မီးမရရှိသေးဘဲ ရှိနေခြင်းကြောင့် ကျွန်းစုနိုင်ငံဖြစ်သော အင်ဒိုနီးရှားတွင် ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်သည် လျှပ်စစ်မီးရရှိရေးအတွက် အလားအလာကောင်းသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ရှိနေကြောင်း သိရှိရပါသည်။
Source: Jakarta globe                                                               

DOCA (ရန်ကုန်)

       ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ ကော်ဖီစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများအသင်းမှ ထုတ်ပြန်သော အချက်အလက်များအရ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ကော်ဖီထုတ်လုပ်မှုသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အလားတူကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၃၆ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းသွားခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ စုစုပေါင်းအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ၆၀ ကီလိုဂရမ်ဝင် ကော်ဖီအိတ်ပေါင်း ၇ သိန်း ၆ သောင်းခန့်သာ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းမှာ လွန်ခဲ့သောတစ်နှစ်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် အိတ်ပေါင်း ၁.၁ သန်းကျော်အောက် သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။

        အဆိုပါကျဆင်းရခြင်းသည် အဓိကကော်ဖီစိုက်ပျိုးရာဒေသများတွင် လပေါင်းများစွာ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ဆိုးရွားသော ရာသီဥတုအခြေအနေများ၏ စုပေါင်းအကျိုး သက်ရောက်မှုများကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ မိုးသည်းထန်စွာ အဆက်မပြတ် ရွာသွန်းမှုများကြောင့် ကော်ဖီပင်များ ပန်းပွင့်ခြင်းနှင့် အသီးရင့်မှည့်ခြင်းကဲ့သို့သော ရိတ်သိမ်းချိန် ထွက်နှုန်းအတွက် အဆုံးအဖြတ်ပေးသည့် အဓိကအဆင့်များကို ထိခိုက်စေခဲ့ပါသည်။
         အချို့ဖြစ်ရပ်များတွင် မိုးရွာသွန်းမှုကြောင့် ကော်ဖီသီးများ ရင့်မှည့်မှုကို ကြန့်ကြာစေသကဲ့သို့၊ အချို့နေရာများတွင်မူ သီးနှံများပျက်စီးဆုံးရှုံးကာ နောက်ဆုံးရိတ်သိမ်းရရှိသည့် ပမာဏကို လျော့ကျစေခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။

        ကိုလံဘီယာ ကော်ဖီစိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍသည် ပြောင်းလဲနေသော ထုတ်လုပ်မှုသံသရာနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ပြီးဖြစ်သော်လည်း ယခုကဲ့သို့ တစ်လအတွင်း ထုတ်လုပ်မှုပမာဏ အမြောက်အမြား ကျဆင်းသွားခြင်းသည် ရာသီဥတုဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်များအပေါ် အဆိုပါ ကော်ဖီစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍ၏ ထိခိုက်လွယ်မှုကို မီးမောင်းထိုးပြနေကြောင်း သိရပါသည်။

        ထုတ်လုပ်မှုကျဆင်းခြင်းသည် ပြည်ပကုန်သွယ်မှုအပေါ်တွင်လည်း သက်ရောက်မှုရှိစေခဲ့ပါသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကိုလံဘီယာကော်ဖီ ပြည်ပတင်ပို့မှုသည် ယခင်နှစ် အလားတူ ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၃၂ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျသွားပြီး စုစုပေါင်း တင်ပို့မှုမှာ အိတ်ပေါင်း ၈ သိန်း ၇ သောင်းခန့်သာရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထုတ်လုပ်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုမှာ နိုင်ငံတကာစျေးကွက်သို့ ဦးတည်ထားခြင်းကြောင့် ရရှိနိုင်သည့် ကော်ဖီပမာဏ လျော့နည်းသွားပါက ပြည်ပတင်ပို့မှုမှာလည်း လျင်မြန်စွာလိုက်ပါပြောင်းလဲသွားလေ့ရှိကြောင်း သိရပါသည်။

        ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့အဓိက Washed Arabica ကော်ဖီ တင်ပို့သည့် နိုင်ငံများထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ ပြည်ပအရောင်းမှာ အမေရိကန်နှင့် ဥရောပကဲ့သို့သော စျေးကွက်များသို့ အဓိက ထောက်ပံ့ပေးနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ကိုလံဘီယာ ကော်ဖီစေ့များ၏ အရည်အသွေးကြောင့် ကမ္ဘာ့ကော်ဖီကုန်သွယ်မှုတွင် ထင်ရှားသောနေရာတစ်ခုကို ရရှိထားနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Source: Reuter                                                                          

DOCA (ရန်ကုန်)

          ဗီယက်နမ်နှင့် ဂရိနိုင်ငံတို့သည် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုဆက်ဆံရေး၏ အလားအလာကို ပိုမိုအသုံးချနိုင်ရန်ရည်ရွယ်၍ စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်ဈေးကွက်ဖွင့်လှစ်ရေးကို မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တိုးမြှင့်သွားရန် သဘောတူညီခဲ့ကြကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်ကို မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ဟနွိုင်းမြို့၌ ကျင်းပသော ဗီယက်နမ် စက်မှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ယာယီဝန်ကြီး Le Manh Hung နှင့် ဂရိနိုင်ငံ လွှတ်တော်၏  ဒုတိယဥက္ကဌ (၁) Ioannis Plakiotakis တို့ တွေ့ဆုံစဉ် သဘောတူညီခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဝန်ကြီးဌာနက မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါသည်။ တွေ့ဆုံပွဲတွင် Le Manh Hung က နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေးဆက်ဆံမှုသည် လာမည့်ကာလများတွင် ဆက်လက်တိုးတက်လာမည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် ဂရိနိုင်ငံသည် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည့်အတွက် ဗီယက်နမ်နှင့် EU အကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုခိုင်မာလာစေရန် ပေါင်းကူးတံတားတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ Plakiotakis က ဂရိနိုင်ငံသည် EU–ဗီယက်နမ် လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက် (EVFTA) ကို အတည်ပြုခဲ့သော EU အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများထဲမှ ပထမဆုံးနိုင်ငံများအနက် တစ်နိုင်ငံဖြစ်ကြောင်းနှင့် အဆိုပါသဘောတူညီချက်ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသော အခွင့်အလမ်းများကြောင့် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွင် ဆက်လက်တိုးတက်နိုင်သော အလားအလာများ ရှိနေသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ EVFTA သဘောတူညီ ချက်သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် စတင်အသက်ဝင်ပြီးနောက် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးသည် အပြုသဘောဆောင်သော တိုးတက်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးပမာဏသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၈၇.၃၂ သန်းနီးပါးရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁၆.၄၂ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုတန်ဖိုးထဲတွင် ဗီယက်နမ်မှ ဂရိသို့ တင်ပို့မှုသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၆၅.၅၄ သန်းရှိခဲ့ပြီး ၁၈.၇၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကာ ဂရိမှ ဗီယက်နမ်သို့ တင်ပို့မှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၁.၇၈ သန်းဖြင့် ၈.၈၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတစ်လတည်းတွင်ပင် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေး ပမာဏသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၂.၇ သန်းရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်တူညီသည့်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၇.၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထိုတန်ဖိုးထဲတွင် တင်ပို့မှုတန်ဖိုးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၅.၃ သန်းဖြစ်ပြီး ၂၅.၅ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကာ တင်သွင်းမှုတန်ဖိုးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇.၄ သန်းဖြစ်ပြီး ၄၀.၃ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ Plakiotakis က ဂရိနိုင်ငံသည် ဗီယက်နမ်ကို အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် အရေးပါသော စီးပွားရေးမိတ်ဖက်နိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြောင်း အထူးသဖြင့် ဗီယက်နမ်၏ စီးပွားရေး တိုးတက်နှုန်းမြန်ဆန်မှုကြောင့် ပို့ဆောင်ရေး၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များ တင်ပို့ရေးကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အလားအလာများ များပြားနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ လက်ရှိတွင် ဂရိနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍတွင် ထိပ်တန်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း ကုန်တင်သင်္ဘော ၄,၅၀၀ ကျော်ဖြင့် လည်ပတ်နေကာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သင်္ဘောစုစုပေါင်း၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့ပြင် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးအပါအဝင် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှုများတွင်လည်း အတွေ့အကြုံများ ပြည့်စုံကြောင်း သိရပါသည်။ Plakiotakis က ဂရိစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး၊ သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးနှင့် သင်္ဘောဝန်ထမ်း လေ့ကျင့်ရေးကဏ္ဍများတွင် ဗီယက်နမ်နှင့် အတွေ့အကြုံများကို မျှဝေရန် အဆင်သင့်ရှိကြောင်းနှင့် နှစ်နိုင်ငံအားသာချက်ရှိသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အစားအစာထုတ်ကုန်များအတွက် ဈေးကွက်ဝင်ခွင့်ကိုလည်း ပိုမိုတိုးချဲ့လိုကြောင်းပြောကြားခဲ့ပါသည်။ Le Manh Hung က အဆိုပါ အကြံပြုချက်ကိုကြိုဆိုခဲ့ပြီး ဂရိနိုင်ငံမှ သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးနည်းပညာများနှင့် စမတ်ဆိပ်ကမ်း (smart port) စနစ်များအတွက် နည်းပညာလွှဲပြောင်းပေးခြင်းများမှတစ်ဆင့် ဗီယက်နမ်၏ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်နိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ဥရောပကော်မရှင်မှ ဗီယက်နမ် ပင်လယ်စာထုတ်ကုန်များအပေါ် ချမှတ်ထားသော “yellow card” သတိပေးချက်ကို အမြန်ဆုံးဖယ်ရှားနိုင်ရေးအတွက် EU အတွင်း ဂရိနိုင်ငံမှ ထောက်ခံပေးရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ နှစ်နိုင်ငံအနေဖြင့် လာမည့်ကာလများတွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များ အပြန်အလှန် လာရောက်လည်ပတ်မှုများကို တိုးမြှင့်ကာ နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို ဆက်လက်မြှင့်တင်သွားရန် သဘောတူညီခဲ့ကြကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                            

