ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

   ပြည်တွင်း၌ ရနံ့မွှေးဆန် (Aromatic Rice) ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာမှုကြောင့် အစိုးရက ယခင်ခွင့်ပြုထားသည့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင် ၂၇၈ ဦး၏ ရနံ့မွှေးဆန် တင်ပို့ခွင့်ပမာဏကို တစ်ဝက် (၅၀ ရာခိုင်နှုန်း) လျှော့ချလိုက်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနက မနေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာတွင် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင် တစ်ဦးစီ အတွက် ယခင်ခွင့်ပြုထားသည့် ပမာဏ၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဖြတ်တောက်လိုက်သဖြင့် မည်သည့် ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်မျှ ယခင်ခွင့်ပြုထားသည့် ပမာဏ၏ တစ်ဝက်ထက် ပိုမိုတင်ပို့ခွင့် ရရှိမည် မဟုတ်ပေ။

   ထို့အပြင် ဝန်ကြီးဌာနသည် FOB အနည်းဆုံးဈေးနှုန်းကိုလည်း တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၁.၆၀ ဒေါ်လာသို့ လျှော့ချခဲ့သည်။ အမိန့်ကြော်ငြာစာအရ ပြင်ဆင်လိုက်သည့် ခွင့်ပြုပမာဏများသည် ထုတ်ပြန်သည့်နေ့မှစ၍ သက်ရောက်မှုရှိပြီး ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်အထိ အတည်ဖြစ်မည်ဖြစ်သည်။

    အစိုးရသည် အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် ကုမ္ပဏီ ၂၇၈ ခုအတွက် ရနံ့မွှေးဆန် တန်ချိန် ၄၅,၂၇၀ တင်ပို့ရန် ခွင့်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဩဂုတ် ၃၀ ရက်အထိ ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင် ၁၂၉ ဦးက တန်ချိန် ၂,၄၁၉ (ခွင့်ပြုထားသည့် ပမာဏ၏ ၅.၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်) သာ တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဩဂုတ် ၃၀ ရက်အထိ ခွင့်ပြုထားသည့် ပမာဏအနက် တန်ချိန် ၄၂,၉၀၀ နီးပါး တင်ပို့ရန် ကျန်ရှိ နေသေးသည်။ ပြည်တွင်း၌ ရနံ့မွှေးဆန် ဈေးနှုန်းများ အလျင်အမြန် မြင့်တက်လာချိန်တွင် ယခု ကဲ့သို့ ကန့်သတ်ပမာဏ (Quota) လျှော့ချမှု ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

    ပြည်တွင်းဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာသဖြင့် ဝန်ကြီးဌာနသည် ပို့ကုန်ခွင့်ပြုချက်များကို ပြန်လည်သုံးသပ်နေပြီး အသုံးမပြုရသေးသည့် ပမာဏများကို စိစစ်နိုင်ရန် အမှန်တကယ် တင်ပို့ခဲ့ သည့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို တောင်းခံခဲ့သည်။ ပြင်ဆင်လိုက်သည့် အစီအစဉ်အရ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှုများ အားကောင်းစေရန်နှင့် ပို့ကုန်ဝင်ငွေများ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရေး သေချာစေရန်အတွက် ဝန်ကြီးဌာနက သတ်မှတ်ချက် ၁၀ ချက်ကိုလည်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ခဲ့ သည်။

   ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များသည် ၂၀၂၄-၂၇ ပို့ကုန်မူဝါဒကို လိုက်နာရမည်ဖြစ်ပြီး အကောက်ခွန် ဌာနအနေဖြင့် သင်္ဘောမထွက်မီ တင်ပို့သည့် ပစ္စည်း၏ အရည်အသွေးနှင့် မှန်ကန်မှုကို စစ်ဆေး ရမည်ဖြစ်သည်။ ပို့ကုန်စာရွက်စာတမ်းများကို ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့ပြီးတိုင်း ဝန်ကြီးဌာန၏ Export-2 ဌာနခွဲသို့ တင်ပြရမည်ဖြစ်သည်။ ခွင့်ပြုချက် အသစ်တောင်းခံသည့် ကုမ္ပဏီများသည် ယခင် ခွင့်ပြုချက်များမှ အမှန်တကယ် တင်ပို့ခဲ့သည့် အထောက်အထားများ ပြသရမည်ဖြစ်သည်။ ယင်း ခွင့်ပြုချက်များကို လွှဲပြောင်းခွင့်မရှိဘဲ တင်ပို့မှုကို အခြားကုမ္ပဏီတစ်ခုထံ အပ်နှံဆောင်ရွက်စေခြင်း  သို့မဟုတ် မိမိအစား အခြားကုမ္ပဏီတစ်ခုကို အသုံးပြု၍ တင်ပို့ခြင်း ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခွင့်မရှိ ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များသည် ပို့ကုန်ဝင်ငွေများ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ပြီး ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ရန် ပို့ကုန်ဝင်ငွေရရှိမှု ဆက်လက် အတည်ပြုလက်မှတ်ကိုလည်း တင်ပြရ မည်ဖြစ်သည်။

