ပြည်ပကုန်သွယ်မှုသတင်းများ

      ယခုနှစ် စပါးရိတ်သိမ်းမှုကို အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေခဲ့သည့် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုနှင့် ရေကြီးရေလျှံမှုများကြောင့် နိုင်ငံ၏ စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ၌ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်အထိ အရေးပေါ်အခြေ အနေ ကြေညာခဲ့ကြောင်း သြဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့ကကြေညာချက်အရသိရသည်။ လတ်ဗီးယား စိုက်ပျိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလမှစတင်၍ စိုစွတ်သော ရာသီဥတုအခြေ အနေကြောင့် ဒေသအများအပြားတွင် ရေလွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး ရိတ်သိမ်းချိန်နှောင့်နှေးခြင်းနှင့် သီးနှံ အထွက်နှုန်းများ သိသိသာသာလျော့ကျသွားခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည်ဟု စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး ဌာန ၏ထုတ်ပြန်ချက်အရသိရသည်။ လတ်ဗီးယားနိုင်ငံမှ အဓိကတင်ပို့သည့် စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန ဖြစ်သည့် ကောက်ပဲသီးနှံများသည် အထူးအခက်တွေ့နေရသည်ဟု ဝန်ကြီးဌာနက ဆိုသည်။ ထောက်ပံ့ရေး စာချုပ်များကို ဖြည့်ဆည်းရန် ပျက်ကွက်ခြင်းသည် ကဏ္ဍ၏ နိုင်ငံတကာ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး နိုင်ငံ၏ ပို့ကုန်တင်ပို့မှု တစ်ခုလုံး၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ထိခိုက် နိုင်စေကြောင်း သတိပေးသည်။ အစိုဓာတ်လွန်ကဲမှုကြောင့် ကောက်နှံများ၊ ပဲပင်များ၊ အာလူးနှင့် အခြားသီးနှံများ ပုပ်သိုးခဲ့ပြီး ဧရိယာများစွာတွင် သီးနှံများ အညှောင့်မပေါက်နိုင် သို့မဟုတ် ပျက်စီးခြင်းတို့ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်းသည်။ စာချုပ်ပါတာဝန်ဝတ္တရားရှိသည့် လယ်သမား အများ အပြားသည် ယခုအခါ ၎င်းတို့ကို မဖြည့်ဆည်းနိုင်တော့ဘဲ ဥပဒေနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ် များကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည်ဟု ဝန်ကြီးဌာနက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ သီးနှံဆုံးရှုံးမှုကြောင့် အချိန်မီ အခွန်မဆောင်နိုင်သော တောင်သူများကို နိုင်ငံတော်အခွန်ဦးစီးဌာနမှ ပြစ်ဒဏ်များ လွတ်ငြိမ်းခွင့် ပြုသွားမည်ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။ ဘဏ်များအပါအဝင် ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် ဆိုင်းငံ့ငွေရင်းပေးချေမှုများ၊ အတိုးပြန်လည်ညှိနှိုင်းခြင်းနှင့် ပြစ်ဒဏ်မပေးဘဲ အချိန်ဇယားဆွဲခြင်း ကဲ့သို့သော ထိခိုက်ခံစားရသော တောင်သူလယ်သမားများကို သက်သာခွင့်များပေးနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်းလည်းသိရသည်။

DOCA(ရန်ကုန်)

         ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ကုန်ပစ္စည်းတင်သွင်းမှုသည် လေးလအတွင်း ပထမအကြိမ် တိုးမြင့်လာခဲ့ ပြီး ဇွန်လတွင် ပို့ကုန် ၀.၉ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခဲ့ကြောင်း စာရင်းအင်း ကနေဒါမှ သြဂုတ်လ ၄ ရက် နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ဇွန်လတွင် တစ်ကြိမ် တန်ဖိုးမြင့်တင်ပို့မှု အစီရင်ခံခဲ့သည့် စက်မှု လုပ်ငန်းသုံး စက်ယန္တရားများ၊ စက်ကိရိယာများနှင့် အစိတ်အပိုင်းများ တင်သွင်းမှု ၂၇.၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခြင်းကြောင့် သွင်းကုန်များ တိုးလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း အမျိုးသားစာရင်းအင်း အေဂျင်စီက ပြောကြားခဲ့သည်။ လစဉ် နှစ်ကြိမ်ဆက် တိုက် ကျဆင်းလာပြီးနောက် ဇွန်လတွင် မော်တော်ယာဉ် နှင့် အစိတ်အပိုင်းများ တင်သွင်းမှု ၂.၉ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ခရီးသည်တင်ကားများနှင့် ထရပ်ကားများ တင်သွင်းမှုသည် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ တင်သွင်းမှုပိုများကြောင်း အေဂျင်စီက ပြောကြားခဲ့သည်။ စွမ်းအင်ထုတ်ကုန်များ တင်ပို့မှုမှာ ၃.၈ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာခဲ့ပြီး ဇွန်လတွင် စုစုပေါင်း တင်ပို့မှု တိုးလာခဲ့သည်။ ရေနံစိမ်းတင်ပို့မှုမှာ အဓိကအားဖြင့် ဈေးနှုန်းမြင့် လာခြင်းကြောင့် အများဆုံး တိုးလာသည်ဟု အေဂျင်စီကပြော သည်။ အလှူမီနီယမ် တင်ပို့မှုသည် ဇွန်လတွင် ၁၁.၃ ရာခိုင်နှုန်းသို့ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့ပြီး သံနှင့် သံမဏိ ထုတ်ကုန်များ တင်ပို့မှု တွင် ၁၁.၄ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း အေဂျင်စီက ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ ပို့ကုန် သည် ဇွန်လတွင် ၀.၉ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ပြီး ကနေဒါဒေါ်လာ ၇၉.၇ ဘီလီယံ (အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅၇.၈ ဘီလီယံ) ရှိပြီး သွင်းကုန် ၁ ရာခိုင်နှုန်း မှ ကနေဒါဒေါ်လာ ၈၆.၃ ဘီလီယံအထိ တိုးလာသည်ဟု စာရင်းအင်းကနေဒါ၏အဆိုအရသိရသည်။