DOCA (ရန်ကုန်)

       အင်ဒိုနီးရှား ဒုတိယကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး Dyah Roro Esti က အင်ဒိုနီးရှားစီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များအား များစွာသောမဟာဗျူဟာမြောက် မိတ်ဖက်နိုင်ငံများနှင့် အပြီးသတ်ချုပ်ဆိုထားသော ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များကို အပြည့်အဝအသုံးချကြရန် တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့ပါသည်။ မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ANTARA podcast အင်တာဗျူးအတွင်း Esti က အပြီးသတ်ထားသော ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ အမှန်တကယ် အသုံးချနိုင်ရန် ထိရောက်စွာဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း၊ ထိုမှသာ လက်တွေ့ကျသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရရှိလာမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုသဘောတူညီချက်များကို အပြည့်အဝ အသုံးချခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စျေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်မှု တိုးတက်လာမည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတွင်းစီးပွားရေးအတွက်လည်း အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ကျယ်ပြန့်စွာဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အောင်မြင်ခဲ့ပါက အင်ဒိုနီးရှားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ပိုမိုအားကောင်းလာမည်ဖြစ်ပြီး ဝင်ငွေများလည်း မြင့်တက်လာမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဝင်ငွေတိုးလာခြင်းသည် ပြည်တွင်းစီးပွားရေးအပေါ် အလွန်အပြုသဘောဆောင်သော သက်ရောက်မှုများဖြစ်စေမည်ဖြစ်ကြောင်း  ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ထို့အပြင် Esti က နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်များသည် အရွယ်အစားနှင့် အကျယ်အဝန်း မတူညီကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။ အများဆုံး အကျယ်အဝန်းရှိသည့် သဘောတူညီချက်မှာ ဘက်ပေါင်းစုံစီးပွားရေးမိတ်ဖက်သဘောတူညီချက်(CEPA) ဖြစ်ပြီး ထိုထဲတွင် အင်ဒိုနီးရှား–ဥရောပသမဂ္ဂ CEPA (IEU-CEPA) လည်းပါဝင်ကြောင်း သိရပါသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်သည် အခွန်နှင့် အခွန်မဟုတ်သော ကုန်သွယ်ရေး အတားအဆီးများကို လျှော့ချဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် တင်ပို့မှု၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် စီးပွားရေးပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုများ တိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း သိရပါသည်။ CEPA ဆိုသည်မှာ ကုန်ပစ္စည်းများသာမက ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍများပါ ပါဝင်ပြီး တည်တံ့ခိုင်မြဲမှု နှင့် ဆက်စပ်သည့် အကြောင်းအရာများကိုလည်း ထည့်သွင်းထားကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့အပြင် Preferential Trade Agreement (PTA) များသည် ကုန်စည်နှင့် ထုတ်ကုန်များကုန်သွယ်ခြင်းကို အဓိကထားပြီး Free Trade Agreement (FTA) များမှာ အခွန်နှင့် အခွန်မဟုတ်သော ကုန်သွယ်ရေးအတားအဆီးများကို လျှော့ချခြင်း (သို့မဟုတ်) ဖယ်ရှားခြင်းတို့ ပါဝင်ကြောင်းလည်း သိရပါသည်။ Esti က သဘောတူညီချက်များ၏ အကျယ်အဝန်းသည် မတူညီသော်လည်း အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ဒေသတစ်ခု (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုခိုင်မာစေပြီး ရေရှည်တည်တံ့သော ကုန်သွယ်ရေးဆက်ဆံရေးမှုများ ဆက်လက်အားကောင်းနေစေရန်ဖြစ်ကြောင်း ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Antara News                                                                             