    ပို့ကုန်ခွင့်ပြုပမာဏနှင့် အနည်းဆုံး FOB ဈေးနှုန်းကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း လျှော့ချလိုက် ခြင်းသည် ပြည်ပသို့ တင်ပို့မည့် ရနံ့မွှေးဆန် ပမာဏကို ကန့်သတ်ရန်ဖြစ်သလို အခြားတစ်ဖက် တွင်လည်း ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များအနေဖြင့် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည့် ဆန်များအား ဈေးနှုန်း သတ်မှတ်ရာတွင် ပိုမို လိုက်လျောညီထွေမှုရှိစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်ဖြစ်သည်။

    ရနံ့မွှေးဆန် တင်ပို့မှုကို ရပ်ဆိုင်းရန် ရည်ရွယ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပြည်တွင်း၌ လုံလောက်သော ရောင်းလိုအားနှင့် ဈေးနှုန်းတည်ငြိမ်မှုကို အာမခံနိုင်ရန်အတွက် ပို့ကုန်များကို ထိန်းချုပ်ထားသည့် ပမာဏအတွင်း၌သာ ထားရှိလိုခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။ အချို့သော ပို့ကုန်လုပ်ငန်းရှင်များသည်လည်း ရနံ့မွှေးဆန်များကို တင်ပို့ရန်အတွက် သိုလှောင်ထားရှိခဲ့ကြ သဖြင့် ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုကို ပိုမိုအားပေးခဲ့ကြောင်း Square Food & Beverage Ltd ၏ CEO ဖြစ်သူ Md Parvez Saiful Islam ကဆိုသည်။ ယခုထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ညွှန်ကြားချက်သည် ပြည်တွင်း ဈေးကွက်ရှိ ရနံ့မွှေးဆန် ဈေးနှုန်းများကို ထိန်းချုပ်ရန် အထောက်အကူပြုလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့် ကြောင်း ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။

Source: The Daily Star, September 9, 2026 (လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

      မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူကုန်စည်ဒိုင်တွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (စတုတ္ထပတ်)တွင်  ပဲတီစိမ်းဈေးနှုန်းမှာ တစ်တင်း(၁၉ပိဿာ)လျှင် ပဲတီစိမ်းကြီး(ကုန်း) ကျပ် (၇၇၀၀၀ - ၇၈၀၀၀)၊ ပဲတီစိမ်း(သေး)ပဲနှောက်တစ်တင်းလျှင် ကျပ်(၉၃၀၀၀)ဈေးဖြင့် အရောင်း အဝယ်ဖြစ်နေပြီး ယခင် တစ်ပတ်ဈေးနှုန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ပဲတီစိမ်း(ကြီး) တစ်တင်းလျှင် ကျပ် (၂၀၀၀-၂၅၀၀) ဝန်းကျင်ခန့် ဈေးအနည်းငယ်ကျပြီး ပဲတီစိမ်း(သေး)မှာ ဈေးနှုန်းပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ တည်ငြိမ်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရပါသည်။