         DOCA(ရန်ကုန်)

          ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး Cham Nimul သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံနှင့် တရုတ်ကုမ္ပဏီများအကြား နိုင်ငံတော်၏ အဓိကကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမြှင့်တင်ရန်နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ဆွဲဆောင်ရန်အတွက် သဘော တူညီချက် (၉) ခုကို ၃၀-၇-၂၀၂၀၅ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား-တရုတ်စက်မှုဥယျာဉ်မြှင့်တင်ရေးဖိုရမ်တွင် Jiangxi ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ပြည်သူ့အစိုးရ၏ ဒုတိယအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် Zheng Yuandong နှင့် Jiangxi ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ၊ ဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူး Zheng Ling တို့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ MoC ၏ ကြေညာချက်အရ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့သော တိုးတက်မှုနှင့် စက်မှုဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုကို ပံ့ပိုးပေးရန်အတွက် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်၊ အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ဆွဲဆောင်ရန် ရည်မှန်းထားသည်။ အဆိုပါ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများသည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ကမ္ဘောဒီးယား၏ အလားအလာရှိသော ထုတ်ကုန်များ တင်ပို့ရောင်းချမှု မြှင့်တင်ရန်၊ နှစ်နိုင်ငံပြည်သူများအကြား ဆက်ဆံရေးနှင့် စျေးကွက်ရရှိရေး အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာစေရန်အတွက် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးနှင့် ခရီးသွားလာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေးတို့တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ကြရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။

DOCA (ရန်ကုန်)

        ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဆန်ဈေးသည် ၉ပတ်ဆက်တိုက် ကျဆင်းနေပြီး ဇူလိုင်လ၂၀ရက်နှင့် ဆုံးသည့် အပတ်အတွင်း ၅ကီလိုဂရမ်လျှင် ၃၅၈၅ ယန်း(အမေရိကန်‌ဒေါ်လာ ၂၄.၁၆ခန့်) ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဝန်ကြီးဌာန၊ငါးလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန (MAFF) ၏ အချက်အလက် များ အရသိရပါသည်။

       ဈေးနှုန်းများဆက်တိုက်ကျဆင်းနေသော်လည်း အရင်အပတ်ကထက် ၄ယန်းလောက်သာ ကျဆင်းနေပြီး၊ ကျဆင်းမှုနှေးကွေးသွားခြင်းကို ပြသလျှက်ရှိပါသည်။

       MAFF အဆိုအရ မကြာသေးခင်က ဆန်ဈေးတည်ငြိမ်လာခြင်းမှာ သိုလှောင်ထားရှိသည့် ဆန် များကို ရောင်းချခြင်း နှေးကွေးလာသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

    ဇူလိုင်လ ၂၀ရက်နှင့်ဆုံးသော အပတ်အတွင်း သိုလှောင်ဆန်စုစုပေါင်း ၁၃၁၀၈တန် ရောင်းချခဲ့ပါသည်။ ဇွန်လအလယ်ပိုင်းမှစ၍ ဆန်ရောင်းချမှု တည်ငြိမ်နေကြောင်း ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန် ထားပါသည်။

      MAFF သည် နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဆိုင်၁၀၀၀ခန့်မှ အပတ်စဉ်ဈေးနှုန်းအချက်အလက်များကို ကောက်ယူလျှက်ရှိကြောင်း သိရပါသည်။

DOCA (ရန်ကုန်)

          အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ယခုနှစ် မိုးသီးနှံရာသီ၌ စိုက်ပျိုးမှုလျော့နည်းလာခြင်းနှင့်  အဓိကစိုက်ပျိုး သည့်ဒေသများတွင် မိုးရေချိန်များပြားခြင်းတို့ကြောင့် မိုးမတ်ပဲအထွက်မှာ ယခင်နှစ်၌ တန်ချိန် ၁.၂ သန်းခန့်ရှိရာမှ ယခုနှစ်တွင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ကျဆင်းဖွယ်ရှိသည်ဟု အစိုးရဌာန ဆိုင်ရာ အရာရှိတစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့ပါသည်။

          ယခုနှစ် မိုးမတ်ပဲစိုက်ပျိုးရာသီမှာ ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ပဲပုပ်သီးနှံစိုက်ပျိုးမှု ဧရိယာများမှ မတ်ပဲသီးနှံသို့ ပြောင်းလဲစိုက်ပျိုးလျက် မတ်ပဲအထွက်ကောင်းရရှိမည်ဟု စိုက်ပျိုးရာသီ အစတွင် မျှော်မှန်းထားခဲ့သော်လည်း ပဲပုပ်နှင့်မတ်ပဲအစား ပြောင်းသီးနှံကို ပြောင်းလဲ စိုက်ပျိုးလာကြသဖြင့်  အိန္ဒိယနိုင်ငံအနေဖြင့် မတ်ပဲအတွက် ဆောင်းသီးနှံနှင့် နွေသီးနှံ စိုက်ပျိုးမှုတို့အပေါ်၌သာ အားကိုး အားထားပြုရမည့် အနေအထားဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါအရာရှိက ပြောကြားခဲ့သည်။

          အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် မတ်ပဲသီးနှံကို နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း ရာသီ ၃ မျိုးလုံးတွင် စိုက်ပျိုးကြပါသည်။ မတ်ပဲစုစုပေါင်းထုတ်လုပ်မှု၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ မိုးသီးနှံဖြစ်သဖြင့် ထုတ်လုပ်မှုတွင် အဓိက ကျလျက်ရှိပြီး ကျန် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဆောင်းနှင့် နွေသီးနှံများမှ ထွက်ရှိမှုများဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ သည်။

          မတ်ပဲသီးနှံကို အနိမ့်ဆုံးထားရှိဝယ်ယူမည့် အခြေခံရည်ညွှန်းဈေးနှုန်း မြင့်မားလာမှုနှင့်အတူ မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်ကဲသို့သော မတ်ပဲအဓိကစိုက်ပျိုးသည့် ပြည်နယ်များတွင် ဝယ်ယူရေး အာမခံချက်များ မြင့်မားသဖြင့် မတ်ပဲအထွက်မြင့်မားလာမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်ဟု အထက်ပါ အရာရှိက ပြောကြားခဲ့သည်။

          ၂၀၂၅-၂၆ (အောက်တိုဘာလမှ စက်တင်ဘာလထိ) မိုးသီးနှံ ဈေးကွက်ရာသီနှစ်တွင် မတ်ပဲအတွက် အစိုးရက အနိမ့်ဆုံးထားရှိဝယ်ယူမည့် အခြေခံရည်ညွှန်းဈေးနှုန်းကို ၁ ကွင်တယ်လျှင် ရူပီး ၇၈၀၀ နှုန်းဖြင့် ၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း တိုးမြှင့်ပေးထားပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး၌ မိုးမတ်ပဲ စိုက်ပျိုးမှုမှာ ဧရိယာ ဟက်တာ ၁.၉ သန်းဖြင့် ၃ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ သိရှိရသည်။

          သီးနှံအချို့ကို အစားထိုးစိုက်ပျိုးလျက်ရှိသော်လည်း အဓိကစိုက်ပျိုးသည့် ဒေသများဖြစ်သော မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်နှင့် ဥတာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်တို့တွင် မိုးရေချိန်များပြားခြင်းကြောင့် စိုက်ပျိုး ရေးလုပ်ငန်းများကို အဟန့်အတားဖြစ်စေပြီး စိုက်ပျိုးဆဲသီးနှံများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ကြောင်း ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ ယခု အနောက်တောင်မုတ်သုံရာသီ ကာလတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသတို့၌ မိုးရွာသွန်းမှု အများဆုံး ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိ ပါသည်။ အိန္ဒိယမိုးလေဝသဌာန၏ အချက်အလက်များအရ မဒ္ဒရာပရာဒေ့ရှ်၊ ဥတာပရာဒေ့ရှ်နှင့် ရာဂျပ်စတန် ပြည်နယ်များရှိ မတ်ပဲအများဆုံးစိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်သည့် ခရိုင်အများအပြားတွင် မိုးရေချိန်ကြီးမားလွန်ကဲစွာ ရရှိခဲ့ကြောင်း Informist သတင်းဌာနက ဖော်ပြထားပါသည်။

Source: Informist, Aug 5, 2025(လယ်ယာထွက်ကုန်များနှင့် အဓိကသွင်းကုန်များ၏ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့)