DOCA (ရန်ကုန်)

        ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ သစ်တောနှင့် ရေထွက်ကုန်တင်ပို့မှုတန်ဖိုးသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ပထမနှစ်လအတွင်း ဆက်လက်တိုးတက်နေပြီး ယခင်နှစ်တူညီသည့်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁၇.၁ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်ကာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁.၃ ဘီလီယံခန့် ရရှိခဲ့ကြောင်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ တစ်လအတွင်း တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၇၁ ဘီလီယံခန့် ရှိခဲ့ပြီး ဇန်နဝါရီလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၈.၄ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းခဲ့သော်လည်း ယခင်နှစ်ဖေဖော်ဝါရီလနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ၁.၉ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ဇန်နဝါရီ–ဖေဖော်ဝါရီ ကာလအတွင်း စုစုပေါင်း တင်ပို့မှုတန်ဖိုးထဲတွင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးထုတ်ကုန်များတင်ပို့မှုမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆.၀၉ ဘီလီယံရရှိခဲ့ပြီး ၁၇.၁ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ပင်လယ်စာတင်ပို့မှုမှ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁.၇၆ ဘီလီယံ ရရှိကာ ၂၃.၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့သကဲ့သို့ သစ်တောထုတ်ကုန်များ တင်ပို့မှုမှ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၈၂ ဘီလီယံ ရရှိပြီး ၇.၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးထုတ်ကုန်များတင်ပို့မှုသည် ၈၄.၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ကာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၄၀.၇ သန်း ရရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် အသုံးပြုသည့် input များ တင်ပို့မှုသည် ၅၁.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး ဆားတင်ပို့မှုသည်လည်း ယခင်နှစ်တူညီသည့်ကာလနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ၆၉ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ ဗီယက်နမ်၏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး–သစ်တော–ရေထွက်ကုန် တင်ပို့မှုများအတွက် အာရှဒေသသည် အဓိကဈေးကွက်ဖြစ်နေဆဲဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်းတင်ပို့မှုတန်ဖိုး၏ ၄၅.၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့နောက် အမေရိကတိုက်သည် ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ဒုတိယ၊ ဥရောပသည် ၁၅.၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် တတိယနေရာတွင် ရပ်တည်နေကြောင်း သိရပါသည်။ အာဖရိကနှင့် သမုဒ္ဒရာပိုင်းဒေသများသည် ၂.၂ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ၁.၄ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီးပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ယခင်နှစ်တူညီသည့်ကာလနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အာရှသို့ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ ၂၇.၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အမေရိကတိုက်သို့ ၁၀.၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဥရောပသို့ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီးမြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ သမုဒ္ဒရာပိုင်းဒေသသို့ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ ၃၂.၄ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့သော်လည်း အာဖရိကသို့ တင်ပို့မှုတန်ဖိုးမှာ ၁၉.