ဈေးကွက်သုံးသပ်ချက်

     ဩဂုတ်လအတွင်း ပခုက္ကူကုန်စည်ဒိုင်တွင် ပဲတီစိမ်းဈေးနှုန်းများ ပြန်လည်တည်ငြိမ် လျက်ရှိသည် ကိုတွေ့ရသည်။ နွေပဲတီစိမ်းများ ဈေးကွက်ထဲဝင်ရောက်မှု နည်းပါးခြင်း၊ ပွဲရုံများတွင် လက်ကျန်ပဲနည်းပါးခြင်း၊ ပြည်ပ(တရုတ်၊  ဥရောပ)ဈေးကွက်သို့ ပုံမှန်တင်ပို့ရခြင်း၊ လာမည့် မိုးပဲ အသစ်များမပေါ်မချင်း လက်ရှိပေါက်ဈေးဝန်းကျင်တွင် ဆက်လက် တည်ငြိမ်နိုင်ကြောင်း ကုန်စည် ဒိုင်သတင်းများအရ သုံးသပ်ရပါသည်။

ဈေးကွက်အလားအလာ

          လာမည့်(၁-၂)လအတွင်း ဈေးနှုန်းများ ဆက်လက်တည်ငြိမ်နိုင်(သို့) အနည်းငယ်မြင့်တက် ရန်ရှိသည်။ နွေပဲများ ဈေးကွက်ထဲဝင်ရောက်မှု မရှိတော့၍ လက်ကျန်နည်းပါးခြင်းက ဈေးနှုန်းကို ထိန်းထားပေးသည်။ ပြည်ပဝယ်လိုအားပေါ်မူတည်၍ ဈေးနှုန်းအတက်/အကျဖြစ်နိုင်သည်။ မိုးပဲ အသစ်များ အောက်တိုဘာလ/နိုဝင်ဘာလတွင် မပေါ်မချင်း ဈေးကွက်သည် အကျဘက်သို့ ရောက်ရှိရန် ရာခိုင်နှုန်းနည်းပါသည်။လက်ရှိတွင် ပဲအရည်အသွေး ကောင်းမွန်ပြီး ခြောက်သွေ့မှု ရှိသော ပဲတီစိမ်း သေး(ပဲနောက်)များကို သိုလှောင်ထားပါက ဈေးပိုရနိုင်သော်လည်း ရာသီကုန် ခါနီးဖြစ်၍ အမြတ်ရ လျှင်ထုတ်ရောင်းခြင်းက ပိုမိုစိတ်ချရသည်ဟု ကုန်သည်များထံမှ သိရှိရပါသည်။

DOCA(မကွေး)

    အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းကုန်စည်စတော့အိတ်ချိန်းဖြစ်သည့်် NCDEX သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝါဂွမ်းအသင်း(CAI) နှင့် ငါးနှစ်သက်တမ်းရှိ မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘော တူညီချက်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ အဆိုပါပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဝါဂွမ်းကြိုပွိုင့် အရောင်းအဝယ်တွင် ပါဝင်မှုကို ပိုမိုမြှင့်တင်နိုင်ရန်၊ ဝါကဏ္ဍအတွက် ဈေးနှုန်း ရှာဖွေ သတ်မှတ်မှု ပိုမိုပွင့်လင်းမြင်သာစေရန်နှင့် ဈေးနှုန်းအန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲမှု ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်တို့ အတွက် ဆောင်ရွက် ခြင်းဖြစ်သည်။

   အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဝါထုတ်လုပ်မှုတွင် ၂၀-၂၃ ရာခိုင်နှုန်းခန့်နှင့် ကမ္ဘာ့ဝါစိုက်ပျိုးဧရိယာ တွင် ၃၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ပါဝင်နေသော်လည်း ကမ္ဘာ့ဝါဈေးကွက်သတ်မှတ်ဖော်ဆောင်မှုတွင် အခန်း ကဏ္ဍနည်းပါးနေသည့်အခြေအနေဖြစ်ပေါ်နေခြင်းကြောင့် အဆိုပါသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

    တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်အရ အဆိုပါသဘောတူညီချက်ကို NCDEX မှ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ နှင့် CEO ဖြစ်သူ Vika Goel နှင့် ဝါဂွမ်းအသင်းဥက္ကဋ္ဌ Vinay Kotak တို့က မွန်ဘိုင်းမြို့တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ပြီး အဆိုပါအခမ်းအနားသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဝါဂွမ်းလုပ်ငန်းကော်ပိုရေးရှင်း (CCI) ၏  ဥက္ကဋ္ဌနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာဖြစ်သည့် Lalit Kumar Gupta လည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

    အဆိုပါပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် လက်ရှိတွင် ဝါကုန်ကြမ်း၊ ဝါစေ့ဖတ်နှင့် သန့်စင်ပြီး ဝါစေ့ ဆီတို့အတွက် စာချုပ်များပါဝင်သည့် NCDEX ၏ ဝါကုန်စည်ကြိုပွိုင့် ဈေးကွက်ပလက်ဖောင်းကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ထို့အပြင် လယ်သမားများ၊ ဝါကြိတ်စက်လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ချည်မျှင် ထုတ်လုပ်သူများ၊ တင်ပို့သူများနှင့် ကုန်သည်များအတွက် ကြိုပွိုင့်‌ရောင်းဝယ်ခြင်းကို ပွင့်လင်း မြင်သာသည့် ဈေးနှုန်းစီမံခန့်ခွဲရေးတစ်ရပ်အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ရန်လည်း မြှင့်တင်သွားမည်ဖြစ်သည်။

    ဝါသီးနှံသည် အိန္ဒိယ၏ စိုက်ပျိုးစီးပွားရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော်လည်း ကြိုပွိုင့် ဈေးကွက်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝါထုတ်လုပ်မှုပမာဏနှင့် ကိုက်ညီအောင် အပြည့်အဝ ဖော်ပြနိုင် ခြင်း မရှိသေးကြောင်း သိရသည်။ ယခုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် ယုံကြည်စိတ်ချရသော အခြေခံ ဈေးနှုန်း တစ်ရပ်ဖော်ဆောင်ရန်နှင့် ဝါထုတ်လုပ်မှုမှစတင်၍ နောက်ဆုံးဈေးကွက်အထိ ပါဝင်သည့် တန်ဖိုးကွင်းဆက်တစ်လျှောက် ဈေးနှုန်းအန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲမှု ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန် ရည်ရွယ် သည့် အရေးကြီးသော ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း NCDEX ၏ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာနှင့် CEO ဖြစ်သူ Vika Goel က ပြောကြားခဲ့သည်။

   ဤအစီအစဉ်သည် ထုတ်ကုန်ဒီဇိုင်းများကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အသိပညာ ပေးမှုများ တိုးမြှင့်ခြင်းမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝါကုန်သွယ်မှုကဏ္ဍတွင် လက်ရှိအားနည်းနေသည့် ဈေးနှုန်းအန္တရာယ်ကို ကြိုတင်ကာကွယ်စီမံသည့် အလေ့အထကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်လိမ့်မည်ဖြစ် ကြောင်း  ဝါဂွမ်းအသင်းဥက္ကဋ္ဌ Vinay Kotak ကလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။

    အဆိုပါပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအောက်တွင် အသိပညာပေးခြင်းနှင့် ကြိုပွိုင့်ဈေးကွက်အသုံး ပြုမှု တိုးမြှင့်ရေးအစီအစဉ်များအတွက် ဝါအဓိကထုတ်လုပ်သည့် ဒေသများဖြစ်သည့် မဟာရဋ္ဌ၊ ဂူဂျာရတ်၊ ပန်ဂျပ်၊ အဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်နှင့် တယ်လန်ဂါနာပြည်နယ်များကို အဓိကထားဆောင်ရွက် သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

Source: Business Standard, September 02, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဆီစက်များသည် ပွဲတော်ရာသီမတိုင်မီ ဆီလက်ကျန်များ ကြိုတင်စုဆောင်း ထားရန်အတွက် ဩဂုတ်လတွင် ပဲပုပ်ဆီကို စံချိန်တင်ပမာဏအထိ တင်သွင်းခဲ့ပြီး စားအုန်းဆီ တင်သွင်းမှုမှာလည်း ၆ လအတွင်း အမြင့်ဆုံးပမာဏသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်းသိရသည်။

    ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စားသုံးဆီတင်သွင်းသူဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံက စားအုန်းဆီနှင့် ပဲပုပ်ဆီ ဝယ်ယူမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းသည် အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှားနှင့် အာဂျင်တီးနားတို့တွင် ဆီလက်ကျန် များ လျော့ကျစေရန် အထောက်အကူပြုနိုင်ပြီး စားအုန်းဆီနှင့် ပဲပုပ်ဆီ၏ အနာဂါတ်ဈေးကွက် အတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်စေနိုင်သည်။

    အိန္ဒိယ၏ စားအုန်းဆီတင်သွင်းမှုသည် ယခင်လထက် ၇% မြင့်တက်ပြီး ဩဂုတ်လတွင် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၇၈၀,၀၀၀ ရှိခဲ့သည်ဟု ပျမ်းမျှခန့်မှန်းချက်များအရ သိရသည်။ ပဲပုပ်ဆီ တင်သွင်း မှုသည် ယခင်လထက် ၂၁% မြင့်တက်ကာ စံချိန်တင် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၆၀၁,၀၀၀ ရှိခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် နေကြာဆီတင်သွင်းမှုသည် ၃၈% ကျဆင်းပြီး ၆ လအတွင်း အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်သည့် တန်ချိန် ၁၅၇,၀၀၀ သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စားသုံးဆီ တင်သွင်းမှုစုစုပေါင်းမှာ ၄% မြင့်တက်ပြီး ၁၁ လ အတွင်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁.၅၄ သန်း ရှိခဲ့ရာ အဆိုပါ မြင့်တက်မှုမှာ စားအုန်း ဆီနှင့် ပဲပုပ်ဆီ တင်သွင်းမှုမြင့်တက်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဩဂုတ်လအတွင်း နီပေါနိုင်ငံမှ စားသုံးဆီတန်ချိန် ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် တင်သွင်းခဲ့ပြီး ယင်းအနက် ပဲပုပ်ဆီတန်ချိန် ၉၀,၀၀၀ ပါဝင်သည်။

    အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ Solvent Extractors' Association သည် ဩဂုတ်လအတွက် ဆီတင်သွင်း မှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို စက်တင်ဘာလလယ်ခန့်တွင် ထုတ်ပြန်မည်ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ နိုင်ငံတွင် ဩဂုတ်လမှ နိုဝင်ဘာလအတွင်း ပွဲတော်များ ဆက်တိုက်ကျင်းပလေ့ရှိပြီး ထိုကာလ အတွင်း စားသုံးဆီဝယ်လိုအားသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိတတ်ပြီး Rajkot မြို့၊ Gujarat ပြည်နယ်ရှိ GGN Research ကုမ္ပဏီ၏ ပြောကြားချက်အရ ဆီစက်များသည် ပွဲတော်ရာသီ၏ ဝယ်လိုအားကို ဖြည့်ဆည်းရန်အတွက် နောက်ကာလထက် ယခုလက်ရှိကာလအတွင်းက ဈေးနှုန်း ပိုမို သက်သာသောကြောင့် ဝယ်ယူမှုများ တိုးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။

     Mumbai အခြေစိုက် စားသုံးဆီအကျိုးဆောင်ကုမ္ပဏီ Sunvin Group ၏ CEO က ပဲပုပ်ဆီ တင်သွင်းမှု မြင့်တက်လာခြင်းမှာ ပဲပုပ်မျိုးစေ့၏ ဈေးနှုန်းသည် ဆီအုန်းထက် ပိုမိုယှဉ်ပြိုင်နိုင်သော ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်းပြောကြားသည်။ ထို့အပြင် Black Sea ဒေသမှ နေကြာဆီတင်ပို့မှုများမှာ ရုရှား–ယူကရိန်းစစ်ပွဲ ပြင်းထန်လာမှုကြောင့် အနှောင့်အယှက်များဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သည် စားအုန်းဆီအများစုကို အင်ဒိုနီးရှားနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံတို့မှ တင်သွင်းပြီး ပဲပုပ်ဆီနှင့် နေကြာ ဆီတို့ကို အာဂျင်တီးနား၊ ဘရာဇီး၊ ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံတို့မှ အဓိကတင်သွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ၏ ပဲပုပ်ဆီနှင့် စားအုန်းဆီ တင်သွင်းမှုများသည် စက်တင်ဘာလအတွင်းတွင်လည်း မြင့်တက် နေမည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း သိရသည်။

Source : The Economic Time News, Sept 3, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)