၆ ရာခိုင်နှုန်း လျော့နည်းခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ နိုင်ငံအလိုက်ဆိုပါက တရုတ်နိုင်ငံသည် ဗီယက်နမ်၏ အကြီးဆုံးတင်သွင်းသူ ဖြစ်နေဆဲဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း ပို့ကုန်တန်ဖိုး၏ ၂၂.၉ ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ထို့နောက် အမေရိကန်နိုင်ငံက ၁၈.၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံက ၇.၂ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အသီးသီးရပ်တည်နေကြောင်း သိရပါသည်။ ဝန်ကြီးဌာန၏အဆိုအရ ယခုနှစ်အစပိုင်းတွင် ရရှိသည့် တိုးတက်မှုများသည် ဈေးကွက်ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာနေသည့် လက္ခဏာဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် အတွက် ပို့ကုန်ပန်းတိုင်ဖြစ်သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၃ မှ ၇၅ ဘီလီယံအထိရရှိရန် အခြေခံကောင်းတစ်ခုဖြစ်စေသည်ဟု သိရပါသည်။ တိုးတက်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် ဝန်ကြီးဌာနသည် ထုတ်ကုန်တန်ဖိုးမြှင့်တင်ရေး၊ တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အားပေးရေးနှင့် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်များ၏ တင်းကျပ်လာသော စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် ကိုက်ညီစေရန် ဆောင်ရွက်မှုများကို အဓိကထား အကောင်အထည်ဖော်မည်ဟု သိရပါသည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ငွေပေးချေမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစီးဆင်းမှုများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သဖြင့် ကြိုတင်ခန့်မှန်းမှုစနစ်များကို အားကောင်းစေရန်နှင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး ပြောင်းလဲမှုများကို တုံ့ပြန်နိုင်မည့် စီမံချက်များ ပြုစုသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။ ထုတ်လုပ်ရေးဘက်တွင်လည်း ထုတ်လုပ်မှု၊ အခြေခံလုပ်ငန်းစဉ်၊ အဆင့်မြင့်ပြုပြင် ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဖြန့်ဖြူးမှုများအကြား ချိတ်ဆက်မှုကို ခိုင်မာစေရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး ထုတ်ကုန်အရည်အသွေးနှင့် ပို့ကုန်ဈေးကွက်အတွက် ပံ့ပိုးမှုတည်ငြိမ်စေရန် ကုန်ကြမ်းဇုန်များကို တိုးချဲ့သွားမည်ဟု သိရပါသည်။ ထို့ပြင် လုပ်ငန်းရှင်များကို နည်းပညာအသစ်များတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်၊ post-harvest သိုလှောင်ထိန်းသိမ်းသည့်နည်းပညာများနှင့် by-product ပြန်လည် အသုံးချမှုများကို မြှင့်တင်ရန် အားပေးကူညီသွားမည်ဖြစ်ပြီး စက်ဝန်းပုံစီးပွားရေးမော်ဒယ်အတိုင်း ပစ္စည်းအသုံးချမှုကို အများဆုံးလုပ်ဆောင်ကာ အလေအလွင့်လျော့ချပြီး ထုတ်ကုန်တန်ဖိုး မြှင့်တင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ အာဏာပိုင်များအနေဖြင့်လည်း စီမံထုတ်လုပ်ရေးနှင့် သိုလှောင်ထိန်းသိမ်းရေး စက်ရုံများတွင် အရည်အသွေးထိန်းချုပ်မှုစွမ်းရည်ကို မြှင့်တင် ကာ လုပ်ငန်းများအား နည်းပညာဆိုင်ရာ စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် တင်သွင်းမှုလိုအပ်ချက်များကို လိုက်နာနိုင်ရန် လမ်းညွှန်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး ဗီယက်နမ် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး–သစ်တော–ရေထွက်ကုန်များ၏ အမှတ်တံဆိပ်မြှင့်တင်ရေးနှင့် ခေတ်မီ၍ တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးစနစ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကိုလည်း အားပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပါသည်။

Vietnam Plus                                                                            

DOCA (ရန်ကုန်)