    အင်ဒိုနီးရှား စာရင်းအင်းဗျူရို (BPS) ၏ စာရင်းများအရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း အလတ်စားဆန်နှင့် အဆင့်မြင့်ဆန် (Medium and Premium Rice) နှစ်မျိုးလုံး၏ ဈေးနှုန်းများ တစ်ပြိုင်နက်တည်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

  ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက် (အင်္ဂါနေ့) က ဂျာကာတာမြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် သတင်း စာရှင်းလင်းပွဲတွင် BPS ၏ စာရင်းအင်း ဖြန့်ဖြူးရေးနှင့် ဝန်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး Ateng Hartono က ဆန်စက်အဆင့်၊ လက်ကားအဆင့်နှင့် လက်လီအဆင့်များအားလုံးတွင် ပျမ်းမျှ ဆန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း Antara သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်အရ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆန်စက်အဆင့်တွင် ပျမ်းမျှ ဈေးနှုန်းများသည် ပြီးခဲ့သည့် လထက် ၁.၃၂ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ယခင်နှစ် ကာလတူထက် ၅.၅၂ ရာခိုင်နှုန်း  မြင့်တက်ခဲ့သည်။

    ဆန်စက်အဆင့်တွင် အရည်အသွေးအလိုက် ခွဲခြားကြည့်ပါက အဆင့်မြင့်ဆန် (Premium Rice) ဈေးနှုန်းများသည် ပြီးခဲ့သည့်လထက် ၁.၂၂ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ယခင်နှစ် ကာလတူထက် ၁၀.၀၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ အလတ်စားဆန် (Medium Rice) ဈေးနှုန်းများသည်လည်း ပြီးခဲ့သည့်လထက် ၁.၄၈ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ယခင်နှစ် ကာလတူထက် ၄.၀၃ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ သည်။ နှစ်အလိုက် နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ အဆင့်မြင့်ဆန်၏ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုသည် အလယ်အလတ် ဆန်ထက် ပိုမိုမြင့်မားသည် ဟု Ateng က မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

    အလယ်အလတ်နှင့် အဆင့်မြင့်ဆန် အမျိုးအစားနှစ်ခုလုံး၏ ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက မြင့်တက်နေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ အတွင်း လက်ကားနှင့် လက်လီအဆင့် ဈေးနှုန်းအလားအလာများနှင့် ပတ်သက်၍ လက်ကားကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှု (Wholesale Inflation) မှာ ယခင်လထက် ၀.၈၀ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ယခင်နှစ်ကာလတူ ထက် ၄.၂၈ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် လက်လီဆန်ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှု (Retail Rice Inflation) သည် ယခင်လထက် ၀.၄၂ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ယခင်နှစ်ကာလတူထက် ၂.၇၇ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

    ဆန်ဈေးနှုန်းများသည် အင်ဒိုနီးရှားတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ အရည်အသွေးပေါင်းစုံ၏ ပျမ်းမျှဈေးနှုန်း များ ဖြစ်ကြောင်း Ateng က ပြောကြားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ၌ တောင်သူလယ်သမားများ၏ ကုန်သွယ်မှုအခြေအနေပြအညွှန်းကိန်း (Farmers' Terms of Trade - NTP) သည် ၁၂၉.၁၉ သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လထက် ၁.၀၅ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါ အညွှန်းကိန်း မြင့်တက် လာမှုမှာ တောင်သူများ ဝယ်ယူသုံးစွဲရသည့် စရိတ်အညွှန်းကိန်း ၀.၀၉ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်၍ ၁၂၈.၂၄ ရှိလာမှုထက် တောင်သူများ ရရှိသည့် ရောင်းဈေးအညွှန်းကိန်း ၁.၁၄ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုမြင့်တက်ကာ ၁၆၅.၆၆ သို့ ရောက်ရှိလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

    တောင်သူများ၏ ရောင်းဈေး အညွှန်းကိန်းကို စပါး၊ ဆီအုန်း၊ ရာဘာနှင့် အသားတိုးကြက် တို့က မြင့်တက်စေခဲ့ပြီး၊ ဝယ်ယူစရိတ် အညွှန်းကိန်းကိုမူ ကြက်သား၊ ဆန်၊ ပဲတောင့်ရှည်နှင့် ပဲတီစိမ်း တို့က အဓိက ရိုက်ခတ်မှု ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

Source: TEMPO (PT Tempo Inti Media Tbk), Sept 1, 2026(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)